વાયુપુરાણમ્

ભદ્રકારં તતો હત્વા શતધન્વા મહાબલઃ। રાત્રૌ તં મણિમાદાય તતોઽક્રૂરાય દત્તવાન્ ।। ૩૪.

પછી મહાબલી શતધન્વાએ ભદ્રકારને મારી નાખ્યો અને રાત્રે એ મણિ લઈ અક્રૂરને આપી દીધો.

અક્રૂરસ્તુ તદા રત્નમાદાય સ નરર્ષભઃ। સમયં કારણં ચક્રે બોધ્યો નાન્યૈસ્ત્વયેત્યુત ।। ૩૪.

ત્યારે અક્રૂર એ રત્ન લઈને, એ મહાન પુરુષે વચન આપ્યું કે, 'આ વાત તું સિવાય બીજાને ખબર ન પડે.'

વયમભ્યુપપત્સ્યામઃ કૃષ્ણેન ત્વં પ્રધર્ષિતઃ। મમ ચ દ્વારકાઃ સર્વા વશે તિષ્ટન્ત્યસંશયમ્ ।। ૩૪.

અમે એ વાત સ્વીકારીએ છીએ; જો તને કૃષ્ણે હરાવી નાખે, તો દ્વારકાના બધા લોકો નિશ્ચિતપણે મારા વશમાં રહેશે.

હતે પિતરિ દુઃશાર્ત્તા સત્યભામા યશસ્વિની। પ્રયયૌ રથમારુહ્ય નગરં વારણાવતમ્ ।। ૩૪.

પિતાના મૃત્યુ પછી, યશસ્વિ સત્યભામા દુઃખથી વ્યાકુળ થઈ, રથ પર ચઢી ને વરણાવત શહેર તરફ ગઈ.

સત્યભામા તુ તદ્વૃત્તં ભોજસ્ય શતધન્વનઃ। ભર્તુર્નિવેદ્ય દુઃખાર્ત્તા પાર્શ્વસ્થાશ્રૂણ્યવર્તયત્ ।। ૩૪.

સત્યભામાએ, દુઃખથી ભરી, પોતાના પતિને ભોજકુળના શતધન્વનના કરતૂત કહેતા, પતિની બાજુએ બેઠી રહી ને રડવા લાગી.

પાણ્ડવાનાન્તુ દગ્ધાનાં હરિઃ કૃત્વોદકક્રિયામ્ । તુલ્યાર્થે ચૈવ ભ્રાતૄણાં નિયોજયતિ સાત્યકિમ્ ।। ૩૪.

પાંડવોના દહન પછી, હરિએ તેમનાં માટે અંત્યક્રિયા કરી, અને એ જ હેતુથી ભાઈઓ માટે સાત્યકી ને પણ કહ્યું.

તત સ્ત્વરિતમાગમ્ય દ્વારકાં મધુસૂદનઃ। પૂર્વ્વજં હલિનં શ્રીમાનિદં વચનમબ્રવીત્ ।। ૩૪.

પછી મધુસૂદન ઝડપથી દ્વારકા આવી, પોતાના મોટા ભાઈ, હલધર પાસે આ વચન કહ્યું.

હતઃ પ્રસેનઃ સિંહેન સત્રાજિચ્છતધન્વના। સ્યમન્તકમહં માર્ગે તસ્ય પ્રહર હે પ્રભો ।। ૩૪.

'પ્રસેનને સિંહે મારી નાખ્યો, અને સત્રાજિતને શતધન્વને; સ્યામંતક એના માર્ગમાં છે—પ્રભુ, ત્યાં જ જઈ હુમલો કરો!'

તદારોહ રથં શીઘ્રં ભોજં હત્વા મહાબલમ્। સ્યમન્તકો મહાબાહો તદાસ્માકં ભવિષ્યતિ ।। ૩૪.

'હવે તું ઝડપથી રથ પર ચઢ, અને મહાબળવાન ભોજને મારી, મહાબાહુ, ત્યારે સ્યામંતક રત્ન આપણું બનશે.'

તતઃ પ્રવૃત્તે યુદ્ધે તુ તુમુલે ભોજકૃષ્ણયોઃ। શતધન્વા ન ચાક્રૂરમવૈક્ષત્ સર્વતો દિશિ ।। ૩૪.

પછી ભોજ અને કૃષ્ણ વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું, અને શતધન્વને ચારેય દિશામાં અક્રૂર ક્યાંય દેખાયો નહીં.

અનષ્ટાશ્વાવરોહન્તુ કૃત્વા ભોજજનાર્દનૌ। શક્તોઽપિ સાધ્યાદ્વાર્દ્ધક્યાન્નાક્રૂરોઽભ્યુપપદ્યત ।। ૩૪.

ભોજ અને જનાર્દન પોતાના ઘોડા સાથે રથમાંથી ઊતર્યા પછી, અક્રૂર શક્તિ હોવા છતાં વૃદ્ધાવસ્થાને કારણે જોડાયો નહીં.

અપયાને તતો બુદ્ધિં ભૂયશ્ચક્રે ભયાન્વિતઃ। યોજનાનાં શતં સાગ્રં યયા ચ પ્રત્યપદ્યત ।। ૩૪.

પછી ડરથી ભરાઈ, તેણે ફરી ભાગવાનો નક્કી કર્યું અને એ ભાગતા ભાગતા સો યોજનથી વધુ દૂર ગયો.

વિજ્ઞાતહૃદયા નામ શતયોજનગામિની। ભોજસ્ય વઢવાદિત્યો યયા કૃષ્ણમયોધયત્ ।। ૩૪.

વિજ્ઞાતહૃદયા નામની ઘોડી, જે સો યોજન દોડતી, એ ભોજની ઘોડી હતી, જેના પર તે કૃષ્ણ સાથે યુદ્ધ કરતો હતો.

પ્રવૃદ્ધવેગા વડવા ત્વધ્વનાં શતયોજનમ્। દૃષ્ટા રથગતિસ્તસ્ય શતધન્વાનમર્દ્દયત્ ।। ૩૪.

એ ઘોડીએ ખૂબ જ ઝડપથી સો યોજનનો રસ્તો કાપ્યો, પણ રથ પર બેઠેલા શતધન્વનને એથી થાક આવી ગયો.

તતસ્તસ્ય હયાસ્તે તુ શ્રમાત્ ખેદાચ્ચ વૈ દ્વિજાઃ। ખમુત્પેતૂ રથપ્રાણાઃ કૃષ્ણો રામમથાબ્રવીત્ ।। ૩૪.

પછી, દ્વિજો, ઘોડાઓ થાક અને કંટાળાથી રથ પર જ જીવ ગુમાવી બેઠા, અને કૃષ્ણે રામને કહ્યું.

તિષ્ઠસ્વેહ મહાબાહો દૃષ્ટદોષા મયા હયાઃ। પદ્ય્ભાં ગત્વા હરિષ્યામિ મણિરત્નં સ્યમન્તકમ્ ।। ૩૪.

'મહાબાહુ, તું અહીં જ ઊભો રહી, મેં જોયું કે ઘોડાઓ થાકી ગયા છે. હવે હું પગપાળા જઈને સ્યામંતક રત્ન લઈ આવું છું.'

પદ્ભ્યામેવ તતો ગત્વા શતધન્વાનમચ્યુતઃ। મિથિલાધિપતિં તં વૈ જઘાન પરમાસ્ત્રવિત્ ।। ૩૪.

પછી અચ્યુત પગપાળા જઈને, મિથિલાના રાજા અને મહાન અસ્ત્રવિદ શતધન્વનને મારી નાખ્યો.

સ્યમન્તકં ન ચાપશ્યદ્ધત્વા ભોજં મહાબલમ્। નિવૃત્તં ચાબ્રવીત્ કૃષ્ણં રત્નં દેહીતિ લાઙ્ગલી ।। ૩૪.

પણ મહાબળવાન ભોજને મારીને પણ, તેને સ્યામંતક રત્ન ક્યાંય દેખાયું નહીં; ત્યારે લાંગલધારી એ કૃષ્ણને કહ્યું, 'રત્ન પાછું આપ.'

નાસ્તીતિ કૃષ્ણશ્ચોવાચ તતો રામો રુષાન્વિતઃ। ધિક્છબ્દમસકૃત્ પૂર્વ્વં પ્રત્યુવાચ જનાર્દ્દનમ્ ।। ૩૪.

કૃષ્ણે કહ્યું, 'આ રત્ન અહીં નથી.' ત્યારે રામ ગુસ્સાથી ભરાઈ, વારંવાર જનાર્દનને નિંદા કરતા શબ્દો બોલ્યા.

ભ્રાતૃત્વાન્મર્ષયામ્યેષ સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ વ્રજામ્યહમ્। કૃત્યં ન મે દ્રારકયા ન ત્વયા ન ચ વૃષ્ણિભિઃ ।। ૩૪.

ભાઈ તરીકેના પ્રેમથી હું આ બધું માફ કરું છું. તને શુભકામનાઓ, હવે હું જાઉં છું. મને એ સ્ત્રી સાથે, તારા સાથે કે વૃષ્ણિ લોકો સાથે કોઈ દુઃખ નથી.

પ્રવિવેશ તતો રામો મિથિલામરિમર્દ્દનઃ। સર્વ્વકામૈરુપહૃતૈર્મૈથિલેનૈવ પૂજિતઃ ।। ૩૪.

પછી દુશ્મનોને હરાવનાર રામ મિથિલામાં પ્રવેશ્યા અને મિથિલાના રાજાએ તેમને સર્વે ઇચ્છિત ભેટો આપી સન્માનિત કર્યા.

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ બભ્રુર્મતિમતાંવરઃ। નાનારૂપાન્ ક્રતૂન્ સર્વ્વાનાજહાર નિરર્ગલાન્ ।। ૩૪.

એ જ સમયે બુદ્ધિશાળી બભ્રુએ અનેક પ્રકારના અવરોધરહિત યજ્ઞો કર્યા.

દીક્ષામયં સકવચં રક્ષાર્થં પ્રવિવેશ હ। સ્યમન્તકકૃતે રાજા ગાધિપુત્રો મહાયશાઃ ।। ૩૪.

મહાન યશસ્વી ગાધિપુત્ર રાજાએ સ્યામંતક મણિ માટે રક્ષા માટે કવચ પહેરી દિક્ષિત સ્થાનમાં પ્રવેશ કર્યો.

અર્થાન્ રત્નાનિ ચાગ્ર્યાણિ દ્રવ્યાણિ વિવિધાનિ ચ । ષષ્ટિવર્ષગતે કાલે યજ્ઞેષુ વિન્યયોજયત્ ।। ૩૪.

છપ્પન વર્ષ પૂરા થયા ત્યારે તેણે યજ્ઞોમાં ધન, ઉત્તમ રત્નો અને વિવિધ સામાન અર્પણ કર્યા.

અક્રૂરયજ્ઞ ઇત્યેતે ખ્યાતાસ્તસ્ય મહાત્મનઃ। બહ્વન્નદક્ષિણાઃ સર્વ્વે સર્વ્વકામપ્રદાયિનઃ ।। ૩૪.

આ મહાન આત્માના યજ્ઞો 'અકૃર યજ્ઞ' તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા, જેમાં ઘણું અન્ન અને દક્ષિણાઓ હતી અને સર્વે ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થતી.

અથ દુર્ય્યોધનો રાજા ગત્વાઽથ મિથિલાં પ્રભુઃ। ગદાશિક્ષાં તતો દિવ્યાં બલભદ્રાદવાપ્તવાન્ ।। ૩૪.

પછી મહાન શક્તિશાળી રાજા દુર્યોધન મિથિલા ગયો અને ત્યાં બલભદ્ર પાસેથી ગદા યુદ્ધની દિવ્ય શીખ મેળવી.

પ્રસાદ્ય તુ તતો વિપ્રા વૃષ્ણ્યન્ધકમહારથૈઃ। આનીતો દ્વારકામેવ કૃષ્ણેન ચ મહાત્મના ।। ૩૪.

પછી વૃષ્ણિ અને અંધકના મહારથીઓ સાથે બ્રાહ્મણોને પ્રસન્ન કરી, મહાત્મા કૃષ્ણે તેને દ્વારકા લઈ ગયા.

અક્રૂરમન્ધકૈઃ સાર્દ્ધમુપાયાત્ પુરુષર્ષભઃ। યુદ્ધે હત્વા તુ શત્રુગ્નં સહ બન્ધુમતા બલી ।। ૩૪.

પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, અકૃર અને અંધકો સાથે આવ્યા; યુદ્ધમાં બલવાને શત્રુઘ્ન અને બંધુમાનને મારી નાખ્યા.

શ્વફલ્કતનયાયાન્તુ નરાયાં નરસત્તમૌ। ભઙ્ગકારસ્ય તનયો વિશ્રુતૌ સુમહાબલૌ ।। ૩૪.

શ્વફલ્કના પુત્રોને, નરામાં પ્રસિદ્ધ અને અત્યંત બલવાન એવા ભંગકારના બે પુત્રો જન્મ્યા.