વાયુપુરાણમ્

વિવિંશપુત્રો ધર્માત્મા ખનિનેત્રઃ પ્રતાપવાન્। કરન્ધમસ્તસ્ય પુત્રસ્ત્રેતાયુગમુખેઽભવત્ ।। ૨૪.

વિવિંશુનો પુત્ર ધર્માત્મા અને પરાક્રમી ખનિનેત્ર હતો; તેના પુત્ર કરંધમ ત્રેતાયુગની શરૂઆતમાં જન્મ્યા હતા.

કરન્ધમસુતશ્ચાપિ આવિક્ષિન્નામ વીર્યવાન્। આવિક્ષિતો વ્યતિક્રામત્ પિતરં ગુણવત્તયા ।। ૨૪.

કરંધમનો પુત્ર આવિક્ષી શક્તિશાળી હતો; આવિક્ષીએ ગુણોમાં પોતાના પિતાને પણ પછાડી દીધા.

મરુત્તો નામ ધર્માત્મા ચક્રવર્ત્તિસમો નૃપઃ। સંવર્ત્તેન દિવં નીતઃ સસુહૃત્ સહ બાન્ધવૈઃ ।। ૨૪.

તેના પુત્ર મારુત ધર્મી અને ચક્રવર્તિ સમાન રાજા હતા; સંવર્તે તેને મિત્રો અને સગાઓ સાથે સ્વર્ગમાં લઈ ગયા.

વિવાદોઽત્ર મહાનાસીત્ સંવર્ત્તસ્ય બૃહસ્પતેઃ। ઋદ્ધિં દૃષ્ટ્વા તુ યજ્ઞસ્ય ક્રુદ્ધસ્તસ્ય બૃહસ્પતિઃ ।। ૨૪.

સંવર્ત અને બૃહસ્પતિ વચ્ચે મોટો વિવાદ થયો; યજ્ઞની સમૃદ્ધિ જોઈને બૃહસ્પતિ ગુસ્સે થયા.

સંપર્ત્તેન હૃતે યજ્ઞે ચુકોપ સુભૃશન્તદા। લોકાનાં સ હિ નાશય દૈવતૈર્હિ પ્રસાદિતઃ ।। ૨૪.

સંવર્તે યજ્ઞ લઈ જતાં બૃહસ્પતિ ખૂબ જ ગુસ્સે થયા; દેવતાઓએ તેમને શાંત કર્યા, કેમ કે તેઓ લોકને નાશ કરી શકતા હતા.

મરુત્તશ્ચક્રવર્ત્તી સ નરિષ્યન્તમવાપ્તવાન્। નરિષ્યન્તસ્ય દાયાદો રાજા દણ્ડધરો દમઃ ।। ૨૪.

મારુત ચક્રવર્તિનો પુત્ર નરિષ્યંત હતો; નરિષ્યંતનો વારસદાર રાજા દંડધર, જેને દમ પણ કહેવામાં આવે છે.

તસ્ય પુત્રસ્તુ વિક્રાન્તો રાજાસીદ્રાષ્ટ્રવર્દ્ધનઃ । સુધૃતી તસ્ય પુત્રસ્તુ નરઃ સુધૃતિનઃ સુતઃ ।। ૨૪.

તેના પુત્ર વિક્રમશાળી રાજા રાષ્ટ્રવર્ધન હતા; તેમના પુત્ર સુધૃતિ અને સુધૃતિના પુત્ર નર હતા.

કેવલસ્તસ્ય પુત્રસ્તુ બન્ધુમાન્ કેવલાત્મજઃ। અથ બન્ધુમતઃ પુત્રો ધર્માત્મા વેગવાન્ નૃપઃ ।। ૨૪.

કેવલાને માત્ર એક પુત્ર હતો, તેનું નામ બંધુમાન હતું. પછી બંધુમાનનો પુત્ર એક ધર્મપ્રિય અને ઝડપી રાજા બન્યો.

બુધો વેગવતઃ પુત્ર સ્તૃણબિન્દુર્બુધાત્મજઃ। ત્રેતાયુગમુખે રાજા તૃતીયે સંબભૂવ હ ।। ૨૪.

વેગવતનો પુત્ર બુધ હતો, અને બુધનો પુત્ર તૃણબિંદુ હતો. તે ત્રેતાયુગના આરંભે, ત્રીજા યુગમાં રાજા બન્યો.

કન્યા તુ તસ્ય દ્રવિડા માતા વિશ્રવસો હિ સા। પુત્રશ્ચાસ્ય વિશાલોઽભૂદ્ રાજા પરમધાર્મિકઃ ।। ૨૪.

તૃણબિંદુની દીકરી દ્રવિડા હતી, જે વિશ્રવસની માતા બની. તેની પુત્ર વિશાલ એક ઉત્તમ ધર્મી રાજા હતો.

વિશાલસ્ય સમુત્પન્ના વિશાલા નયનિર્મિતા। વિશાલસ્ય સુતો રાજા હેમચન્દ્રો મહાબલઃ ।। ૨૪.

વિશાલમાંથી વિશાલા જન્મી, જે તેની દૃષ્ટિથી સર્જાઈ હતી. વિશાલાની પુત્ર હેમચંદ્ર એક શક્તિશાળી રાજા હતો.

સુચન્દ્ર ઇતિ વિખ્યાતો હેમચન્દ્રાદનન્તરમ્। સુચન્દ્રતનયો રાજા ધૂમ્રાશ્ચ ઇતિ વિશ્રુતઃ ।। ૨૪.

હેમચંદ્ર પછી સુચંદ્ર પ્રસિદ્ધ થયો; અને સુચંદ્રનો પુત્ર ધૂમ્રાશ્વ નામે રાજા હતો.

ધૂમ્રાશ્વતનયો વિદ્વાન્ સૃઞ્જયઃ સમપદ્યત। સૃઞ્જયસ્ય સુતઃ શ્રીમાન્ સહદેવઃ પ્રતાપવાન્ ।। ૨૪.

ધૂમ્રાશ્વનો પુત્ર વિદ્વાન શ્રંજય થયો; અને શ્રંજયનો પુત્ર શ્રીમંત અને પરાક્રમી સહદેવ હતો.

કૃશાશ્વઃ સહદેવસ્ય પુત્રઃ પરમધાર્મિકઃ। કૃશાશ્વસ્ય મહાતેજાઃ સોમદત્તઃ પ્રતાપવાન્ ।। ૨૪.

સહદેવનો પુત્ર કૃશાશ્વ, અત્યંત ધર્મી હતો; કૃશાશ્વનો પુત્ર મહાતેજી અને પરાક્રમી સોમદત્ત હતો.

સોમદત્તસ્ય રાજર્ષેઃ સુતોભૂજ્જનમેજયઃ। જનમેજયાત્મજશ્ચૈવ પ્રમતિર્નામ વિશ્રુતઃ ।। ૨૪.

રાજર્ષિ સોમદત્તનો પુત્ર જનમેજય હતો; અને જનમેજયનો પુત્ર પ્રસિદ્ધ પ્રમતિ હતો.

તૃણબિન્દુપ્રસાદેન સર્વે વૈશાલકા નૃપાઃ । દીર્ઘાયુષો મહાત્માનો વીર્યવન્તઃ સુધાર્મિકાઃ ।। ૨૪.

તૃણબિંદુની કૃપાથી, વૈશાળી ના બધા રાજાઓ દીર્ઘાયુ, મહાન આત્મા, શક્તિશાળી અને સચ્ચા ધર્મી હતા.

શર્યાતેર્મિથુનં ત્વાસીદાનાર્તો નામ વિશ્રુતઃ। પુત્રઃ સુકન્યા કન્યા ન ભાર્યાયા ચ્યવનસ્ય તુ ।। ૨૪.

શર્યાતિને બે સંતાન હતા, જેમાં પ્રસિદ્ધ પુત્ર અનાર્ત હતો અને દીકરી સુકન્યા, જે ચ્યવનની પત્ની બની.

આનાર્ત્તસ્ય તુ દાયાદો રેવો નામ્ના તુ વીર્યવાન્। આનર્ત્તો વિષયો યસ્ય પુરી ચાપિ કુશસ્થલી ।। ૨૪.

અનાર્તનો વારસદાર વીર્યવાન રેવા હતો; અનાર્ત તે પ્રદેશ હતો, જેમાં કુશસ્થલી નામે રાજધાની હતી.

રેવસ્ય રૈવતઃ પુત્રઃ કકુઝી નામ ધાર્મિકઃ। જ્યેષ્ઠો ભ્રાતૃશતસ્યાસીદ્રાજા પ્રાપ્ય કુશસ્થલીમ્ ।। ૨૪.

રેવાના પુત્ર રૈવત, કકુધ્મી નામે ધર્મી હતો; તે પોતાના સો ભાઈઓમાં સૌથી મોટો હતો અને કુશસ્થલી મેળવીને રાજા બન્યો.

કન્યયા સહ શ્રુત્વા ચ ગન્ધર્વં બ્રહ્મણોઽન્તિકે। મુહૂર્ત્તં દેવદેવસ્ય માર્ત્યં બહુયુગં વિભોઃ ।। ૨૪.

પોતાની દીકરી સાથે, તેણે બ્રહ્માના સમક્ષ ગંધર્વનું સંગીત સાંભળ્યું; દેવોના સ્વામી માટે એક ક્ષણ, મનુષ્યો માટે અનેક યુગો જેટલી લાંબી હતી.

આજગામ યુવા ચૈવ સ્વાં પુરીં યાદવૈર્વૃતામ્। કૃતાં દ્વારવતીં નામ બહુદ્વારાં મનોરમામ્ ।। ૨૪.

પછી, યુવાન રહીને, તે પોતાની શહેરમાં પાછો આવ્યો, જ્યાં યાદવો વસતા હતા, અને જે સુંદર, અનેક દ્વારવાળી દ્વારવતી બની હતી.

ભોજવૃષ્ટ્યન્ધકૈર્ગુપ્તાં વસુદેવપુરોગમૈઃ। તાઙ્કથાં રૈવતઃ શ્રુત્વા યથાતત્ત્વમરિન્દમઃ ।। ૨૪.

ભોજ, વ્રુષ્ટિ, અંધક અને વસુદેવના નેતૃત્વ હેઠળ રક્ષિત શહેરમાં, રૈવતે, શત્રુઓનો વિનાશક, તેમની વાર્તા સાચી રીતે સાંભળી.

કન્યા તુ બલદેવાય સુવ્રતાં નામ રેવતીમ્। દત્ત્વા જગામ શિખરં મેરોસ્તપસિ સંસ્થિતઃ ।। ૨૪.

તેણે પોતાની સુવ્રત દીકરી રેવતીને બલદેવને આપી, અને પછી મેરુ પર્વતની શિખર પર તપ કરવા ગયો.

રેમે રામશ્ચ ધર્માત્મા રેવત્યા સહિતઃ કિલ। તાં કથામૃષયઃ શ્રુત્વા પપ્રચ્છુસ્તદનન્તરમ્ ।। ૨૪.

ધર્મી રામા રેવતી સાથે આનંદપૂર્વક રહેતો હતો; અને એ વાર્તા સાંભળ્યા પછી, ઋષિઓએ વધુ પ્રશ્ન પૂછ્યા.

ઋષ્ય ઊચુઃ ।। કથં બહુયુગે કાલે વ્યતીતે સૂતનન્દન। ન જરાં રેવતી પ્રાપ્તા પલિતઞ્ચ કુતઃ પ્રભો ।। ૨૪.

ઋષિઓએ પૂછ્યું: 'સૂતપુત્ર, અનેક યુગો વીતી ગયા પછી પણ રેવતી કેમ વૃદ્ધ ન થઈ? અને એના વાળ કેમ ધૂળા ન થયા, પ્રભુ?'

મેરું ગતસ્ય વા તસ્ય શર્ય્યાતેઃ સન્તતિઃ કથમ્। સ્થિતા પૃથિવ્યામદ્યાપિ શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ ।। ૨૪.

મેરુ પર ગયેલા શર્યાતિના પુત્રની વંશ આજે પણ પૃથ્વી પર કેવી રીતે ટકી છે? હું આનો સાચો કારણ સાંભળવા ઈચ્છું છું.

કિયન્તો વા સુરગણા ગન્ધર્વ્વાસ્તત્ર કીદૃશાઃ। યચ્છ્રુત્વા રૈવતઃ કાલાન્ મુહૂર્ત્તમિવ મન્યતે ।। ૨૪.

ત્યાં કેટલા દેવો અને ગંધર્વો છે અને તેઓ કયા પ્રકારના છે? એના વિશે સાંભળીને રૈવતને યુગો પણ એક ક્ષણ જેવું લાગે છે.

સૂત ઉવાચ।। ન જરા ક્ષુત્પિપાસા વા ન ચ મૃત્યુભયં તતઃ। ન ચ રોગઃ પ્રભવતિ બ્રહ્મલોકગતસ્ય હિ ।। ૨૪.

સૂતાએ કહ્યું: બ્રહ્મલોકમાં ગયેલા માટે ત્યાં વૃદ્ધાવસ્થા, ભૂખ, તરસ, મૃત્યુનો ભય કે રોગ કંઈ જ નથી.

ગાન્ધર્વ્વં પ્રતિ યચ્ચાપિ પૃષ્ટસ્તુ મુનિસત્તમાઃ। તતોઽહં સંપ્રવક્ષ્યામિ યાથાતથ્યેન સુવ્રતાઃ ।। ૨૪.

ગંધર્વલોક વિશે તમે પુછ્યું છે, એનું સાચું વર્ણન હું હવે આપું છું, ઓ સદ્ગુણવંતો.