વાયુપુરાણમ્

સૂત ઉવાચ।। પ્રોવાચ વચનં દેવી પ્રિયહેતોઃ પ્રિયં પ્રિયા । સ મે મમાશ્રમે દેવ યઃ પુમાન્ સંપ્રવેક્ષ્યતિ। ભવિષ્યતિ ધ્રુવં નારી સા તુલ્યાપ્સરસાં શુભા ।। ૨૩.

સૂતાએ કહ્યું: દેવીએ પોતાના પ્રિય માટે પ્રેમથી કહ્યું: 'હે દેવ, મારા આશ્રમમાં જે પુરુષ અંદર આવશે, તે ચોક્કસપણે સુંદર અને અપ્સરાઓ જેવી સ્ત્રી બની જશે.'

તત્ર સર્વાણિ ભૂતાનિ પિશાચાઃ પશવશ્ચ યે। સ્ત્રીભૂતાઃ સહ રુદ્રેણ ક્રીડન્ત્યપ્સરસો તથા ।। ૨૩.

ત્યાં બધા જીવ, પિશાચો અને પશુઓ પણ, રુદ્ર સાથે, સ્ત્રી બનીને અપ્સરાઓ સાથે રમતા હતા.

ઉમાવનં પ્રવિષ્ટસ્તુ સ રાજા મૃગયાં ગતઃ। સહ પિશાચૈર્ભૂતૈસ્તુ રુદ્રૈઃ સ્ત્રીભાવમાસ્થિતઃ ।। ૨૩.

રાજા ઉમાના વનમાં શિકાર માટે ગયો અને પિશાચો, ભૂતો અને રુદ્રો સાથે સ્ત્રી રૂપ ધારણ કર્યો.

તસ્માત્ સ રાજા સુદ્યુમ્નઃ સ્ત્રીભાવં લબ્ધવાન્ પુનઃ । મહાદેવપ્રસાદાચ્ચ ગાણપત્ય મવાપ્નુયાત્ ।। ૨૩.

એથી રાજા સુદ્યુમ્ના ફરીથી સ્ત્રી રૂપમાં આવ્યો, પણ મહાદેવની કૃપાથી તેને પુરૂષત્વ પાછું મળ્યું.

સૂત ઉવાચ।। નિસર્ગં મનુ પુત્રાણાં વિસ્તરેણ નિબોધત। પૃષધ્રો હિસયિત્વા તુ ગુરોર્ગાવમભક્ષયત્ ।। ૨૪.

સૂતાએ કહ્યું: હવે મનુના પુત્રોની વંશાવળી વિગતે સાંભળો. પૃષધ્રાએ પોતાના ગુરુની ગાયને મારી અને તેનું માંસ ખાધું.

શાપાચ્છૂદ્રત્વમાપન્નશ્ચ્યવનસ્ય મહાત્મનઃ। કરૂષસ્ય તુ કારૂષઃ ક્ષત્રિયો યુદ્ધદુર્મદઃ ।। ૨૪.

મહાત્મા ચ્યવનના શાપથી પૃષધ્રા શૂદ્ર બની ગયો. કરૂષનો પુત્ર કારૂષ ક્ષત્રિય હતો, યુદ્ધમાં ભયંકર.

સહસ્રક્ષત્રિયગણવિક્રાન્તઃ સંબભૂવ હ। નાભાગારિષ્ટપુત્રસ્તુ વિદ્વાનાસીદ્ભલન્દનઃ ।। ૨૪.

તે હજારો ક્ષત્રિય ગોત્રોમાં પોતાની પરાક્રમથી પ્રસિદ્ધ થયો. નાભાગનો પુત્ર ભલંદન વિદ્વાન હતો.

ભલન્દનસ્ય પુત્રોઽભૂત્ પ્રાંશુર્નામ મહાબલઃ। પ્રાંશોરેકોઽભવત્ પુત્રઃ પ્રજાનિરિતિ વિશ્રુતઃ ।। ૨૪.

ભલંદનનો પુત્ર પ્રાંશુ મહાબલી હતો; પ્રાંશુનો એક જ પુત્ર હતો, જે પ્રજાની તરીકે જાણીતા હતા.

પ્રજાનેરભવત્ પુત્રઃ ખનિત્રો નામ વીર્યવાન્। તસ્ય પુત્રોઽભવચ્છ્રીમાન્ ક્ષુપો નામ મહાયશાઃ ।। ૨૪.

પ્રજાનીનો પુત્ર ખનિત્ર શક્તિશાળી હતો; તેના પુત્ર ક્ષુપ મહાયશવી અને શ્રીમંત હતા.

ક્ષુપસ્ય વિંશઃ પુત્રસ્તુ પ્રતિમા ન બભૂવ હ। વિંશપુત્રસ્તુ કલ્યાણો વિવિંશો નામ ધાર્મિકઃ ।। ૨૪.

ક્ષુપના વિંશમો પુત્ર પ્રતિમા હતો, અને પ્રતિમાનો પુત્ર ધર્મી અને સારા ગુણોવાળો વિવિંશુ હતો.

વિવિંશપુત્રો ધર્માત્મા ખનિનેત્રઃ પ્રતાપવાન્। કરન્ધમસ્તસ્ય પુત્રસ્ત્રેતાયુગમુખેઽભવત્ ।। ૨૪.

વિવિંશુનો પુત્ર ધર્માત્મા અને પરાક્રમી ખનિનેત્ર હતો; તેના પુત્ર કરંધમ ત્રેતાયુગની શરૂઆતમાં જન્મ્યા હતા.

કરન્ધમસુતશ્ચાપિ આવિક્ષિન્નામ વીર્યવાન્। આવિક્ષિતો વ્યતિક્રામત્ પિતરં ગુણવત્તયા ।। ૨૪.

કરંધમનો પુત્ર આવિક્ષી શક્તિશાળી હતો; આવિક્ષીએ ગુણોમાં પોતાના પિતાને પણ પછાડી દીધા.

મરુત્તો નામ ધર્માત્મા ચક્રવર્ત્તિસમો નૃપઃ। સંવર્ત્તેન દિવં નીતઃ સસુહૃત્ સહ બાન્ધવૈઃ ।। ૨૪.

તેના પુત્ર મારુત ધર્મી અને ચક્રવર્તિ સમાન રાજા હતા; સંવર્તે તેને મિત્રો અને સગાઓ સાથે સ્વર્ગમાં લઈ ગયા.

વિવાદોઽત્ર મહાનાસીત્ સંવર્ત્તસ્ય બૃહસ્પતેઃ। ઋદ્ધિં દૃષ્ટ્વા તુ યજ્ઞસ્ય ક્રુદ્ધસ્તસ્ય બૃહસ્પતિઃ ।। ૨૪.

સંવર્ત અને બૃહસ્પતિ વચ્ચે મોટો વિવાદ થયો; યજ્ઞની સમૃદ્ધિ જોઈને બૃહસ્પતિ ગુસ્સે થયા.

સંપર્ત્તેન હૃતે યજ્ઞે ચુકોપ સુભૃશન્તદા। લોકાનાં સ હિ નાશય દૈવતૈર્હિ પ્રસાદિતઃ ।। ૨૪.

સંવર્તે યજ્ઞ લઈ જતાં બૃહસ્પતિ ખૂબ જ ગુસ્સે થયા; દેવતાઓએ તેમને શાંત કર્યા, કેમ કે તેઓ લોકને નાશ કરી શકતા હતા.

મરુત્તશ્ચક્રવર્ત્તી સ નરિષ્યન્તમવાપ્તવાન્। નરિષ્યન્તસ્ય દાયાદો રાજા દણ્ડધરો દમઃ ।। ૨૪.

મારુત ચક્રવર્તિનો પુત્ર નરિષ્યંત હતો; નરિષ્યંતનો વારસદાર રાજા દંડધર, જેને દમ પણ કહેવામાં આવે છે.

તસ્ય પુત્રસ્તુ વિક્રાન્તો રાજાસીદ્રાષ્ટ્રવર્દ્ધનઃ । સુધૃતી તસ્ય પુત્રસ્તુ નરઃ સુધૃતિનઃ સુતઃ ।। ૨૪.

તેના પુત્ર વિક્રમશાળી રાજા રાષ્ટ્રવર્ધન હતા; તેમના પુત્ર સુધૃતિ અને સુધૃતિના પુત્ર નર હતા.

કેવલસ્તસ્ય પુત્રસ્તુ બન્ધુમાન્ કેવલાત્મજઃ। અથ બન્ધુમતઃ પુત્રો ધર્માત્મા વેગવાન્ નૃપઃ ।। ૨૪.

કેવલાને માત્ર એક પુત્ર હતો, તેનું નામ બંધુમાન હતું. પછી બંધુમાનનો પુત્ર એક ધર્મપ્રિય અને ઝડપી રાજા બન્યો.

બુધો વેગવતઃ પુત્ર સ્તૃણબિન્દુર્બુધાત્મજઃ। ત્રેતાયુગમુખે રાજા તૃતીયે સંબભૂવ હ ।। ૨૪.

વેગવતનો પુત્ર બુધ હતો, અને બુધનો પુત્ર તૃણબિંદુ હતો. તે ત્રેતાયુગના આરંભે, ત્રીજા યુગમાં રાજા બન્યો.

કન્યા તુ તસ્ય દ્રવિડા માતા વિશ્રવસો હિ સા। પુત્રશ્ચાસ્ય વિશાલોઽભૂદ્ રાજા પરમધાર્મિકઃ ।। ૨૪.

તૃણબિંદુની દીકરી દ્રવિડા હતી, જે વિશ્રવસની માતા બની. તેની પુત્ર વિશાલ એક ઉત્તમ ધર્મી રાજા હતો.

વિશાલસ્ય સમુત્પન્ના વિશાલા નયનિર્મિતા। વિશાલસ્ય સુતો રાજા હેમચન્દ્રો મહાબલઃ ।। ૨૪.

વિશાલમાંથી વિશાલા જન્મી, જે તેની દૃષ્ટિથી સર્જાઈ હતી. વિશાલાની પુત્ર હેમચંદ્ર એક શક્તિશાળી રાજા હતો.

સુચન્દ્ર ઇતિ વિખ્યાતો હેમચન્દ્રાદનન્તરમ્। સુચન્દ્રતનયો રાજા ધૂમ્રાશ્ચ ઇતિ વિશ્રુતઃ ।। ૨૪.

હેમચંદ્ર પછી સુચંદ્ર પ્રસિદ્ધ થયો; અને સુચંદ્રનો પુત્ર ધૂમ્રાશ્વ નામે રાજા હતો.

ધૂમ્રાશ્વતનયો વિદ્વાન્ સૃઞ્જયઃ સમપદ્યત। સૃઞ્જયસ્ય સુતઃ શ્રીમાન્ સહદેવઃ પ્રતાપવાન્ ।। ૨૪.

ધૂમ્રાશ્વનો પુત્ર વિદ્વાન શ્રંજય થયો; અને શ્રંજયનો પુત્ર શ્રીમંત અને પરાક્રમી સહદેવ હતો.

કૃશાશ્વઃ સહદેવસ્ય પુત્રઃ પરમધાર્મિકઃ। કૃશાશ્વસ્ય મહાતેજાઃ સોમદત્તઃ પ્રતાપવાન્ ।। ૨૪.

સહદેવનો પુત્ર કૃશાશ્વ, અત્યંત ધર્મી હતો; કૃશાશ્વનો પુત્ર મહાતેજી અને પરાક્રમી સોમદત્ત હતો.

સોમદત્તસ્ય રાજર્ષેઃ સુતોભૂજ્જનમેજયઃ। જનમેજયાત્મજશ્ચૈવ પ્રમતિર્નામ વિશ્રુતઃ ।। ૨૪.

રાજર્ષિ સોમદત્તનો પુત્ર જનમેજય હતો; અને જનમેજયનો પુત્ર પ્રસિદ્ધ પ્રમતિ હતો.

તૃણબિન્દુપ્રસાદેન સર્વે વૈશાલકા નૃપાઃ । દીર્ઘાયુષો મહાત્માનો વીર્યવન્તઃ સુધાર્મિકાઃ ।। ૨૪.

તૃણબિંદુની કૃપાથી, વૈશાળી ના બધા રાજાઓ દીર્ઘાયુ, મહાન આત્મા, શક્તિશાળી અને સચ્ચા ધર્મી હતા.

શર્યાતેર્મિથુનં ત્વાસીદાનાર્તો નામ વિશ્રુતઃ। પુત્રઃ સુકન્યા કન્યા ન ભાર્યાયા ચ્યવનસ્ય તુ ।। ૨૪.

શર્યાતિને બે સંતાન હતા, જેમાં પ્રસિદ્ધ પુત્ર અનાર્ત હતો અને દીકરી સુકન્યા, જે ચ્યવનની પત્ની બની.

આનાર્ત્તસ્ય તુ દાયાદો રેવો નામ્ના તુ વીર્યવાન્। આનર્ત્તો વિષયો યસ્ય પુરી ચાપિ કુશસ્થલી ।। ૨૪.

અનાર્તનો વારસદાર વીર્યવાન રેવા હતો; અનાર્ત તે પ્રદેશ હતો, જેમાં કુશસ્થલી નામે રાજધાની હતી.

રેવસ્ય રૈવતઃ પુત્રઃ કકુઝી નામ ધાર્મિકઃ। જ્યેષ્ઠો ભ્રાતૃશતસ્યાસીદ્રાજા પ્રાપ્ય કુશસ્થલીમ્ ।। ૨૪.

રેવાના પુત્ર રૈવત, કકુધ્મી નામે ધર્મી હતો; તે પોતાના સો ભાઈઓમાં સૌથી મોટો હતો અને કુશસ્થલી મેળવીને રાજા બન્યો.