વાયુપુરાણમ્

દ્રુહ્યો ત્વં પ્રતિપદ્યસ્વ વર્ણરૂપવિનાશિનીમ્। જરાં વર્ષસહસ્રં વૈ યૌવનં સ્વન્દદસ્વ મે ।। ૩૧.

દુહ્યુ, તું જાતિ અને રૂપને નાશ કરતી વૃદ્ધાવસ્થા સ્વીકાર, હજાર વર્ષ માટે; તું તારી યુવાની મને આપ.

પૂર્ણે વર્ષસહસ્રે તે પ્રતિદાસ્યામિ યૌવનમ્। સ્વઞ્ચાદાસ્યામિ બૂયોઽહં પાપ્માનં જરયા સહ ।। ૩૧.

તારા હજાર વર્ષ પૂર્ણ થાય ત્યારે, હું તારી યુવાની તને પાછી આપીશ; હું ફરીથી વૃદ્ધાવસ્થાની પાપ સ્વીકારીશ.

દ્રુહ્યુરુવાચ ન સઙ્ગશ્ચાસ્ય ભવતિ ન જરાં તેન કામયે ।। ૩૧.

દુહ્યુએ કહ્યું: એને માટે કોઈ લગાવ નથી, એટલે હું વૃદ્ધાવસ્થા ઇચ્છતો નથી.

યયાતિરુવાચ।। યસ્ત્વં મે હૃદયાજ્જાતો વયઃ સ્વન્ન પ્રયચ્છસિ। તસ્માદ્ દ્રુહ્યો પ્રિયઃ કામો ન તે સમ્પત્સ્યતે ક્વચિત્ ।। ૩૧.

યયાતીએ કહ્યું: 'તુ, જે મારા હૃદયમાંથી જન્મ્યો છે, તું મને તારી યુવાની આપતો નથી; એથી, દુહ્યુ, તને તારો પ્રિય ઇચ્છિત ક્યારેય મળશે નહીં.'

નૌપ્લવોત્તરસઞ્ચારસ્તત્ર નિત્યં ભવિષ્યતિ। અરાજભ્રાજવંશસ્ત્વં તત્ર નિત્યં ભવિષ્યસિ ।। ૩૧.

ત્યાં ક્યારેય નાવથી પાણી પાર થવું શક્ય નહીં રહે; તારો વંશ ત્યાં હંમેશા રાજા વિના રહેશે.

અનો ત્વં પ્રતિપદ્યસ્વ પાપ્માનં જરયા સહ। એવં વર્ષસહસ્રન્તુ ચરેયં યૌવનેન તે ।। ૩૧.

અનુ, તું આ પાપ અને વૃદ્ધાવસ્થાને સ્વીકાર, જેથી હું તારી યુવાનીમાં હજારો વર્ષ સુધી જીવી શકું.

અનુરુવાચ ન જુહોતિ સ કાલેઽગ્નિ તાં જરાન્નાબિકામયે ।। ૩૧.

અનુએ કહ્યું: વૃદ્ધાવસ્થાને કારણે આગ યોગ્ય સમયે બળતી નથી, તેથી મને એ ઈચ્છા નથી.

યયાતિરુવાચ।। યસ્ત્વં મે હૃદયાજ્જાતો વયઃ સ્વન્ન પ્રયચ્છસિ। જરાદોષસ્ત્વયોક્તોઽયં તસ્માત્તે પ્રતિપત્સ્યતે ।। ૩૧.

યયાતિએ કહ્યું: તું મારા હૃદયમાંથી જન્મેલો છે, છતાં તું મને તારી યુવાની આપતો નથી; તું વૃદ્ધાવસ્થાની ખામી બતાવી છે, એટલે એ તારી પાસે પાછી આવશે.

પ્રજા ચ યૌવનં પ્રાપ્તા વિનશિષ્યત્યતસ્તવ। અગ્નિપ્રસ્કન્દનપરસ્ત્વં ચાપ્યેવ ભવિષ્યસિ ।। ૩૧.

તારી સંતાન, યુવાની મેળવે છે, પણ એ કારણે નાશ પામશે; અને તું પણ અગ્નિની ઉપેક્ષા કરનાર બની જશે.

પૂરો ત્વં પ્રતિપદ્યસ્વ પાપ્માનઞ્જરયા સહ। જરાવલી ચ માન્તાત પલિતાનિ ચ પર્યગુઃ ।। ૩૧.

પૂરુ, તું આ પાપ અને વૃદ્ધાવસ્થાને સ્વીકાર; તારા પિતાના શરીરે ચાંદીના વાળ અને ચામડીમાં વાંકડા પડ્યા.

કાવ્યસ્યોશનસઃ શાપાન્ન ચ તૃપ્તોઽસ્મિ યૌવને। કઞ્ચિત્કાલઞ્જરેયં વૈ વિષયાન્ વયસા તવ ।। ૩૧.

કાવ્ય ઉશનસના શાપથી હું યુવાનીથી સંતોષી નથી; તારી યુવાનીથી થોડા સમય માટે વિષયસુખ માણવા દો.

પૂર્ણેં વર્ષસહસ્રે તે પ્રતિદાસ્યામિ યૌવનમ્। સ્વઞ્ચૈવ પ્રતિપત્સ્યામિ પાપ્માનઞ્જરયા સહ ।। ૩૧.

હજારો વર્ષ પૂરા થાય ત્યારે હું તારી યુવાની તને પાછી આપીશ, અને ફરીથી આ પાપ અને વૃદ્ધાવસ્થા સ્વીકારીશ.

સૂત ઉવાચ।। એવમુક્તઃ પ્રત્યુવાચ પુત્રઃ પિતરમઞ્જસા। યથાનુમન્યસે તાત કરિષ્યામિ તથૈવ ચ ।। ૩૧.

સૂતએ કહ્યું: આમ કહેતા, પુત્રે સીધા જ પિતાને જવાબ આપ્યો: 'તમે જે રીતે ઈચ્છો છો, પિતા, હું એ રીતે જ કરીશ.'

પ્રતિપત્સ્યામિ તે રાજન્ પાપ્માનં જરયા સહ। ગૃહાણ યૌવનં મત્તશ્ચર કામાન્ યથેપ્સિતાન્ ।। ૩૧.

હું તારા પાપ અને વૃદ્ધાવસ્થાને સ્વીકારું છું; મારી પાસેથી યુવાની લઈ અને તારી ઈચ્છા મુજબ સુખ માણ.

જરયાહં પ્રતિચ્છન્નો વયોરૂપધરસ્તવ। યૌવનં ભવતે દત્ત્વા ચરિષ્યામિ યથાર્તવત્ ।। ૩૧.

હું વૃદ્ધાવસ્થાથી ઢંકાઈને તારી જ આકાર અને રૂપ ધારણ કરીશ; તને યુવાની આપી, હું યોગ્ય રીતે જીવીશ.

યયાતિરુવાચ।। પૂરો પ્રીતોઽસ્મિ ભદ્રન્તે પ્રીતશ્ચેદં દદામિ તે। સર્વકામસમૃદ્ધા તે પ્રજા રાજ્યે ભવિષ્યતિ ।। ૩૧.

યયાતિએ કહ્યું: પૂરુ, હું તારા પર ખુશ છું; તને શુભ થાય. મારી પ્રસન્નતાથી હું તને આ દઈ છું: તારી પ્રજા રાજમાં સર્વ ઈચ્છાઓથી સમૃદ્ધ થશે.

સૂત ઉવાચ।। પૂરોરનુમતો રાજા યયાતિઃ સ્વાં જરાન્તતઃ। સંક્રામયામાસ તદા પ્રસાદાદ્ભાર્ગવસ્ય તુ ।। ૩૧.

સૂતએ કહ્યું: પૂરુની મંજૂરીથી, રાજા યયાતિએ પછી પોતાની વૃદ્ધાવસ્થા તેને આપી, ભારગવની કૃપાથી.

યૌવનેનાથ વયસા યયાતિરનહુષાત્મજઃ । પ્રીતિયુક્તો નરશ્રેષ્ઠશ્ચચાર વિષયાન્ સ્વકાન્ ।। ૩૧.

પછી યયાતિ, નહુષનો પુત્ર, યુવાની અને શક્તિથી ભરપૂર, આનંદિત, શ્રેષ્ઠ પુરુષ, પોતાના વિષયસુખ માણ્યા.

યથાકામં યથોત્સાહં યથાકાલં યથાસુખમ્। ધર્મ્માવિરોધાદ્રાજેન્દ્રો યથાર્હતિ સ એવ હિ ।। ૩૧.

જે રીતે ઈચ્છા, ઉત્સાહ, યોગ્ય સમય અને આનંદથી, અને ધર્મનું ઉલ્લંઘન કર્યા વિના, રાજાએ યોગ્ય રીતે સુખ માણ્યું.

દેવાનતર્પયદ્યજ્ઞૈઃ પિતૄઞ્છ્રાદ્ધૈસ્તથૈવ ચ। દીનાંશ્ચાનુગ્રહૈરિષ્ટૈઃ કામૈશ્ચ દ્વિજસત્તમાન્ ।। ૩૧.

તે દેવોને યજ્ઞથી, પિતૃઓને શ્રાદ્ધથી, ગરીબોને દાનથી અને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને ઈચ્છિત વરદાનથી પ્રસન્ન કર્યા.

અતિથીનન્નપાનૈશ્ચ વૈશ્યાંશ્ચ પરિપાલનૈઃ। આનૃશંસ્યેન શૂદ્રાંશ્ચ દસ્યૂન્ સંનિગ્રહેણ ચ ।। ૩૧.

અતિથિઓને ખોરાક અને પીણાંથી, વૈશ્યોને રક્ષણથી, શૂદ્રો પર દયાથી, અને ચોરોને દંડથી સન્માન આપ્યો.

ધર્મ્મેણ ચ પ્રજાઃ સર્વ્વા યથાવદનુરઞ્જયન્। યયાતિઃ પાલયામાસ સાક્ષાદિન્દ્ર ઇવાપરઃ ।। ૩૧.

યયાતિએ ધર્મથી સર્વ પ્રજાને યોગ્ય રીતે ખુશ કરી, અને સ્વયં ઈન્દ્ર જેવો રાજ કર્યો.

સ રાજા સિંહવિક્રાન્તો યુવા વિષયગોચરઃ। અવિરોધેન ધર્મસ્ય ચચાર સુખમુત્તમમ્ ।। ૩૧.

એ રાજા, સિંહ જેવી ચાલવાળો, યુવાન અને વિષયસુખમાં મગ્ન, ધર્મનું ઉલ્લંઘન કર્યા વિના શ્રેષ્ઠ સુખમાં જીવી રહ્યો હતો.

સ માર્ગમાણઃ કામાનામન્તર્દોષનિદર્શનાત્। વિશ્વાસહેતો રેમે વૈ વૈબ્રાજે નન્દને વને ।। ૩૧.

સુખની શોધમાં, અને તેમાં રહેલા ખામીઓ જોઈને, તેણે થોડો સમય વૈભવશાળી નંદન વનમાં આનંદ માણ્યો, તેની ખુશીઓ પર વિશ્વાસ રાખીને.

અપશ્યત્સ યદા તાં વૈ વર્દ્ધમાનાં નૃપસ્તદા। ગત્વા પૂરોઃ સકાશં વૈ સ્વાં જરા પ્રત્યપદ્યત ।। ૩૧.

પરંતુ જ્યારે રાજાએ તેને વૃદ્ધ થતી જોઈ, ત્યારે તે પોતાના શહેરમાં ગયો અને પોતાની વૃદ્ધાવસ્થાને સ્વીકારી.

સ સમ્પ્રાપ્ય તુ તાન્ કામાંસ્તૃપ્તઃ ખિન્નશ્ચ પાર્થિવઃ। કાલં વર્ષસહસ્રં વૈ સસ્માર મનુજાધિપઃ। ।। ૩૧.

એ સુખો પ્રાપ્ત કરીને, રાજા સંતોષી પણ થાકેલો હતો; એક હજાર વર્ષ સુધી તેણે સમયના પસાર થવાની યાદ રાખી.

પરિસઙ્ખ્યાય કાલઞ્ચ કલાકાષ્ઠાસ્તથૈવ ચ। પૂર્ણં મત્ત્વા તતઃ કાલં પૂરું પુત્રમુવાચ હ ।। ૩૧.

સમય, ક્ષણો અને ભાગોને ગણીને, અને સમય પૂરું થયો જાણીને, તેણે પોતાના પુત્ર પુરુને કહ્યું.

યથાસુખં યથોત્સાહં યથાકાલમરિંદમ। સેવિતા વિષયાઃ પુત્ર યૌવનેન મયા તવ ।। ૩૧.

શત્રુઓને જીતનાર પુત્ર, મેં તારા યુવાનપણાથી, મનગમતી રીતે, ઉત્સાહ અને યોગ્ય સમયે સુખો માણ્યા છે.

પૂરો પ્રીતોઽસ્મિ ભદ્રં તે ગૃહાણ ત્વં સ્વયૌવનમ્। રાષ્ટ્રઞ્ચ નૃપં પૂરું પુત્રં કનીયસમ્। બ્રાહ્મણપ્રમુખા વર્ણા ઇદં વચનમબ્રુવન્ ।। ૩૧.

પુરુ, હું ખુશ છું; તને આશીર્વાદ મળે! તું પોતાનું યુવાનપણ અને રાજ્ય પાછું લે, રાજકુમાર. બ્રાહ્મણો અને અન્ય વર્ગો, બ્રાહ્મણોની આગેવાનીમાં, આ શબ્દો બોલ્યા.