વાયુપુરાણમ્

દમઘોષસ્ય રાજર્ષેઃ પુત્રો વિખ્યાતપૌરુષઃ। યઃ પુરાસીદ્દશગ્રીવઃ સંબભૂવારિમર્દનઃ ।। ૩૪.

દમઘોષ નામના રાજર્ષિનો પુત્ર, જે પોતાની પરાક્રમથી પ્રસિદ્ધ હતો, પૂર્વે દશગ્રિવા હતો અને દુશ્મનોનો નાશકર્તા બન્યો.

યદુશ્રવાનુજસ્તસ્ય રુજકન્યોઽનુજસ્તથા। પત્ન્યસ્તુ વસુદેવસ્ય ત્રયોદશ વરાઙ્ગનાઃ ।। ૩૪.

તેનો નાના ભાઈ યદુશ્રવા અને નાના બહેન રૂજા કન્યા હતી; વસુદેવની ત્રેવીસ પ્રસિદ્ધ પત્નીઓ હતી.

પૌરવી રોહિણી ચૈવ મદિરા ચાપરા તથા। તથૈવ ભદ્રા વૈશાખી દેવકી સપ્તમી તથા ।। ૩૪.

પૌરવી, રોહિણી, અને મદિરા, બીજી ભદ્રા, વૈશાખી અને સાતમી દેવી — દેવીકી હતી.

સુગન્ધિર્વનરાજી ચ દ્વે ચાન્યે પરિચારિકે ૩૪.

સુગંધિ અને વનરાજી, અને બે અન્ય સેવા કરનાર સ્ત્રીઓ.

જ્યેષ્ઠા પત્ની મહાભાગા દયિતાનકદુન્દુભેઃ । જ્યેષ્ઠં લેભે સુતં રામં સારણં નિશવં તથા ।। ૩૪.

અનકદુંદુભિની સૌથી મોટી અને ભાગ્યશાળી પત્નીએ સૌથી મોટો પુત્ર રામ, તેમજ સારણ અને નિશા જન્માવ્યા.

દુર્દ્દમં દમનં શુભ્રં પિણ્ડારકકુશીતકૌ। ચિત્રાં નામ કુમારીઞ્ચ રોહિણ્યષ્ટૌ વ્યજાયત ।। ૩૪.

રોહિણીમાંથી આઠ સંતાન — દુર્દમ, દમન, શુભ્ર, પિંડારક, કુશીતક અને ચિત્રા નામની દિકરી — જન્મ્યા.

પૌત્રૌ રામસ્ય જજ્ઞાતે વિજ્ઞાતૌ નિશિતોત્સુકૌ। પાર્શ્વી ચ પાર્શ્વનન્દી ચ શિશુઃ સત્યધૃતિસ્તથા ।। ૩૪.

રામના બે પૌત્રો — નિશિત અને ઉત્સુક — પ્રસિદ્ધ થયા; તેમજ પાર્શ્વી, પાર્શ્વનંદી અને પુત્ર સત્યધૃતિ.

મન્દબાહ્યોઽથ રામાણગિરિકૌ ગિર એવ ચ। શુક્લગુલ્મેતિ ગુલ્મશ્ચ દરિદ્રાન્તક એવ ચ ।। ૩૪.

મંદબાહ્ય, રામાણ, ગિરિકા, ગિરા, શુક્લગુલ્મ, ગુલ્મ અને દરિદ્રાંતક.

કુમાર્યશ્ચાપિ પઞ્ચાદ્યા નામતસ્તા નિબોધત। અર્ચિષ્મતી સુનન્દા ચ સુરસા સુવચાસ્તથા ।। ૩૪.

હવે પ્રથમ પાંચ દિકરીઓના નામ સાંભળો: અર્ચિસ્મતી, સુનંદા, સુરસા અને સુવચા.

તથા શતબલા ચૈવ સારણસ્ય સુતાસ્ત્વિમાઃ। ભદ્રાશ્વો ભદ્રગુપ્તિશ્ચ ભદ્રવિઘ્નસ્તથૈવ ચ ।। ૩૪.

સારાણાની પુત્રીઓમાં શતબલા, ભદ્રાશ્વ, ભદ્રગુપ્તિ અને ભદ્રવિઘ્ન છે.

ભદ્રબાહુર્ભદ્રરથો ભદ્રકલ્પસ્તથૈવ ચ। સુપાર્શ્વકઃ કીર્ત્તિમાંશ્ચ રોહિતાશ્વશ્ચ ભદ્રજઃ ।। ૩૪.

ભદ્રબાહુ, ભદ્રરથ, ભદ્રકલ્પ, સુપાર્શ્વક, કીર્તિમાન, રોહિતાશ્વ અને ભદ્રજ પણ છે.

દુર્મ્મદશ્ચાભિભૂતશ્ચ રોહિણ્યાઃ કુલજાઃ સ્મૃતાઃ । નન્દોપનન્તદૌ મિત્રશ્ચ કુક્ષિમિત્રસ્તથાચલઃ ।। ૩૪.

દુર્મદ અને અભિભૂત રોહિણીના વંશમાં જન્મેલા પુત્રો કહેવાય છે; નંદ, ઉપનંદ, મિત્ર, કુક્ષિમિત્ર અને અચલ પણ તેમાં આવે છે.

ચિત્રોપ ચિત્રે કન્યે ચ સ્થિતઃ પુષ્ટિરથાપરઃ। મદિરાયાઃ સુતા હ્યેતે સુદેવોઽથ વિજજ્ઞિરે ।। ૩૪.

ચિત્રોપા અને ચિત્ર પુત્ર તરીકે સ્થિર છે, પુષ્ટિ પણ એક છે; આ બધા મદિરાની પુત્રો છે, અને સુદેવ પણ જન્મ્યો હતો.

ઉપબિમ્બોઽથ બિમ્બશ્ચ સત્ત્વદન્તમહૌજસૌ। ચત્વાર એતે વિખ્યાતા ભદ્રાપુત્રા મહાબલાઃ ।। ૩૪.

ઉપબિંબ, બિંબ, સત્વદંત અને મહૌજસ—આ ચાર મહાબળવાન ભદ્રાના પ્રસિદ્ધ પુત્રો છે.

વૈશાખ્યાં સમદાચ્છૌરિઃ પુત્રં કૌશિકમુત્તમમ્। દેવક્યાં જજ્ઞિરે શૌરિઃ સુષેણઃ કીર્તિમાનપિ ।। ૩૪.

વૈશાખીમાં સમદ અને શૌરીએ ઉત્તમ પુત્ર કૌશિકને જન્મ આપ્યો; દેવકીમાંથી શૌરીએ સુષેણ નામનો પ્રસિદ્ધ પુત્ર જન્માવ્યો.

તદયો ભદ્રસેનશ્ચ યજુદાયશ્ચ પઞ્ચમઃ। ષષ્ઠો ભદ્રવિદેકશ્ચ કંસઃ સર્વાઞ્જઘાન તાન્ ।। ૩૪.

તદય, ભદ્રસેન, યજુદાય પાંચમો, ભદ્રવિદેક છઠ્ઠો; કમ્સે એ બધા પુત્રોને માર્યા.

અથ તસ્યામવસ્થાયામાયુષ્માન્ સંબભૂવ હ। લોક નાથઃ પુનર્વિષ્ણુઃ પૂર્વકૃષ્ણઃ પ્રજાપતિઃ ।। ૩૪.

પછી એ સમયે દીર્ઘાયુ ભગવાન વિષ્ણુ, પૂર્વ કૃષ્ણ, પ્રજાપતિ ફરીથી જન્મ્યા.

અનુજાતાઽભવત્ કૃષ્ણા સુભદ્રા ભદ્રભાષિણી। કૃષ્ણા સુભદ્રેતિ પુનર્વ્યાખ્યાતા વૃષ્ણિનન્દિની ।। ૩૪.

કૃષ્ણાની બહેન તરીકે સુભદ્રા, ભદ્રભાષિણી જન્મી; કૃષ્ણા, સુભદ્રા તરીકે ઓળખાય છે અને વૃષ્ણિ વંશની આનંદરૂપ છે.

સુભદ્રાયાં રથી પાર્થાદભિમન્યુરજાયત। વસુદેવસ્ય ભાર્યાસુ મહાભાગાસુ સપ્તસુ। યે પુત્રા જજ્ઞિરેશૂરા નામતસ્તાન્નિબોધત ।। ૩૪.

સુભદ્રામાંથી રથયોય પાર્થે અભિમન્યુને જન્માવ્યો; વસુદેવની સાત મહાભાગ્યવંતી પત્નીઓમાંથી જન્મેલા શૂરવીર પુત્રોના નામ સાંભળો.

અતોઽસ્ય સહ દેવાયાં શૂરો જજ્ઞેઽભયાસખઃ। શાર્ઙ્ગદેવાજનત્તમ્બું શૌરી જજ્ઞે કુલોદ્વહમ્ ।। ૩૪.

દેવામાંથી શૂરાએ અભયાસખને જન્માવ્યો; શારંગદેવે તંબુને અને શૌરીએ કુલોદ્વહને જન્માવ્યો.

ઉપસઙ્ગં વસુઞ્ચાપિ તનયૌ દેવરક્ષિતૌ। એવં દશ સુતાસ્તસ્ય કંસસ્તાનપ્યઘાતયત્ ।। ૩૪.

ઉપસંગ અને વસુ, દેવો દ્વારા રક્ષિત પુત્રો પણ જન્મ્યા; કમ્સે એ દસ પુત્રોને પણ માર્યા.

વિજયં રોજનઞ્ચૈવ વર્દ્ધમાનં તથૈવ ચ। એતાન્ સર્વ્વાન્ મહાભાગાનુપદેવા વ્યજાયત ।। ૩૪.

વિજય, રોજન અને વર્ધમાન—આ મહાભાગ્યવંતી પુત્રો ઉપદેવામાંથી જન્મ્યા.

સ્વગાહવં મહાત્માનં વૃક દેવી ત્વજાયત । આગાહી ચ સ્વસા ચૈવ સુરૂપા શિશિરાયિણી ।। ૩૪.

વૃકદેવીમાંથી મહાત્મા સ્વગાહવ જન્મ્યા; આગાહી, સવસા, સુરૂપા અને શિશિરાયિણી પણ જન્મી.

સપ્તમં દેવકીપુત્રં સુનાસા સુષુવે ભુવમ્। ગવેષણં મહાભાગં સઙ્ગ્રામે ચિત્ર યોધિનમ્ ।। ૩૪.

દેવકીનો સાતમો પુત્ર સુનાસા ધરા પર જન્મ્યો; ગવેષણ મહાભાગ્યવંત અને યુદ્ધમાં વિશિષ્ટ યોદ્ધા હતો.

શ્રાદ્ધદેવં પુરા યેન વને વિરચિતા દ્વિજાઃ। શૈબ્યાયામદદચ્છૌરિઃ પુત્રં કૌશિકમવ્યયમ્ ।। ૩૪.

શ્રાદ્ધદેવ માટે દ્વિજોએ વનમાં વિધિ કરી હતી; શૌરીએ શૈબ્યાને અવ્યય પુત્ર કૌશિક આપ્યો.

સુગન્ધી વનરાજી ચ શૌરેરાસ્તાં પરિગ્રહઃ। પુણ્ડ્રશ્ચ કપિલશ્ચૈવ વસુદેવાત્મજૌ હિ તૌ। તયો રાજાઽભવત્ પુણ્ડ્રઃ કપિલસ્તુ વનં યયો ।। ૩૪.

સુગંધિ અને વનરાજી શૌરીની પત્નીઓ હતી; પુણ્ડ્ર અને કપિલ, વસુદેવના પુત્રો, એમાંથી જન્મ્યા. પુણ્ડ્ર રાજા બન્યો, કપિલ વનમાં ગયો.

તસ્યાં સમભવદ્વીરો વસુદેવાત્મજો બલી। રાજા નામ નિષાદોઽસૌ પ્રથમઃ સ ધનુર્દ્ધરઃ ।। ૩૪.

એમાંથી વસુદેવનો બલવાન પુત્ર જન્મ્યો; એ પ્રથમ રાજા નિષાદ હતો, ધનુષ ધારણ કરતો.

વિખ્યાતો દેવરાતસ્ય મહાભાગઃ સુતોઽભવત્। પણ્ડિતાનાં મતં પ્રાહુર્દેવશ્રવસમુદ્ભવમ્ ।। ૩૪.

દેવરાતનો પ્રસિદ્ધ પુત્ર બહુ નામી થયો; પંડિતો કહે છે કે તે દેવશ્રવસમાંથી જન્મ્યો હતો.

અસ્મક્યાં લભતે પુત્રમનાદૃષ્ટિં યશસ્વિનમ્। નિવર્ત્તઃ શક્રશત્રુઘ્નં શ્રાદ્ધદેવં મહાબલમ્ ।। ૩૪.

અસ્મક વંશમાં એક પુત્ર મળ્યો, જે બહુ પ્રસિદ્ધ અને માન્ય હતો; નિવર્ત્ત, જે ઇન્દ્રના દુશ્મનોનો વિનાશક અને શ્રાદ્ધદેવ, મહાબળશાળી હતો.