વાયુપુરાણમ્

સ તથેતિ બ્રુવન્નેવ દેવૈરપ્યભિચોદિતઃ। ભવિષ્યસીન્દ્રો જિત્વેતિ દેવૈરપિ નિમન્ત્રિતઃ ।। ૩૦.

તેણે 'જેમ કહો તેમ' એમ કહ્યું, અને દેવોએ પણ તેને પ્રોત્સાહન આપ્યું; દેવોએ પણ આમ આમંત્રણ આપ્યું કે 'તમે વિજય પછી ઈન્દ્ર બનશો.'

જઘાન દાનવાન્ સર્વ્વાન્ સમક્ષં વજ્રપાણિનઃ। સ વિપ્રનષ્ટાં દેવાનાં પરમશ્રીઃ શ્રિયં વશી ।। ૩૦.

તેણે બધાં દાનવોને વજ્રધારી ઈન્દ્રની હાજરીમાં માર્યા; અને દેવોમાંથી ગુમ થયેલી પરમ શ્રીને, તે શ્રીના સ્વામી, પાછી આપીને સ્થાપિત કરી.

નિહત્ય દાનવાન્ સર્વ્વાન્ વ્યાજહાર રજિઃ પ્રભુઃ। તં તથા તુ રઝિં તત્ર દેવૈસ્સહ શતક્રતુઃ ।। ૩૦.

બધાં દાનવોને મારીને શક્તિશાળી રજીએ કહ્યું; ત્યારબાદ ત્યાં ઈન્દ્રે દેવો સાથે મળીને રજીને સંબોધન કર્યું.

રજિપુત્રોઽહમિત્યુક્ત્વા પુનરેવાબ્રવીદ્વચઃ। ઈન્દ્રોઽસિ રાજન્ દેવાનાં સર્વેષાન્નાત્ર સંશયઃ। યસ્યાહમિન્દ્રપુત્રસ્તે ખ્યાતિં યાસ્યામિ શત્રુહન્ ।। ૩૦.

તેણે 'હું રજીનો પુત્ર છું' એમ કહીને ફરી કહ્યું: 'તમે દેવોના રાજા ઈન્દ્ર છો, એમાં કોઈ શંકા નથી; કેમ કે હું તમારો પુત્ર છું, હે શત્રુહંત, હું ખ્યાતિ પ્રાપ્ત કરીશ.'

સ તુ શક્રવચઃ શ્રુત્વા વઞ્ચિતસ્તેન માયયા। તથેત્યેવાબ્રવીદ્રાજા પ્રીયમાણઃ શતક્રતુમ્ ।। ૩૦.

પણ ઈન્દ્રના આ વચન સાંભળીને, તે ઈન્દ્રની માયાથી છેતરાયો; રાજાએ પ્રસન્ન થઈને ઈન્દ્રને કહ્યું: 'જેમ કહો તેમ.'

તસ્મિંસ્તુ દેવસદૃશે દિવં પ્રાપ્તે મહીપતૌ। દાયાદ્યમિન્દ્રાદાજહ્રુરાચારં તનયા રજેઃ ।। ૩૦.

જ્યારે એ દેવ સમાન રાજા સ્વર્ગે ગયા, ત્યારે રજીના પુત્રોએ ઈન્દ્ર પાસેથી તેમનો વારસો અને સ્થાન લઈ લીધું.

તાનિ પુત્રશતાન્યસ્ય તચ્ચ સ્થાનં શચીપતેઃ। સમક્રામન્ત બહુધા સ્વર્ગલોકં ત્રિવિષ્ટપમ્ ।। ૩૦.

એના અનેક પુત્રો અને શચીપતિનું સ્થાન, અનેક રીતે સ્વર્ગલોકમાં પ્રવેશ્યું.

તતઃ કાલે બહુતિથે સતીતે મહાબલઃ। હૃતરાજ્યોઽબ્રવીચ્છક્રો હૃતભાગો બૃહસ્પતિમ્ ।। ૩૦.

પછી લાંબા સમય પછી, મહાબલી ઈન્દ્ર, જેનું રાજ્ય અને ભાગ જતાં રહ્યા હતા, તેણે બૃહસ્પતિને કહ્યું.

બદરીફલમાત્રં વૈ પુરોડાશં વિધત્સ્વ મે। બ્રહ્મર્ષે યેન તિષ્ઠેયં તેજસાપ્યાયિતસ્તતઃ ।। ૩૦.

હે બ્રહ્મર્ષિ, મારા માટે બોરફળ જેટલું યજ્ઞપ્રસાદ તૈયાર કરો, જેથી એની શક્તિથી હું ટકી શકું.

બ્રહ્મન્ કૃશોઽયં વિમના હૃતરાજ્યો હૃતાશનઃ। હતૌજા દુર્બલો મૂઢો રજિપુત્રૈઃ પ્રસીદ મે ।। ૩૦.

હે બ્રહ્મન, હું દુર્બળ, નિરાશ, રાજ્ય અને અન્નથી વંચિત, શક્તિહીન અને રજીના પુત્રોથી મૂંઝાયેલો છું; મારા પર કૃપા કરો.

બૃહસ્પતિરુવાચ।। યદ્યેવં ચોદિતઃ શક્ર ત્વયા સ્યાં પૂર્વ્વમેવ હિ। નાભવિષ્યત્ ત્વત્પ્રિયાર્થં નાકર્ત્તવ્યં મમાનઘ ।। ૩૦.

બૃહસ્પતિએ કહ્યું: હે ઈન્દ્ર, જો તું પહેલાં જ આમ પૂછ્યું હોત, તો તારી ખુશી માટે હું અયોગ્ય કામ ક્યારેય ન કરત.

પ્રયતિષ્યામિ દેવેન્દ્ર તદ્ધિતાર્થં મહાદ્યુતે। યથા ભાગઞ્ચ રાજ્યઞ્ચ અચિરાત્ પ્રતિપત્સ્યસે ।। ૩૦.

હે દેવેન્દ્ર, મહાન તેજસ્વી, હું એ લાભ માટે જઇશ, જેથી તું તારો ભાગ અને રાજ્ય વહેલી તકે પાછું મેળવી શકે.

તથા શક્ર ગમિષ્યામિ માભૂત્તે વિક્લવં મનઃ। તતઃ કર્મ્મ ચકારાસ્ય તેજઃસંવર્દ્ધનં મહત્ ।। ૩૦.

હે શક્ર, હું ચોક્કસ જઇશ, તારા મનમાં કોઈ શંકા કે ચિંતાને સ્થાન ન આપ. ત્યારબાદ તેણે તારી શક્તિ વધે તે માટે મહાન કાર્ય કર્યું.

તેષાઞ્ચ બુદ્ધિસંમોહમકરોદ્બુદ્ધિસત્તમઃ। તે યદા સસુતા મૂઢા રાગોત્પન્ન વિધર્મ્મિણઃ ।। ૩૦.

પછી સર્વશ્રેષ્ઠ બુદ્ધિવાન એ લોકોના મનમાં ભ્રમ પેદા કર્યો, કારણ કે તેઓ અને તેમના પુત્રો રાગથી મોહિત અને અધર્મમાં પડેલા હતા.

બ્રહ્મદ્વિષશ્ચ સંવૃત્તા હતવીર્ય્યપરાક્રમાઃ। તતો લેભે સુરૈશ્વર્યમૈન્દ્રસ્થાનં તથોત્તમમ્ ।। ૩૦.

તેઓ બ્રહ્મદ્વેષી બની ગયા, તેમની શક્તિ અને પરાક્રમ ગુમાવી બેઠા; ત્યારબાદ તેણે દેવતાઓનું રાજ અને ઉત્તમ ઇન્દ્રપદ પ્રાપ્ત કર્યું.

હત્વા રજિસુતાન્ સર્વાન્કામક્રોધપરાયણાન્। ય ઇદં પાવનં સ્થાનં પ્રતિષ્ઠાનં શતક્રતોઃ। શ્રૃણુયાદ્વા રજેર્વાપિ ન સ દૌરાત્મ્યમાપ્નુયાત્ ।। ૩૦.

રાજાના કામ અને ક્રોધમાં લિપ્ત તમામ પુત્રોને સંહાર્યા પછી, જે કોઈ પણ આ પવિત્ર ઇતિહાસ, શતક્રતુનું સ્થાન અને સ્થાપના અથવા રાજાનું વર્ણન સાંભળે છે, તેને ક્યારેય દુર્ભાગ્ય ભોગવવું પડતું નથી.

મરુતેન કથં કન્યા રાજ્ઞે દત્તા મહાત્મના। કિંવીર્યાશ્ચ મહાત્માનો જાતા મરુતકન્યકાઃ ।। ૩૧.

મહાન આત્માવાળા મરુતે કન્યાને રાજાને કેવી રીતે આપી, અને મરુતકન્યાથી જન્મેલા પુત્રોએ કઈ બહાદુરી બતાવી?

આહવન્ તં મરુત્સોમમન્નકામઃ પ્રજેશ્વરમ્। માસિ માસિ મહાતેજાઃ ષષ્ટિસંવત્સરાન્નૃપઃ ।। ૩૧.

અન્નની ઇચ્છાથી, પ્રજાપતિ રાજાએ મહા તેજસ્વી મરુતસોમને માસે માસે, સાઠ વર્ષ સુધી હવન કર્યો.

તેન તે મરુતસ્તસ્ય મરુત્સોમેન તોષિતાઃ। અક્ષય્યાન્નં દદુઃ પ્રીતાઃ સર્વકામપરિચ્છદમ્ ।। ૩૧.

એ રીતે મરુતો મરુતસોમ દ્વારા રાજાથી પ્રસન્ન થયા, અને ખુશ થઈને તેને અક્ષય અન્ન અને સર્વ ઇચ્છિત ભોગ આપ્યા.

અન્નં તસ્ય સકૃત્પક્વમહોરાત્રે ન ક્ષીયતે। કોટિશો દીયમાનં ચ સૂર્ય્યસ્યોદયનાદપિ ।। ૩૧.

તેના માટે એકવાર બનાવેલું અન્ન, દિવસ-રાતમાં, કરોડો લોકોને વહેંચ્યા પછી પણ, સૂર્યોદયથી શરૂ કરીને ક્યારેય ખૂટતું નથી.

મિત્રાજ્યોતિસ્તુ કન્યાયાં મરુતસ્ય ચ ધીમતઃ। તસ્માજ્જાતા મહાસત્ત્વા ધર્મજ્ઞા મોક્ષદર્શિનઃ ।। ૩૧.

મિત્રાજ્યોતિ નામની કન્યા અને વિદ્વાન મરુતના મિલનથી મહાન બળવાન, ધર્મ જાણનારા અને મોક્ષ દર્શનારા પુત્રો જન્મ્યા.

સંન્યસ્ય ગૃહધર્માણિ વૈરાગ્યં સમુપસ્થિતાઃ। યતિધર્મમવાપ્યેહ બ્રહ્મભૂયાય તે ગતાઃ ।। ૩૧.

તેઓએ ઘરગૃહસ્થ જીવન છોડી, વૈરાગ્ય ધારણ કર્યું; યતિધર્મ પ્રાપ્ત કરી, અહીં બ્રહ્મપદ પ્રાપ્ત કર્યું.

અનપાયસ્તતો જાતસ્તદા ધર્મપ્રદત્તવાન્। ક્ષત્રધર્મસ્તતો જાતઃ પ્રતિપક્ષો મહાતપાઃ ।। ૩૧.

તેમાથી અનપાય નામનો પુત્ર થયો, જે ધર્મ આપનાર બન્યો; ત્યારબાદ ક્ષત્રધર્મ જન્મ્યો, અને તેમાંથી મહાતપસ્વી પ્રતિપક્ષ થયો.

પ્રતિપક્ષસુતશ્ચાપિ સઞ્જયો નામ વિશ્રુતઃ। સઞ્જયસ્ય જયઃ પુત્રો વિજયસ્તસ્ય જગ્મિવાન્ ।। ૩૧.

પ્રતિપક્ષનો પુત્ર પ્રસિદ્ધ સંજય થયો; સંજયનો પુત્ર જય અને જયથી વિજય જન્મ્યો.

વિજયસ્ય જયઃ પુત્રસ્તસ્ય હર્યન્દ્વતઃ સ્મૃતઃ । હર્યન્દુતસ્તતો રાજા સહદેવઃ પ્રતાપવાન્ ।। ૩૧.

વિજયનો પુત્ર જય, જયનો પુત્ર હર્યંદ્વ તરીકે ઓળખાયો; હર્યંદ્વથી પ્રભાવશાળી રાજા સહદેવ જન્મ્યો.

સહદેવસ્ય ધર્માત્મા અદીન ઇતિ વિશ્રુતઃ। અદીનસ્ય જયત્સેનસ્તસ્ય પુત્રોઽથ સંકૃતિઃ ।। ૩૧.

સહદેવનો ધર્મનિષ્ઠ પુત્ર અદીન તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો; અદીનનો પુત્ર જયસેન અને તેનો પુત્ર સંકૃતિ હતો.

સંકૃતેરપિ ધર્માત્મા કૃતધર્મા મહાયશાઃ। ઇત્યેતે ક્ષત્ર ધર્માણો નહુષસ્ય નિબોધત ।। ૩૧.

સંકૃતિનો પુત્ર પણ ધર્મનિષ્ઠ અને મહાન યશસ્વી કૃતધર્મ થયો; આ રીતે, નહુષના ક્ષત્રિય વંશને જાણો.

નહુષસ્ય તુ દાયાદાઃ ષડિન્દ્રોપમતેજસઃ। ઉત્પન્નાઃ પિતૃકન્યાયાં વિરજાયાં મહૌજસઃ ।। ૩૧.

નહુષના છ દાયક પુત્રો, જે તેજમાં ઇન્દ્ર સમાન હતા, તેમના પિતાની પુત્રી વિરજા પાસેથી જન્મ્યા.

યતિર્યયાતિઃ સંયાતિરાયાતિઃ પઞ્ચ તુદ્વયઃ। યતિર્જ્યેષ્ઠસ્તુ તેષાં વૈ યયાતિસ્તુ તતોઽવરઃ ।। ૩૧.

યતિ, યયાતિ, સંયાતિ, આયાતિ અને બે તુદ્વય—આ છ પુત્રો હતા; તેમા યતિ મોટો અને યયાતિ પછીનો હતો.