વાયુપુરાણમ્

તુલ્યાં દેવવિભૂત્યાસ્તુ દેવ્યાશ્ચૈવ મહાત્મનઃ। રમતે તત્ર વૈ દેવી રમમાણે મહેશ્વરઃ ।। ૩૦.

મહાન આત્માવાળી દેવી જેવી દિવ્ય તેજસ્વી, એવી સમાન在那里 દેવી આનંદ કરે છે, અને દેવી આનંદમાં હોય ત્યારે મહેશ્વર પણ આનંદ કરે છે.

ન રતિં તત્ર વૈ દેવી લભતે ગૃહવિસ્મયાત્। દેવ્યાઃ ક્રીડાર્થમીશાનો દેવો વાક્યમથાબ્રવીત્ ।। ૩૦.

દેવીને ત્યાં ઘરનાં આશ્ચર્યથી આનંદ મળતો નથી; દેવીના રમણ માટે ભગવાને પછી વાત કરી.

નાહં વેશ્મ વિમોક્ષ્યામિ અવિમુક્તં હિ મે ગૃહમ્। પ્રહસ્યૈનામથોવાચ અવિમુક્તં હિ મે ગૃહમ્ ।। ૩૦.

'હું ઘર છોડતો નથી, કેમ કે અવિમુક્ત જ મારું ઘર છે.' હસીને તેણે કહ્યું, 'અવિમુક્ત જ મારું ઘર છે.'

નાહં દેવિ ગમિષ્યામિ ગચ્છસ્વેહ રમામ્યહમ્। તસ્માત્તદવિમુક્તં હિ પ્રોક્તં દેવેન વૈ સ્વયમ્ ।। ૩૦.

'હું નહીં જાઉં, દેવી; તું જઇશ તો જઈશ, હું અહીં જ રહી આનંદ માણીશ.' તેથી ભગવાને પોતે કહ્યું છે, એ સ્થાન અવિમુક્ત કહેવાય છે.

એવં વારાણસી શપ્તા અવિમુક્તં ચ કીર્ત્તિતમ્। યસ્મિન્ વસતિ વૈ દેવઃ સર્વદેવનમસ્કૃતઃ। યુગેષુ ત્રિષુ ધર્માત્મા સહ દેવ્યા મહેશ્વરઃ ।। ૩૦.

આ રીતે વારાણસી શાપિત થઈ અને અવિમુક્ત તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું; જ્યાં ભગવાન, સર્વ દેવોના પૂજ્ય, ત્રણેય યુગોમાં દેવી સાથે ધર્માત્મા મહેશ્વર વસે છે.

અન્તર્દ્ધાનં કલૌ યાતિ તત્પુરન્તુ મહાત્મનઃ। અન્તર્હિતે પુરે તસ્મિન્ પુરી સા વસતે પુનઃ ।। ૩૦.

કળીયુગમાં એ મહાન આત્માની નગર અદૃશ્ય થઈ જાય છે; જ્યારે એ નગર ગુમ થઈ જાય છે, ત્યારે એ ફરી બીજે વસે છે.

એવં વારાણસી શપ્તા નિવેશં પુનરાગતા। ભદ્રશ્રેણ્યસ્ય પુત્રાણાં શતમુત્તમધન્વિનામ્ ।। ૩૦.

આ રીતે, વારાણસી શાપ લાગ્યા પછી ફરી વસવાટ માટે આવી; ભદ્રશ્રેણ્યના સો ઉત્તમ ધનુર્ધર પુત્રો ત્યાં આવ્યા.

હત્વા નિવેશયામાસ દિવોદાસો નરાધિપઃ। ભદ્રશ્રેણ્યસ્ય રાજ્યન્તુ હૃતન્તેન બલીયસા ।। ૩૦.

દિવોદાસ રાજાએ તેમને મારીને પોતાનું વસવાટ સ્થાપ્યું; એ રીતે તેણે ભદ્રશ્રેણ્યનું રાજ્ય બળપૂર્વક લઈ લીધું.

ભદ્રશ્રેણ્યસ્ય પુત્રસ્તુ દુર્દમો નામ નામતઃ। દિવોદાસેન બાલેતિ ઘૃણયા સ વિવર્જિતઃ ।। ૩૦.

ભદ્રશ્રેણ્યનો પુત્ર દુર્દમ નામે ઓળખાતો હતો; તે બાળક હોવાથી, દિવોદાસે દયા કરીને તેને બચાવી રાખ્યો.

દિવોદાસાદૄષદ્વત્યાં વીરો જજ્ઞે પ્રતર્દ્દનઃ। તેન પુત્રેણ બાલેન પ્રહૃતં તસ્ય વૈ પુનઃ ।। ૩૦.

દિવોદાસ અને ઋષદ્વતીના ઘરમાં પ્રતિર્દન નામે એક વીર પુત્ર જન્મ્યો; એ પુત્રએ પણ બાળપણમાં ફરી રાજ્ય પર હુમલો કર્યો.

વૈરસ્યાન્તં મહારાજ્ઞા તદા તેન વિધત્સતા। પ્રતર્દ્દનસ્ય પુત્રૌ દ્વૌ વત્સો ગર્ગશ્ચ વિશ્રુતઃ ।। ૩૦.

એ સમયે મહારાજાએ વૈરનો અંત લાવ્યો; પ્રતિર્દનના બે પ્રસિદ્ધ પુત્રો હતા – વત્સ અને ગર્ગ.

વત્સપુત્રો હ્યલર્કસ્તુ સન્નતિસ્તસ્ય ચાત્મજઃ । અલર્કં પ્રતિ રાજર્ષિર્ગીતશ્લોકૌ પુરાતનૌ ।। ૩૦.

વત્સનો પુત્ર અલર્ક હતો, અને તેના પુત્રનું નામ સન્નતિ હતું; અલર્ક વિશે રાજર્ષિએ બે પ્રાચીન શ્લોક રચ્યા હતા.

ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ ષષ્ટિવર્ષશતાનિ ચ। યુવા રૂપેણ સમ્પન્નો હ્યલર્કઃ કાશિસત્તમઃ ।। ૩૦.

અલર્ક, કાશીના શ્રેષ્ઠ, એણે સાઠ હજાર અને સાઠ સો વર્ષ સુધી યુવાન રૂપ જાળવ્યું હતું.

લોપામુદ્રા પ્રસાદેન પરમાયુરવાપ્તવાન્ ।। ૩૦.

લોપામુદ્રાની કૃપાથી તેણે સર્વોચ્ચ આયુષ્ય પ્રાપ્ત કર્યું હતું.

શાપસ્યાન્તે મહાબાહુર્હત્વા ક્ષેમકરાક્ષસમ્। રમ્યામાવાસયામાસ પુરીં વારાણસીં નૃપઃ ।। ૩૦.

શાપના અંતે, મહાબાહુ રાજાએ ક્ષેમકર રાક્ષસને મારીને વારાણસીની સુંદર નગરીને પોતાનું નિવાસ બનાવ્યું.

સન્નતેરપિ દાયાદઃ સુનીથો નામ ધાર્મિકઃ। સુનીથસ્ય તુ દાયાદઃ સુકેતુર્નામ ધાર્મ્મિકઃ ।। ૩૦.

સન્નતિને પણ સુનિથ નામે એક ધર્મનિષ્ઠ વારસદાર થયો; સુનિથનો વારસદાર સુકેતુ હતો, જે પણ ધર્મી હતો.

સુકેતુતનયશ્ચાપિ ધર્મકેતુરિતિ શ્રુતિઃ। ધર્મકેતોસ્તુ દાયાદઃ સત્યકેતુર્મહારથઃ ।। ૩૦.

સુકેતુનો પુત્ર ધર્મકેતુ તરીકે ઓળખાતો હતો; ધર્મકેતુનો વારસદાર સત્યકેતુ, મહાન રથસ્વાર હતો.

સત્યકેતુસુતશ્ચાપિ વિભુર્નામ પ્રજેશ્વરઃ। સુવિભુસ્તુ વિભોઃ પુત્રઃ સુકુમારસ્તતઃ સ્મૃતઃ ।। ૩૦.

સત્યકેતુનો પુત્ર વિભુ, પ્રજાનો સ્વામી હતો; વિભુનો પુત્ર સુવિભુ અને ત્યાર પછી સુકુમાર થયો.

સુકુમારસ્ય પુત્રસ્તુ ધૃષ્ટકેતુઃ સ ધાર્મ્મિકઃ। ધુષ્ટકેતોસ્તુ દાયાદો વેણુહોત્રઃ પ્રજેશ્વરઃ ।। ૩૦.

સુકુમારનો પુત્ર ધૃષ્ટકેતુ, જે ધર્મી હતો; ધૃષ્ટકેતુનો વારસદાર વેણુહોત્ર, પ્રજાનો સ્વામી હતો.

વેણુહોત્રસુતશ્ચાપિ ગાર્ગ્યો વૈ નામ વિશ્રુતઃ। ગાર્ગ્યસ્ય ગર્ગભૂમિસ્તુ વાત્સ્યો વત્સસ્ય ધીમતઃ ।। ૩૦.

વેણુહોત્રનો પુત્ર પ્રસિદ્ધ ગાર્ગ્ય હતો; ગાર્ગ્યનો પુત્ર ગર્ગભૂમિ અને વત્સનો બુદ્ધિશાળી પુત્ર વાત્સ્ય હતો.

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયાશ્ચૈવ તયોઃ પુત્રાઃ સુધાર્મ્મિકાઃ। વિક્રાન્તા બલવન્તશ્ચ સિંહતુલ્યપરાક્રમાઃ ।। ૩૦.

એ બંનેમાંથી બ્રાહ્મણ અને ક્ષત્રિય પુત્રો જન્મ્યા, જે ખૂબ ધર્મનિષ્ઠ, પરાક્રમી, બળવાન અને સિંહ સમાન સાહસી હતા.

ઇત્યેતે કાશ્યપાઃ પ્રોક્તા રજેરપિ નિબોધત। રજેઃ પુત્રશતાન્યાસન્ પઞ્ચ વીર્યવતો ભુવિ। રાજેયમિતિ વિખ્યાતં ક્ષત્રમિન્દ્રભયાવહમ્ ।। ૩૦.

આ રીતે કાશ્યપોનું વર્ણન થયું; હવે રાજી વિશે સાંભળો. રાજીને પૃથ્વી પર પાંચસો શક્તિશાળી પુત્રો હતા; એ ક્ષત્રિય વંશ 'રાજેય' તરીકે પ્રસિદ્ધ હતો, જે ઇન્દ્રને પણ ભય પમાડતો હતો.

તદા દૈવાસુરે યુદ્ધે સમુત્પન્ને સુદારુણે। દેવાશ્ચૈવાસુરાશ્ચૈવ પિતામહમથાબ્રુવન્ ।। ૩૦.

ત્યારે, દેવો અને દૈત્યોમાં ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું; બંને પક્ષે દેવો અને દૈત્યોએ પિતામહ પાસે જઈને વાત કરી.

આવયોર્ભગવાન્ યુદ્ધે વિજેતા કો ભવિષ્યતિ। બ્રૂહિ નઃ સર્વ્વલોકેશ શ્રોતુમિચ્છામહે વયમ્ ।। ૩૦.

હે સર્વલોકોના સ્વામી, અમને કહો કે અમારી બે વચ્ચે યુદ્ધ થાય તો કોણ જીતશે? અમે સાંભળવા ઈચ્છીએ છીએ.

બ્રહ્મોવાચ।। યેષામર્થાય સંગ્રામે રજિરાત્તાયુધઃ પ્રભુઃ। યોત્સ્યતે તે વિજેષ્યન્તિ ત્રીલ્લોઁકાન્નાત્ર સંશયઃ ।। ૩૦.

બ્રહ્માએ કહ્યું: જેના માટે શક્તિશાળી રજી યુદ્ધમાં શસ્ત્ર ઉપાડે છે અને લડે છે, તેઓ ત્રણેય લોકને જીતશે, એમાં કોઈ શંકા નથી.

રજિર્યતસ્તતો લક્ષ્મીર્યતો લક્ષ્મીસ્તતો ધૃતિઃ। યતો ધૃતિસ્તતો ધર્મો યતો ધર્મસ્તતો જયઃ ।। ૩૦.

જ્યાં રજી છે, ત્યાં લક્ષ્મી છે; જ્યાં લક્ષ્મી છે, ત્યાં ધીરજ છે; જ્યાં ધીરજ છે, ત્યાં ધર્મ છે; જ્યાં ધર્મ છે, ત્યાં વિજય છે.

તદ્દેવા દાનવાઃ સર્વે તતઃ શ્રુત્વા રજેર્જયમ્। અભ્યયુર્જયમિચ્છન્તઃ સ્તુવન્તો રાજસત્તમમ્ ।। ૩૦.

પછી જ્યારે બધાએ રજીની વિજયની વાત સાંભળી, ત્યારે બધા દેવો અને દાનવો વિજયની ઈચ્છા સાથે, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા રજીની સ્તુતિ કરવા આવ્યા.

તે હૃષ્ટમનસઃ શર્વે રાજાનં દેવદાનવાઃ। ઊચુરસ્મજ્જયાય ત્વં ગૃહાણ વરકાર્મુકમ્ ।। ૩૦.

બધા દેવો અને દાનવો આનંદિત હૃદયથી રાજાને કહ્યું: અમારી વિજય માટે તમે તમારું ઉત્તમ ધનુષ્ય ધારણ કરો.

રજિરુવાચ।। અહઞ્જેષ્યામિ નો યુદ્ધે દેવાન્ શક્રપુરોગમાન્। ઇન્દ્રો ભવામિ ધર્માત્મા તતો યોત્સ્યામિ સંયુગે ।। ૩૦.

રજીએ કહ્યું: હું યુદ્ધમાં ઈન્દ્ર સહિત દેવોને હરાવીશ; પછી હું ધર્મનિષ્ઠ બનીને ઈન્દ્ર બનીશ અને યુદ્ધ કરીશ.