વાયુપુરાણમ્

પ્રવિવેશ તતો રામો મિથિલામરિમર્દ્દનઃ। સર્વ્વકામૈરુપહૃતૈર્મૈથિલેનૈવ પૂજિતઃ ।। ૩૪.

પછી દુશ્મનોને હરાવનાર રામ મિથિલામાં પ્રવેશ્યા અને મિથિલાના રાજાએ તેમને સર્વે ઇચ્છિત ભેટો આપી સન્માનિત કર્યા.

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ બભ્રુર્મતિમતાંવરઃ। નાનારૂપાન્ ક્રતૂન્ સર્વ્વાનાજહાર નિરર્ગલાન્ ।। ૩૪.

એ જ સમયે બુદ્ધિશાળી બભ્રુએ અનેક પ્રકારના અવરોધરહિત યજ્ઞો કર્યા.

દીક્ષામયં સકવચં રક્ષાર્થં પ્રવિવેશ હ। સ્યમન્તકકૃતે રાજા ગાધિપુત્રો મહાયશાઃ ।। ૩૪.

મહાન યશસ્વી ગાધિપુત્ર રાજાએ સ્યામંતક મણિ માટે રક્ષા માટે કવચ પહેરી દિક્ષિત સ્થાનમાં પ્રવેશ કર્યો.

અર્થાન્ રત્નાનિ ચાગ્ર્યાણિ દ્રવ્યાણિ વિવિધાનિ ચ । ષષ્ટિવર્ષગતે કાલે યજ્ઞેષુ વિન્યયોજયત્ ।। ૩૪.

છપ્પન વર્ષ પૂરા થયા ત્યારે તેણે યજ્ઞોમાં ધન, ઉત્તમ રત્નો અને વિવિધ સામાન અર્પણ કર્યા.

અક્રૂરયજ્ઞ ઇત્યેતે ખ્યાતાસ્તસ્ય મહાત્મનઃ। બહ્વન્નદક્ષિણાઃ સર્વ્વે સર્વ્વકામપ્રદાયિનઃ ।। ૩૪.

આ મહાન આત્માના યજ્ઞો 'અકૃર યજ્ઞ' તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા, જેમાં ઘણું અન્ન અને દક્ષિણાઓ હતી અને સર્વે ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થતી.

અથ દુર્ય્યોધનો રાજા ગત્વાઽથ મિથિલાં પ્રભુઃ। ગદાશિક્ષાં તતો દિવ્યાં બલભદ્રાદવાપ્તવાન્ ।। ૩૪.

પછી મહાન શક્તિશાળી રાજા દુર્યોધન મિથિલા ગયો અને ત્યાં બલભદ્ર પાસેથી ગદા યુદ્ધની દિવ્ય શીખ મેળવી.

પ્રસાદ્ય તુ તતો વિપ્રા વૃષ્ણ્યન્ધકમહારથૈઃ। આનીતો દ્વારકામેવ કૃષ્ણેન ચ મહાત્મના ।। ૩૪.

પછી વૃષ્ણિ અને અંધકના મહારથીઓ સાથે બ્રાહ્મણોને પ્રસન્ન કરી, મહાત્મા કૃષ્ણે તેને દ્વારકા લઈ ગયા.

અક્રૂરમન્ધકૈઃ સાર્દ્ધમુપાયાત્ પુરુષર્ષભઃ। યુદ્ધે હત્વા તુ શત્રુગ્નં સહ બન્ધુમતા બલી ।। ૩૪.

પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, અકૃર અને અંધકો સાથે આવ્યા; યુદ્ધમાં બલવાને શત્રુઘ્ન અને બંધુમાનને મારી નાખ્યા.

શ્વફલ્કતનયાયાન્તુ નરાયાં નરસત્તમૌ। ભઙ્ગકારસ્ય તનયો વિશ્રુતૌ સુમહાબલૌ ।। ૩૪.

શ્વફલ્કના પુત્રોને, નરામાં પ્રસિદ્ધ અને અત્યંત બલવાન એવા ભંગકારના બે પુત્રો જન્મ્યા.

જજ્ઞાતેઽન્ધકમુખ્યસ્ય શત્રુઘ્નો બન્ધુમાંશ્ચ તૌ। વધાર્થં ભઙ્ગકારસ્ય કૃષ્ણો ન પ્રીતિમાન્ ભવેત્ ।। ૩૪.

એ બંને, શત્રુઘ્ન અને બંધુમાન, અંધકોના મુખ્યને ભંગકારના વિનાશ માટે જન્મ્યા; આથી કૃષ્ણ આનંદિત નહોતાં.

જ્ઞાતિ ભેદભયાદ્ભીતઃ સમુપેક્ષિતવાંસ્તથા। અપયાતે તથાક્રૂરે નાવર્ષત્પાકશાસનઃ ।। ૩૪.

જ્ઞાતિમાં ફૂટની ભયથી કૃષ્ણે એ અવગણ્યું; અને જયારે અકૃર દૂર ગયા, ત્યારે ઇન્દ્રે વરસાદ ન વરસાવ્યો.

અનાવૃષ્ટ્યા હતં રાષ્ટ્રમભવત્તદ્વઘોદ્યતમ્। તતઃ પ્રસાદયામાસુરક્રૂરં કુકુરાન્ધકાઃ ।। ૩૪.

વરસાદ ન આવવાથી રાજ્ય બરબાદ થયું અને દુર્ભિક્ષનું સંકટ આવ્યું; ત્યારે કુકુર અને અંધકોએ અકૃરને પ્રસન્ન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.

પુનર્દ્વારવતીં પ્રાપ્તે તદા દાનપતૌ તથા। પ્રવવર્ષ સહસ્રાક્ષઃ કુક્ષૌ જલનિધેસ્તતઃ ।। ૩૪.

પછી દાનના સ્વામી અકૃર ફરી દ્વારાવતી પહોંચ્યા ત્યારે સહસ્રનેત્રે સમુદ્રના ગર્ભમાં વરસાદ વરસાવ્યો.

કન્યાઞ્ચ વાસુદેવાય સ્વસારં શીલસમ્મતામ્। અક્રૂરઃ પ્રદદૌ શ્રીમાન્ પ્રીત્યર્થં યદુપુઙ્ગવઃ ।। ૩૪.

યાદવોમાં શ્રેષ્ઠ, શ્રીમંત અકૃરે પોતાની ગુણવાન બહેનને વસુદેવને પત્ની તરીકે આપી, કૃપા મેળવવા માટે.

અત વિજ્ઞાય યોગેન કૃષ્ણો બભ્રુગતં મણિમ્। સભામધ્યે તદા પ્રાહ તમક્રૂરં જનાર્દનઃ ।। ૩૪.

પછી કૃષ્ણે યોગબળથી જાણ્યું કે મણિ બભ્રુ પાસે છે, ત્યારે સભામાં અકૃરને કહ્યું.

યચ્ચ રત્નં મણિવરં તવ હસ્તગતં પ્રભો। તત્પ્રયચ્છસ્વ માનાર્હ વિમતિઞ્ચાત્ર મા કૃથાઃ ।। ૩૪.

હે પ્રભુ, જે અમૂલ્ય મણિ તારા હાથમાં છે, એ આપ દે; આ બાબતમાં મનમાં કોઈ દુઃખ રાખીશ નહીં.

ષષ્ટિવર્ષગતે કાલે યદ્રોષોઽભૂત્તદા મમ। સુસંરૂઢઃ સકૃત્ પ્રાપ્તસ્તત્કાલાશ્રિત્ય સ મહાન્ ।। ૩૪.

છપ્પન વર્ષ પૂરા થયા પછી જે ક્રોધ મને આવ્યો હતો, એ એકવાર ઊભો થયો પછી મજબૂત બની ગયો અને ત્યારથી મોટો રહ્યો.

તતઃ કૃષ્ણસ્ય વચનાત્ સર્વ્વસાત્વતસંસદિ। પ્રદદૌ તં મણિં બભ્રુરક્લેશેન મહામતિઃ ।। ૩૪.

પછી શ્રીકૃષ્ણના કહેવા પર, બધા સાત્વતોના સભામાં, બુદ્ધિશાળી અને નિરાશ્રય બભ્રુએ એ મણિ સહેલાઈથી આપી દીધો.

તત આર્જ્જવસંપ્રાપ્તબભ્રુહસ્તાદરિન્દમઃ। દદૌ પ્રહૃષ્ટમનસા તં મણિં બભ્રવે પુનઃ ।। ૩૪.

પછી શત્રુઓને હરાવનારા એ મણિ બભ્રુના હાથેથી સાચા હૃદયથી લઈ, આનંદપૂર્વક ફરી બભ્રુને પાછો આપ્યો.

સ કૃષ્ણહસ્તાત્ સંપ્રાપ્ય મણિરત્નં સ્યમન્તકમ્। આબદ્ધ્ય ગાન્દિનીપુત્રો વિરરાજાંશુમાનિવ ।। ૩૪.

શ્રીકૃષ્ણના હાથેથી સ્યામંતક મણિ મેળવી, ગાંદિનીપુત્રે એ મણિ ધારણ કર્યો અને તેજસ્વી જેમ ચમકવા લાગ્યો.

ઇમાં મિથ્યાભિશસ્તિં યો વિશુદ્ધામપિ ચોત્તમામ્ । વેદ મિથ્યાભિ શસ્તિં સ ન વ્રજેચ્ચ કથઞ્ચન ।। ૩૪.

જે કોઈ શુદ્ધ અને ઉત્તમ આરોપને ખોટો જાણીને પણ ખોટો કહે છે, એ ક્યારેય પરલોકમાં ન જાય.

અનિમિત્રાચ્છિનિર્જજ્ઞે કનિષ્ઠાદ્વૃષ્ણિનન્દનાત્ ।। ૩૪.

અનિમિત્ર, વૃષ્ણિવંશના સૌથી નાના પુત્રમાંથી જન્મ્યો હતો.

સત્યવાક્ સત્યસમ્પન્નઃ સત્યકસ્તસ્ય ચાત્મજઃ। સાત્યકિર્યુયુધાનસ્ય તસ્ય ભૂતિઃ સુતોઽભવત્ ।। ૩૪.

સત્યક, જે સત્યવાદી અને સત્યથી ભરપૂર હતો, એનો પુત્ર હતો; યુયુધાનના પુત્ર સત્યકી એના ઘરે જન્મ્યો.

ભૂતેર્યુગન્ધરઃ પુત્ર ઇતિ ભૌત્યાઃ પ્રકીર્ત્તિતાઃ। જજ્ઞાતે તનયૌ પૃશ્નેઃ શ્વફલ્કશ્ચિત્રકશ્ચ યઃ ।। ૩૪.

ભૂતિનો પુત્ર યુગંધર હતો; એ ભૂતિના વંશજ કહેવાય છે. પૃશ્નિના બે પુત્રો, શ્વફલ્ક અને ચિત્રક, જન્મ્યા.

શ્વફલ્કસ્તુ મહારાજો ધર્માત્મા યત્ર વર્ત્તતે। નાસ્તિ વ્યાધિભયં તત્ર ન ચાવૃષ્ટિભયં તથા ।। ૩૪.

શ્વફલ્ક મહારાજ ધર્મનિષ્ઠ હતા; જ્યાં પણ તેઓ રહેતા, ત્યાં ન તો રોગનું ભય રહેતું, ન તો દુષ્કાળનું.

કદાચિત્ કાશિરાજસ્ય વિભોસ્તુ દ્વિજસત્તમાઃ। ત્રીણિ વર્ષાણિ વિષયે નાવર્ષત્પાકશાસનઃ ।। ૩૪.

ક્યારેક કાશીરાજના રાજ્યમાં, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, ત્રણ વર્ષ સુધી વરસાદ પડ્યો નહોતો.

સ તત્ર વાસયામાસ શ્વફલ્કં પરમાર્ચિતમ્। શ્વફલ્કપરિવાસેન પ્રાવર્ષત્પાકશાસનઃ ।। ૩૪.

ત્યાં કાશીરાજે ખૂબ માન આપીને શ્વફલ્કને રહેવા કહ્યું; શ્વફલ્કના નિવાસથી વરસાદ દેવતાએ વરસાદ વરસાવ્યો.

શ્વફલ્કઃ કાશિરાજસ્ય સુતાં ભાર્યામનિન્દિતામ્। ગાન્દિનીં નામ ગાં સા હિ દદૌ વિપ્રાય નિત્યશઃ ।। ૩૪.

શ્વફલ્કે કાશીરાજની નિર્દોષ પુત્રી ગાંદિનીને પત્ની તરીકે સ્વીકારી; ગાંદિની હંમેશા બ્રાહ્મણોને ગાય દાન આપતી.

સા માતુરુદરસ્થા વૈ બહુવર્ષ શતાન્ કિલ। વસતિ સ્મ ન વૈ જજ્ઞે સર્ભસ્થાન્તાં પિતાબ્રવીત્ ।। ૩૪.

એ ગાંદિની પોતાની માતાના ગર્ભમાં અનેક સો વર્ષ સુધી રહી, પણ જન્મી નહોતી; પિતાએ ગર્ભમાં રહેલી પુત્રીને કહ્યું.