વાયુપુરાણમ્

જ્ઞાતિ ભેદભયાદ્ભીતઃ સમુપેક્ષિતવાંસ્તથા। અપયાતે તથાક્રૂરે નાવર્ષત્પાકશાસનઃ ।। ૩૪.

જ્ઞાતિમાં ફૂટની ભયથી કૃષ્ણે એ અવગણ્યું; અને જયારે અકૃર દૂર ગયા, ત્યારે ઇન્દ્રે વરસાદ ન વરસાવ્યો.

અનાવૃષ્ટ્યા હતં રાષ્ટ્રમભવત્તદ્વઘોદ્યતમ્। તતઃ પ્રસાદયામાસુરક્રૂરં કુકુરાન્ધકાઃ ।। ૩૪.

વરસાદ ન આવવાથી રાજ્ય બરબાદ થયું અને દુર્ભિક્ષનું સંકટ આવ્યું; ત્યારે કુકુર અને અંધકોએ અકૃરને પ્રસન્ન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.

પુનર્દ્વારવતીં પ્રાપ્તે તદા દાનપતૌ તથા। પ્રવવર્ષ સહસ્રાક્ષઃ કુક્ષૌ જલનિધેસ્તતઃ ।। ૩૪.

પછી દાનના સ્વામી અકૃર ફરી દ્વારાવતી પહોંચ્યા ત્યારે સહસ્રનેત્રે સમુદ્રના ગર્ભમાં વરસાદ વરસાવ્યો.

કન્યાઞ્ચ વાસુદેવાય સ્વસારં શીલસમ્મતામ્। અક્રૂરઃ પ્રદદૌ શ્રીમાન્ પ્રીત્યર્થં યદુપુઙ્ગવઃ ।। ૩૪.

યાદવોમાં શ્રેષ્ઠ, શ્રીમંત અકૃરે પોતાની ગુણવાન બહેનને વસુદેવને પત્ની તરીકે આપી, કૃપા મેળવવા માટે.

અત વિજ્ઞાય યોગેન કૃષ્ણો બભ્રુગતં મણિમ્। સભામધ્યે તદા પ્રાહ તમક્રૂરં જનાર્દનઃ ।। ૩૪.

પછી કૃષ્ણે યોગબળથી જાણ્યું કે મણિ બભ્રુ પાસે છે, ત્યારે સભામાં અકૃરને કહ્યું.

યચ્ચ રત્નં મણિવરં તવ હસ્તગતં પ્રભો। તત્પ્રયચ્છસ્વ માનાર્હ વિમતિઞ્ચાત્ર મા કૃથાઃ ।। ૩૪.

હે પ્રભુ, જે અમૂલ્ય મણિ તારા હાથમાં છે, એ આપ દે; આ બાબતમાં મનમાં કોઈ દુઃખ રાખીશ નહીં.

ષષ્ટિવર્ષગતે કાલે યદ્રોષોઽભૂત્તદા મમ। સુસંરૂઢઃ સકૃત્ પ્રાપ્તસ્તત્કાલાશ્રિત્ય સ મહાન્ ।। ૩૪.

છપ્પન વર્ષ પૂરા થયા પછી જે ક્રોધ મને આવ્યો હતો, એ એકવાર ઊભો થયો પછી મજબૂત બની ગયો અને ત્યારથી મોટો રહ્યો.

તતઃ કૃષ્ણસ્ય વચનાત્ સર્વ્વસાત્વતસંસદિ। પ્રદદૌ તં મણિં બભ્રુરક્લેશેન મહામતિઃ ।। ૩૪.

પછી શ્રીકૃષ્ણના કહેવા પર, બધા સાત્વતોના સભામાં, બુદ્ધિશાળી અને નિરાશ્રય બભ્રુએ એ મણિ સહેલાઈથી આપી દીધો.

તત આર્જ્જવસંપ્રાપ્તબભ્રુહસ્તાદરિન્દમઃ। દદૌ પ્રહૃષ્ટમનસા તં મણિં બભ્રવે પુનઃ ।। ૩૪.

પછી શત્રુઓને હરાવનારા એ મણિ બભ્રુના હાથેથી સાચા હૃદયથી લઈ, આનંદપૂર્વક ફરી બભ્રુને પાછો આપ્યો.

સ કૃષ્ણહસ્તાત્ સંપ્રાપ્ય મણિરત્નં સ્યમન્તકમ્। આબદ્ધ્ય ગાન્દિનીપુત્રો વિરરાજાંશુમાનિવ ।। ૩૪.

શ્રીકૃષ્ણના હાથેથી સ્યામંતક મણિ મેળવી, ગાંદિનીપુત્રે એ મણિ ધારણ કર્યો અને તેજસ્વી જેમ ચમકવા લાગ્યો.

ઇમાં મિથ્યાભિશસ્તિં યો વિશુદ્ધામપિ ચોત્તમામ્ । વેદ મિથ્યાભિ શસ્તિં સ ન વ્રજેચ્ચ કથઞ્ચન ।। ૩૪.

જે કોઈ શુદ્ધ અને ઉત્તમ આરોપને ખોટો જાણીને પણ ખોટો કહે છે, એ ક્યારેય પરલોકમાં ન જાય.

અનિમિત્રાચ્છિનિર્જજ્ઞે કનિષ્ઠાદ્વૃષ્ણિનન્દનાત્ ।। ૩૪.

અનિમિત્ર, વૃષ્ણિવંશના સૌથી નાના પુત્રમાંથી જન્મ્યો હતો.

સત્યવાક્ સત્યસમ્પન્નઃ સત્યકસ્તસ્ય ચાત્મજઃ। સાત્યકિર્યુયુધાનસ્ય તસ્ય ભૂતિઃ સુતોઽભવત્ ।। ૩૪.

સત્યક, જે સત્યવાદી અને સત્યથી ભરપૂર હતો, એનો પુત્ર હતો; યુયુધાનના પુત્ર સત્યકી એના ઘરે જન્મ્યો.

ભૂતેર્યુગન્ધરઃ પુત્ર ઇતિ ભૌત્યાઃ પ્રકીર્ત્તિતાઃ। જજ્ઞાતે તનયૌ પૃશ્નેઃ શ્વફલ્કશ્ચિત્રકશ્ચ યઃ ।। ૩૪.

ભૂતિનો પુત્ર યુગંધર હતો; એ ભૂતિના વંશજ કહેવાય છે. પૃશ્નિના બે પુત્રો, શ્વફલ્ક અને ચિત્રક, જન્મ્યા.

શ્વફલ્કસ્તુ મહારાજો ધર્માત્મા યત્ર વર્ત્તતે। નાસ્તિ વ્યાધિભયં તત્ર ન ચાવૃષ્ટિભયં તથા ।। ૩૪.

શ્વફલ્ક મહારાજ ધર્મનિષ્ઠ હતા; જ્યાં પણ તેઓ રહેતા, ત્યાં ન તો રોગનું ભય રહેતું, ન તો દુષ્કાળનું.

કદાચિત્ કાશિરાજસ્ય વિભોસ્તુ દ્વિજસત્તમાઃ। ત્રીણિ વર્ષાણિ વિષયે નાવર્ષત્પાકશાસનઃ ।। ૩૪.

ક્યારેક કાશીરાજના રાજ્યમાં, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, ત્રણ વર્ષ સુધી વરસાદ પડ્યો નહોતો.

સ તત્ર વાસયામાસ શ્વફલ્કં પરમાર્ચિતમ્। શ્વફલ્કપરિવાસેન પ્રાવર્ષત્પાકશાસનઃ ।। ૩૪.

ત્યાં કાશીરાજે ખૂબ માન આપીને શ્વફલ્કને રહેવા કહ્યું; શ્વફલ્કના નિવાસથી વરસાદ દેવતાએ વરસાદ વરસાવ્યો.

શ્વફલ્કઃ કાશિરાજસ્ય સુતાં ભાર્યામનિન્દિતામ્। ગાન્દિનીં નામ ગાં સા હિ દદૌ વિપ્રાય નિત્યશઃ ।। ૩૪.

શ્વફલ્કે કાશીરાજની નિર્દોષ પુત્રી ગાંદિનીને પત્ની તરીકે સ્વીકારી; ગાંદિની હંમેશા બ્રાહ્મણોને ગાય દાન આપતી.

સા માતુરુદરસ્થા વૈ બહુવર્ષ શતાન્ કિલ। વસતિ સ્મ ન વૈ જજ્ઞે સર્ભસ્થાન્તાં પિતાબ્રવીત્ ।। ૩૪.

એ ગાંદિની પોતાની માતાના ગર્ભમાં અનેક સો વર્ષ સુધી રહી, પણ જન્મી નહોતી; પિતાએ ગર્ભમાં રહેલી પુત્રીને કહ્યું.

જાયસ્વ શીઘ્રં ભદ્રન્તે કિમર્થં ચાપિ તિષ્ઠસિ। પ્રોવાચ ચૈનં ગર્ભ સ્થા સા કન્યા ગૌર્દિને દિને ।। ૩૪.

'શીઘ્ર જન્મ લે, કલ્યાણી! તું કેમ અટકી રહી છે?' એમ પિતાએ કહ્યું, અને ગર્ભમાં રહેલી ગાંદિની રોજ જવાબ આપતી.

યદિ દત્તા તદા સ્યાં હિ યદિ સ્યામીહતાં પિતઃ। તથેત્યુવાચ તાં તસ્યાઃ પિતા કામમપૂપુરત્ ।। ૩૪.

'જો મને દાનમાં આપશો તો હું જન્મીશ; પિતા, જો તમે મને ઇચ્છો તો પણ એમ જ.' પિતાએ કહ્યું 'તેમ જ થાઓ' અને એના મનની ઈચ્છા પૂરી કરી.

દાતા યજ્વા ચ શૂરશ્ચ શ્રુતવાનતિથિપ્રિયઃ। તસ્યાઃ પુત્રઃ સ્મૃતોઽક્રૂરઃ શ્વફલ્કો ભૂરિદક્ષિણઃ ।। ૩૪.

દાનશીલ, યજ્ઞકર્તા, શૂરવીર, વિદ્વાન અને અતિથિપ્રેમી એવા શ્વફલ્કના પુત્રનો નામ અક્રૂર હતો; એ બહુ દાન આપનારા હતા.

ઉપમઙ્ગુસ્તથા મઙ્ગુર્મૃદુરશ્ચારિમેજયઃ। ગિરિરક્ષસ્તતા યક્ષઃ શત્રુઘ્નો વારિમર્દ્દનઃ ।। ૩૪.

ઉપમંગુ, મંગુર, મૃદુર, અરિમેજય, ગિરિરક્ષ, યક્ષ, શત્રુઘ્ન અને વારિમર્દન.

ધર્મભૃચ્ચ શ્રૃષ્ટચયો વર્ગમોચસ્તથાપરઃ। આવાહપ્રતિવાહૌ ચ વસુદેવા વરાઙ્ગના ।। ૩૪.

ધર્મભૃત, શ્રષ્ટચય, વર્ગમોચ અને બીજા; આવાહ અને પ્રતિવાહ, અને શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી વસુદેવી.

અક્રૂરાદુગ્રસેન્યાન્તુ સુતૌ દ્વૌ કુલનન્દિનૌ। દેવશ્ચાનુપદેવશ્ચ જજ્ઞાતે દેવસંમિતૌ ।। ૩૪.

અક્રૂર અને ઉગ્રસેન્યાથી, વંશને આનંદ આપનારા બે પુત્રો દેવ અને અનુપદેવ, દેવો સમાન, જન્મ્યા.

ચિત્રકસ્યાભવન્ પુત્રાઃ પૃથુર્વિપૃથુરેવ ચ। અશ્વગ્રીવોઽશ્વબાહુશ્ચ સુપાર્શ્વકગવેષણૌ ।। ૩૪.

ચિત્રકના પુત્રો હતા: પૃથુ, વિપૃથુ, અશ્વગ્રીવ, અશ્વબાહુ, સુપાર્શ્વ અને કગવેષણ.

અરિષ્ટનેમિરશ્વશ્ચ સુવર્મા વર્મચર્મભૃત્ । અભૂમિર્બહુભૂમિશ્ચ શ્રવિષ્ઠાશ્રવણે સ્ત્રિયૌ ।। ૩૪.

અરિષ્ટનેમિ, અશ્વ, સુવર્મા, વર્મચર્મભૃત, અભૂમિ, બહુભૂમિ અને બે બહેનો શ્રવિષ્ઠા તથા શ્રવણા પણ જન્મ્યા હતા.

સત્યકાત્ કાશિદુહિતા લેભે સા ચતુરઃ સુતાન્। કકુદં ભજમાનઞ્ચ શમીકબલબર્હિષૌ ।। ૩૪.

કાશીની પુત્રી સત્યકા એ ચાર પુત્રોને જન્મ આપ્યા: કકુદ, ભજમાન, અને શમીક તથા બલબર્હિષ.

કકુદસ્ય સુતો વૃષ્ટિર્વૃષ્ટેસ્તુ તનયોઽભવત્। કપોતરોમા તસ્યાથ રેવતોઽભવદાત્મજઃ ।। ૩૪.

કકુદનો પુત્ર વૃષ્ટિ હતો, વૃષ્ટિનો પુત્ર કપોતરોમા થયો અને તેના પુત્ર રેવત થયો.