વાયુપુરાણમ્

કૃતં વિપ્રેષુ યો દદ્યાછ્રાદ્ધકાલે કમણ્ડલુમ્। મધુક્ષીરસ્રવા ધેનુર્દાતારમુપતિષ્ઠતિ ।। ૧૮.

જે શ્રાદ્ધ સમયે બ્રાહ્મણોને ધાતુથી બનેલું કમંડલુ આપે છે, એ મધ અને દૂધ આપતી ગાયથી મળવા જાય છે.

ચક્રાવિદ્ધં તુ યો દદ્યાચ્છ્રાદ્ધકાલે કમણ્ડલુમ્। ધેનું સ લભતે દિવ્યાં પયોદાં કામ્યદોહિનીમ્ ।। ૧૮.

જે શ્રાદ્ધ સમયે ચક્રથી વીંધાયેલું કમંડલુ આપે છે, એ દૈવી, દૂધ આપતી અને ઈચ્છા પૂરી કરતી ગાય પામે છે.

પૂર્ણસય્યાં તુ યો દદ્યાત્ પુષ્પમાલાવિભૂષિતામ્। પ્રાસાદો હ્યુત્તમો ભૂત્વા ગચ્છન્તમનુગચ્છતિ ।। ૧૮.

જે શ્રાદ્ધ સમયે ફૂલમાળાથી સજાયેલી સંપૂર્ણ પથારી આપે છે, એ જ્યારે જાય છે ત્યારે ઉત્તમ મહેલ એના પાછળ જાય છે.

ભવનં રત્નસમ્પૂર્ણં સશય્યાસનભોજનમ્। શ્રાદ્ધે દત્ત્વા યતિભ્યસ્તુ નાકપૃષ્ઠે સ મોદતે ।। ૧૮.

જે વ્યક્તિ શ્રાદ્ધમાં યતિઓને રત્નોથી ભરેલું, પથારી, બેઠકો અને ભોજનથી સજ્જ ઘર આપે છે, તે સ્વર્ગના શિખરે આનંદ અનુભવે છે.

મુક્તા વૈઢૂર્ય્યવાસાંસિ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ। વાહનાનિ ચ દિવ્યાનિ અયુતાન્યર્બ્બુદાનિ ચ ।। ૧૮.

મોતી, વૈડૂર્યના વસ્ત્રો, વિવિધ રત્નો અને દૈવી વાહનો – દસ હજારથી લઈને કરોડો સુધી – તેને પ્રાપ્ત થાય છે.

સુમહજ્જ્વલનપ્રખ્યં રત્નકામસમન્વિતમ્ । સૂર્ય્યચન્દ્ર પ્રભં દિવ્યં વિમાનં લભતેઽક્ષયમ્ ।। ૧૮.

તે વ્યક્તિ વિશાળ, તેજસ્વી, રત્નોથી શોભિત, ઈચ્છા પૂરી કરતી, સૂર્ય-ચંદ્રની જેમ પ્રકાશમાન અને અવિનાશી દૈવી વિમાન પ્રાપ્ત કરે છે.

અપ્સરોભિઃ પરિવૃતં કામગં તુ મનોજવમ્। વસતે સ વિમાનાગ્રે સ્તૂયમાનઃ સમન્તતઃ ।। ૧૮.

અપ્સરાઓથી ઘેરાયેલ, મનની જેમ ઝડપી અને ઈચ્છા પૂરી કરતી, તે વિમાનના આગલા ભાગમાં રહે છે અને四દિશામાં પ્રશંસા પામે છે.

દિવ્યૈર્ગન્ધૈઃ પ્રસિઞ્ચન્તિ પુષ્પવૃષ્ટિભિરેવ ચ। ગન્ધર્વાપ્સરસસ્તત્ર ગાયન્તે વાદયન્તિ ચ ।। ૧૮.

ત્યાં ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ તેને દૈવી સુગંધ અને ફૂલોની વર્ષા દ્વારા સ્નાન કરાવે છે, અને સંગીત ગાય છે તથા વગાડે છે.

કન્યા યુવતયો મુખ્યાઃ સહિતાશ્ચાપ્સરોગણૈઃ। સુસ્વરૈસ્તં વિબુધ્યન્તે સતતં હિ મનોરમૈઃ ।। ૧૮.

મુખ્ય કન્યાઓ અને યુવતીઓ, અપ્સરાઓના સમૂહ સાથે, હંમેશા મોહક અને મીઠી અવાજથી તેને જગાડે છે.

અશ્વદાનસહસ્રેણ રથદાનશતેન ચ। દન્તિનાં ચ સહસ્રેણ યોગિન્યા વસતે નરઃ ।। ૧૮.

એક પુરુષ યોગિનીઓ વચ્ચે હજાર ઘોડા, સો રથ અને હજાર હાથીઓનું દાન કરીને રહે છે.

દદ્યાત્ પિતૃભ્યો યોગિભ્યો યસ્તૂજ્જ્વલનમમ્ભસિ। અથ નિષ્કસહસ્રાણાં ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ ।। ૧૮.

જે વ્યક્તિ પિતૃઓ અને યોગિનીઓને પાણીમાં તેજસ્વી અગ્નિ આપે છે, તે હજાર નિષ્કોનું ફળ મેળવે છે.

જીવિતસ્ય પ્રદાનાદ્ધિ નાન્યદ્દાનં વિશિષ્યતે। તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન દેયં પ્રાણાભિરક્ષણમ્ ।। ૧૮.

જીવનનું દાન કરતાં વધુ કોઈ દાન શ્રેષ્ઠ નથી; તેથી, સર્વ પ્રયત્નથી પ્રાણરક્ષણનું દાન કરવું જોઈએ.

અહિંસા સર્વ્વદેવેભ્યઃ પવિત્રા સર્વ્વદાયિની। દાનં હિ જીવિતસ્યાહુઃ પ્રાણિનાં પરમં બુધાઃ ।। ૧૮.

અહિંસા બધા દેવો માટે પવિત્ર અને સર્વ દાતા છે; વિદ્વાનોએ જીવિતો માટે જીવનના દાનને સર્વોચ્ચ ગણ્યું છે.

લક્ષણાનિ સુવર્ણાનિ શ્રાદ્ધે પાત્રાણિ દાપયેત્। રસાસ્તમુપતિષ્ઠન્તિ ગવાં પુષ્ટિસ્તથૈવ ચ ।। ૧૮.

શ્રાદ્ધમાં શુભ ચિહ્નોવાળી સોનાની પાત્રો આપવી જોઈએ; રસો અને ગાયોની પોષણ પણ તેને પ્રાપ્ત થાય છે.

પાત્રં વૈ તૈજસં દદ્યાન્મનોજ્ઞં શ્રાદ્ધભોજને। પાત્રં ભવતિ કામાનાં રૂપસ્ય ચ ધનસ્ય ચ ।। ૧૮.

શ્રાદ્ધભોજનમાં મનોહર સોનાની પાત્ર આપવી જોઈએ; એ પાત્ર ઈચ્છાઓ, સૌંદર્ય અને ધનનું સ્ત્રોત બને છે.

રાજતં કાઞ્ચનં વાપિ દદ્યાચ્છ્રાદ્ધે તુ કર્મ્મણિ। દત્ત્વા તુ લભતે દાતા પ્રકામં ધર્મ્મમેવ ચ ।। ૧૮.

શ્રાદ્ધકર્મમાં ચાંદી અથવા સોનાની પાત્ર આપી શકાય; આપનારને વિશાળ ધર્મ અને લાભ મળે છે.

ધેનું શ્રાદ્ધે તુ યો દદ્યાત્ વૃષ્ટિ કુમ્ભોપદોહનામ્। ગાવસ્તમુપતિષ્ઠન્તિ ગવાં પુષ્ટિસ્તથૈવ ચ ।। ૧૮.

શ્રાદ્ધમાં જે ગાય આપે છે, જે દૂધ આપે અને કુંડ ભરાવે, તેને ગાયોની પોષણ પ્રાપ્ત થાય છે.

શિશિરેષુ તથા ત્વગ્નિં બહુકાષ્ઠં તથૈવ ચ। ઇન્ધનાનિ તુ યો દદ્યાદ્દ્વિજેભ્યઃ શિશિ રાગમે ।। ૧૮.

શિયાળામાં જે વ્યક્તિ દ્વિજોને ગરમી માટે ઘણું લાકડું અને ઈંધણ આપે છે, તે પુણ્ય મેળવે છે.

નિત્યં જયતિ સંગ્રામે શ્રિયા યુક્તશ્ચદીપ્યતે। સુરભીણિ ચ માલ્યાનિ ગન્ધવન્તિ તથૈવ ચ ।। ૧૮.

તે હંમેશા યુદ્ધમાં જીતે છે, સંપત્તિથી તેજસ્વી બને છે અને સુગંધિત તથા મલયી ફૂલો પ્રાપ્ત કરે છે.

પૂજયિત્વા તુ પાત્રાણિ શ્રાદ્ધે સત્કૃત્ય દાપયેત્। ગન્ધવાહા મહાનદ્યઃ સુખાનિ વિવિધાનિ ચ ।। ૧૮.

શ્રાદ્ધમાં પાત્રોને પૂજ્યા પછી, માનથી આપવી જોઈએ; સુગંધિત પવન, મહાનદીઓ અને વિવિધ સુખો તેને પ્રાપ્ત થાય છે.

દાતારમુપતિષ્ઠન્તિ યુવત્યશ્ચ મનોરમાઃ। શયનાસનાનિ રમ્યાણિ ભૂમયો વાહનાનિ ચ ।। ૧૮.

મોહક યુવતીઓ દાતા સાથે રહે છે, સાથે સુખદ પથારી, બેઠકો, જમીન અને વાહનો પણ મળે છે.

શ્રાદ્ધેઽપ્યેતાનિ યો દદ્યાદશ્વમેધફલં લભેત્। શ્રાદ્ધકાલેનિવેદ્યં ચ દર્શશ્રાદ્ધ ઉપસ્થિતે ।। ૧૮.

શ્રાદ્ધમાં જે આ વસ્તુઓ આપે છે, તેને અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ મળે છે; શ્રાદ્ધના સમયે, ખાસ કરીને પિતૃઓના શ્રાદ્ધમાં, આ વસ્તુઓ અર્પણ કરવી જોઈએ.

વિપ્રાણાં ગુણયુક્તાનાં સ્મૃતિં મેધાં ચ વિન્દતિ। સર્પિષ્પૂર્ણાનિ પાત્રાણિ શ્રાદ્ધે સત્કૃત્ય દાપયેત્ ।। ૧૮.

ગુણવંત બ્રાહ્મણોને શ્રાદ્ધમાં ઘીથી ભરેલા વાસણો સન્માનપૂર્વક આપી, વ્યક્તિ સ્મૃતિ અને બુદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે.

કુમ્ભદોહનધેનૂનાં બહ્વીનાં ચ ફલં લભેત્। અસ્મિસ્તુ મોદતે લોકે સ્યન્દનૈશ્ચ સુવાહનૈઃ ।। ૧૮.

ઘણા કુંભો અને દૂધ આપતી ગાયોની દાનથી, વ્યક્તિને અનેક ફળ મળે છે અને આ લોકમાં સુંદર રથો અને ઉત્તમ વાહનોમાં આનંદ મેળવે છે.

શ્રાદ્ધે યથેપ્સિતં દત્ત્વા પુણ્ડરીકસ્ય યત્ફલમ્। રમ્યમાવસથં દત્ત્વા રાજસૂયફલં લભેત્ ।। ૧૮.

શ્રાદ્ધમાં ઇચ્છા મુજબ જે આપે છે, તેને કમળનું ફળ મળે છે; સુંદર ઘર દાનથી રાજસૂય યજ્ઞનું ફળ મળે છે.

વનં પુષ્પફલોપેતં દત્ત્વા સૌરભમશ્નુતે। કૂપારામતડાગાનિ ક્ષેત્રઘોષગૃહાણિ ચ ।। ૧૮.

ફૂલો અને ફળોથી સજેલા વનનું દાન કરીને સુગંધનો આનંદ મળે છે; કૂવો, બગીચા, તળાવ, ખેતર, ગામ અને ઘરોનું દાન—

દત્ત્વૈતાન્ મોદતે સ્વર્ગે નિત્યમાચન્દ્રતારકમ્। આસ્તીર્ણશયનં દત્ત્વા શ્રાદ્ધે રત્નવિભૂષિતમ્ ।। ૧૮.

આ વસ્તુઓનું દાન કરીને સ્વર્ગમાં ચાંદ્ર-તારાઓ જેટલા સમય સુધી છે, તેટલા સમય સુધી આનંદ મળે છે; શ્રાદ્ધમાં રત્નોથી સજેલા અને સુંદર પાંખથી વિછાયેલા પથારીનું દાન—

પિતરસ્તસ્ય તુષ્યન્તિ સ્વર્ગં ચાનન્ત્યમશ્નુતે। રાજભિઃ પૂજ્યતે ચાપિ ધનધાન્યૈશ્ચ વર્દ્ધતે ।। ૧૮.

એના પિતૃઓ પ્રસન્ન થાય છે અને તે અનંત સ્વર્ગનો આનંદ મેળવે છે; રાજાઓ તેને સન્માન આપે છે અને ધન-ધાન્યમાં વૃદ્ધિ થાય છે.

ઊર્ણાકૌશેયવસ્ત્રાણિ તથા પ્રવરકમ્બલૌ। અજિનં કાઞ્ચનં પટ્ટં પ્રવેણી મૃગલોમકમ્ ।। ૧૮.

ઊન અને રેશમી વસ્ત્રો, ઉત્તમ કાંબલ, મૃગચામ, સોનુ, પટ્ટા, વણેલી કમરપટ્ટી અને મૃગના વાળ—