વાયુપુરાણમ્

ઔર્વસ્તાભ્યાં વરં પ્રાદાત્ તપસારાધિતઃ પ્રભુઃ। એકા જનિષ્યતે પુત્રં વંશકર્ત્તારમીપ્સિતમ્। ષષ્ટિપુત્રં સહસ્રાણિ દ્વિતીયા જનયિષ્યતિ ।। ૨૬.

ઊર્વાએ, તેમની તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈને, તેમને આશીર્વાદ આપ્યો: એક પત્ની એક પુત્રને જન્મ આપશે, જે વંશનો સ્થાપક બનશે; બીજી પત્ની સાઠ હજાર પુત્રોને જન્મ આપશે.

મુનેસ્તુ વચનં શ્રુત્વા કેશિની પુત્રમેકકમ્। વંશસ્ય કારણં શ્રેષ્ઠા જગ્રાહ નૃપસંસદિ ।। ૨૬.

મુનિનું વચન સાંભળીને, કેશિનીએ રાજાસભામાં એક ઉત્તમ પુત્રને, વંશના કારણરૂપ, જન્મ આપવાનો પસંદ કર્યો.

ષષ્ટિપુત્રસહસ્રાણિ સુપર્ણભગિની તથા। મહાત્મનસ્તુ જગ્રાહ સુમતિઃ પોષણે નૃપઃ ।। ૨૬.

સુપર્ણાની બહેન સુમતિએ પણ, રાજા સુમતિએ, સાઠ હજાર પુત્રોના પોષણનો સ્વીકાર કર્યો.

અથ કાલે ગતે જ્યેષ્ઠા જ્યેષ્ઠં પુત્રં વ્યજાયત। અસમઞ્જ ઇતિ ખ્યાતં કાકુત્સ્થં સગરાત્મજમ્ ।। ૨૬.

સમય પસાર થતાં, મોટી પત્નીએ પોતાનો મોટો પુત્ર જન્માવ્યો, જે અસમાન્જ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો, સગરના કાકુત્સ્થ વંશના પુત્ર.

સુમતિસ્ત્વપિ જજ્ઞે વૈ ગર્ભન્તુમ્બં યશસ્વિની। ષષ્ટિપુત્રસહસ્રાણિ તુમ્બમધ્યાદ્વિનિઃસૃતાઃ ।। ૨૬.

સુમતિએ પણ, યશસ્વિ, કુંભ જેવું ગર્ભ જન્માવ્યું; તેના મધ્યમાંથી સાઠ હજાર પુત્રો પ્રગટ થયા.

ઘૃતપૂર્ણેષુ કુમ્ભેષુ તાન્ ગર્ભાન્ ન્યદધત્તતઃ। ધાત્રીશ્ચૈકૈકશઃ પ્રાદાત્ તાવતીઃ પોષણે નૃપઃ ।। ૨૬.

તે ગર્ભોને ઘીથી ભરેલા કુંભોમાં મૂકવામાં આવ્યા; રાજાએ દરેક માટે એક ધાત્રી રાખી, તેમનું પોષણ કરાવ્યું.

તતો નવસુ માસેષુ સમુત્તસ્થુર્યથાસુખમ્। કુમારાસ્તે મહાભાગાઃ સગરપ્રીતિવર્દ્ધનાઃ ।। ૨૬.

નવ મહિના પછી, તે મહાભાગ્યશાળી પુત્રો આરામથી જન્મ્યા, અને સગરની ખુશી વધારી.

કાલેન મહતા ચૈવ ચૌવનં પ્રતિપેદિરે। ષષ્ટિપુત્રસહસ્રાણિ તેષામશ્વાનુસારિણામ્ ।। ૨૬.

સમય જતાં, એ સાઠ હજાર પુત્રો, ઘોડાનો અનુસરણ કરતા, જંગલમાં પ્રવેશ્યા.

સ તુ જ્યેષ્ઠો નરવ્યાઘ્રઃ સગરસ્યાત્મસમ્ભવઃ। અસમઞ્જ ઇતિ ખ્યાતો બર્હિકેતુર્મહાબલઃ ।। ૨૬.

મોટો પુત્ર, મનુષ્યોમાં વાઘ સમાન, સગરથી જન્મેલો, અસમાન્જ તરીકે જાણીતો હતો, મહાબળવાન અને યજ્ઞકેટુધારી.

પૌરાણામહિતે યુક્તઃ પિત્રા નિર્વાસિતઃ પુરા। તસ્ય પુત્રોંઽશુમાન્નામ અસમઞ્જસ્ય વીર્યવાન્ ।। ૨૬.

પૂરાણિક રીતોમાં યોગ્ય હોવા છતાં, પિતાએ તેને શહેરમાંથી કાઢી મૂક્યો; તેના પુત્રનું નામ અંશુમાન હતું, જે અસમાન્જનો પરાક્રમી પુત્ર.

તસ્ય પુત્રસ્તુ ધર્માત્મા દિલીપ ઇતિ વિશ્રુતઃ। દિલીપાત્તુ મહાતેજા વીરો જાતો ભગીરથઃ ।। ૨૬.

તેના પુત્ર ધર્મનિષ્ઠ દિલીપ હતા, જે પ્રસિદ્ધ થયા; દિલીપથી મહાતેજસ્વી અને વીર ભગીરથ જન્મ્યા.

યેન ગઙ્ગા સરિચ્છ્રેષ્ઠા વિમાનૈરુપશોભિતા । ઈજાઽનેન સમુદ્રાદ્વૈ દુહિતૃત્વેન કલ્પિતા। અત્રાપ્યુદાહરન્તીમં શ્લોકં પૌરાણિકા જનાઃ ।। ૨૬.

જેના દ્વારા શ્રેષ્ઠ નદી ગંગા, દેવયાનોથી શોભાયમાન, લાવવામાં આવી; તેના યજ્ઞથી, ગંગા સમુદ્રમાંથી પુત્રીરૂપે પ્રગટ થઈ. અહીં પણ પુરાણજ્ઞ લોકો આ શ્લોક ગાય છે.

ભગીરથસ્તુ તાં ગઙ્ગામાનયામાસ કર્મભિઃ । તસ્માદ્ભાગીરથી ગઙ્ગા કથ્યતે વંશવિત્તમૈઃ ।। ૨૬.

ભગીરથએ પોતાના કર્મોથી ગંગાને લાવી; તેથી વંશજ્ઞ લોકો ગંગાને ભગીરથી કહે છે.

ભગીરથસુતશ્ચાપિ શ્રુતો નામ બભૂવ હ। નાભાગસ્તસ્ય દાયાદો નિત્યં ધર્મપરાયણઃ ।। ૨૬.

ભગીરથના પુત્રનું નામ શ્રુત હતું; તેનો વારસદાર નાભાગ હંમેશા ધર્મપરાયણ રહ્યો.

અમ્બરીષઃ સુતસ્તસ્ય સિન્ધુદ્વીપસ્તતોઽભવત્। એવં વંશપુરાણજ્ઞા ગાયન્તીતિ પરિશ્રુતમ્ ।। ૨૬.

નાભાગનો પુત્ર અંબરીષ હતો; ત્યારપછી સિંધુદ્વીપ જન્મ્યો. આમ વંશના જાણકારો ગાય છે, જેમ જાણીતા છે.

નાભાગેરમ્બરીષસ્ય ભુજાભ્યાં પરિપાલિતા। બભૂવ વસુધાત્યર્થં તાપત્રયવિવર્જિતા ।। ૨૬.

નાભાગ અને અંબરીષના બાહુબળથી પૃથ્વી સારી રીતે રક્ષાઈ, અને તાપત્રયથી સંપૂર્ણ મુક્ત થઈ.

અયુતાયુઃ સુતસ્તસ્ય સિન્ધુદ્વીપસ્ય વીર્યવાન્। અયુતાયોસ્તુ દાયાદ ઋતુપર્ણો મહાયશાઃ ।। ૨૬.

સિંધુદ્વીપનો પુત્ર પરાક્રમી અયુતાયુ હતો; અયુતાયુનો વારસદાર મહાપ્રસિદ્ધ ઋતુપર્ણ થયો.

દિવ્યાક્ષહૃદજ્ઞોઽસૌ રાજા નલસખો બલી। નલૌ દ્વાવિતિ વિખ્યાતૌ પુરાણેષુ દૃઢવ્રતૌ ।। ૨૬.

દિવ્ય પાશાંઓ અને દિલની વાત જાણનારો, નલનો મિત્ર અને બળવાન એ રાજા છે. બંને નલ, દૃઢ પ્રતિજ્ઞા ધરાવતા, પુરાણોમાં પ્રસિદ્ધ છે.

વીરસેનાત્મજશ્ચૈવ યશ્ચેક્ષ્વાકુકુલોદ્વહઃ। ઋતુપર્ણસ્ય પુત્રોઽભૂત્ સર્વ્વકામો જનેશ્વરઃ ।। ૨૬.

એક તો વીરસેનાનો પુત્ર છે અને બીજો ઇક્ષ્વાકુ વંશનો શ્રેષ્ઠ છે. ઋતુપર્ણનો પુત્ર સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરનાર અને પ્રજાનો રાજા થયો.

સુદાસસ્તસ્ય તનયો રાજા હંસમુખોઽભવત્। સુદાસસ્ય સુતઃ પ્રોક્તઃ સૌદાસો નામ પાર્થિવઃ ।। ૨૬.

સુદાસ એનો પુત્ર હતો, જે હંસ જેવા મુખવાળો રાજા બન્યો. સુદાસનો પુત્ર સૌદાસ નામે પ્રખ્યાત રાજા થયો.

ખ્યાતઃ કલ્માષપાદો વૈ નામ્ના મિત્રસહશ્ચ સઃ । વસિષ્ઠસ્તુ મહાતેજાઃ ક્ષેત્રે કલ્માષપાદકે। અશ્મકં જનયામાસ ઇક્ષ્વાકુકુલવૃદ્ધયે ।। ૨૬.

તે kalmāṣapāda અને મિત્રસહા નામથી જાણીતા છે. મહાન તેજસ્વી વશિષ્ઠે kalmāṣapāda ના ક્ષેત્રમાં ઇક્ષ્વાકુ વંશની વૃદ્ધિ માટે અશ્મકને જન્મ આપ્યો.

અશ્મકસ્યોરકામસ્તુ મૂલકસ્તત્સુતોઽભવત્। અત્રાપ્યુદાહરન્તીમં મૂલકં વૈ નૃપં પ્રતિ ।। ૨૬.

અશ્મકનો પુત્ર ઉરકામ હતો અને તેનો પુત્ર મૂલક થયો. અહીં મૂલક રાજા વિશે આ વાર્તા કહેવામાં આવે છે.

સ હિ રામભયાદ્રાજા સ્ત્રીભિઃ પરિવૃતોઽવસત્। વિવસ્ત્રસ્ત્રાણમિચ્છન્ વૈ નારીકવચમીશ્વરઃ ।। ૨૬.

એ રાજાએ રામના ભયથી સ્ત્રીઓથી ઘેરાઈને નિવાસ કર્યો. રક્ષા ઇચ્છતા એ રાજાએ સ્ત્રીઓનું વસ્ત્ર પહેરીને, નિર્વસ્ત્ર રહીને, પોતાને બચાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

મૂલકસ્યાપિ ધર્માત્મા રાજા શતરથઃ સ્મૃતઃ। તસ્માચ્છતરથાજ્જજ્ઞે રાજા ચૈડિવિડો બલી ।। ૨૬.

મૂલકનો પુત્ર ધર્મનિષ્ઠ રાજા શતરથ હતો. શતરથથી બળવાન વૈડિવિડ રાજાનો જન્મ થયો.

આસીત્ત્વૈડિવિડઃ શ્રીમાન્ કૃતશર્મા પ્રતાપવાન્। પુત્રો વિશ્વમહત્તસ્ય પુત્રીકસ્ય વ્યજાયત ।। ૨૬.

વૈડિવિડ તેજસ્વી, કૃતાર્થ અને પરાક્રમી હતો. તેના ઘરે પુત્રિકા ના પુત્ર વિશ્વમહતનો જન્મ થયો.

દિલીપસ્તસ્ય પુત્રોઽભૂત્ ખટ્વાઙ્ગ ઇતિ વિશ્રુતઃ। યેન સ્વર્ગાદિહાગમ્ય મુહૂર્ત્તં પ્રાપ્ય જીવિતમ્। ત્રયોઽભિસંહિતા લોકા બુદ્ધ્યા સત્યેન ચૈવ હિ ।। ૨૬.

વિશ્વમહતનો પુત્ર દિલીપ થયો, જે ખટ્વાંગ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. તેણે સ્વર્ગમાંથી પૃથ્વી પર આવી થોડી ક્ષણ માટે જીવન મેળવ્યું અને પોતાની બુદ્ધિ અને સત્યથી ત્રણેય લોકને એકતામાં લાવ્યા.

દીર્ગબાહુઃ સુતસ્તસ્ય રઘુસ્તસ્માદજાયત। અજઃ પુત્રો રઘોશ્ચાપિ તસ્માજ્જજ્ઞે સ વીર્યવાન્। રાજા દશરથો નામ ઇક્ષ્વાકુકુલનન્દનઃ ।। ૨૬.

તેના પુત્ર દીર્ઘબાહુ હતા, જેમના ઘરે રઘુનો જન્મ થયો. રઘુના પુત્ર અજ હતા અને અજથી પરાક્રમી દશરથ, ઇક્ષ્વાકુ વંશના આનંદ, જન્મ્યા.

રામો દાશરથિર્વીરો ધર્મજ્ઞો લોકવિશ્રુતઃ। ભરતો લક્ષ્મણશ્ચૈવ શત્રુઘ્નશ્ચ મહાબલઃ ।। ૨૬.

દશરથપુત્ર રામ પરાક્રમી, ધર્મનિષ્ઠ અને જગતમાં પ્રસિદ્ધ હતા. તેમના ભાઈઓ ભરત, લક્ષ્મણ અને મહાબલી શત્રુઘ્ન હતા.

માધવં લવણં હત્વા ગત્વા મધુવનઞ્ચ તત્। શત્રુઘ્નેન પુરી તસ્ય મથુરા સન્નિવેશિતા ।। ૨૬.

માધવ અને લવણને મારી, મધુવન જઈને, શત્રુઘ્ને ત્યાં મથુરા નગર સ્થાપ્યું.