વાયુપુરાણમ્

યે તુ વ્રતે સ્થિતા નિત્યં જ્ઞાનિનો ધ્યાનિનસ્તથા। દેવભક્તા મહાત્માનઃ પુનીયુર્દર્શનાદપિ ।। ૧૭.

જે લોકો હંમેશા વ્રતમાં સ્થિર રહે છે, જ્ઞાન ધરાવે છે, ધ્યાન કરે છે, દેવોમાં ભક્તિ રાખે છે અને મહાન આત્મા છે — એ લોકો તો માત્ર દર્શનથી જ પવિત્રતા આપે છે.

સર્વ્વં યોગેશ્વરૈર્વ્યાપ્તં ત્રૈલોક્યં વૈ નિરન્તરમ્ । તસ્માત્ પશ્યન્તિ તે સર્વે યત્કિઞ્ચિજ્જગતીગતમ્ ।। ૧૭.

યોગેશ્વરો આખા ત્રણેય લોકમાં સતત વ્યાપી રહ્યા છે; તેથી એ બધા જે કંઈ જગતમાં છે, એ બધું જોઈ શકે છે.

વ્યક્તાવ્યક્તં વશીકૃત્ય સર્વ્વસ્યાપિ ચ યત્પરમ્। સદસચ્ચેતિ યૈર્દૃષ્ટં સદસચ્ચ મહાત્મનામ્ ।। ૧૭.

જે મહાન આત્માઓ પ્રગટ અને અપ્રગટ, અને સર્વમાં શ્રેષ્ઠ વસ્તુને વશમાં રાખે છે, એ સત્તા અને અસત્તા — બંનેને જોઈ શકે છે.

સર્વ્વજ્ઞાનાનિ દૃષ્ટાનિ મોક્ષાદીનિ મહાત્મનામ્। તસ્માત્તેષુ સદાસક્તઃ પ્રાપ્નોત્યનુત્તમં શુભમ્ ।। ૧૭.

મહાન આત્માઓ બધાં જ્ઞાન અને મોક્ષને જોઈ શકે છે; તેથી જે વ્યક્તિ હંમેશા એમમાં જોડાયેલી રહે છે, એ સર્વોત્તમ શુભ ફળ પામે છે.

ઋચો હિ યો વેદ સ વેદ વેદાન્ યજૂંષિ યો વેદ સ વેદ યજ્ઞમ્। સામાનિ યો વેદ સ વેદ બ્રહ્મ યો માનસં વેદ સ વેદ સર્વ્વમ્ ।। ૧૭.

જે રુચો જાણે છે, એ વેદ જાણે છે; જે યજુરવેદ જાણે છે, એ યજ્ઞ જાણે છે; જે સામવેદ જાણે છે, એ બ્રહ્મ જાણે છે; અને જે મન જાણે છે, એ બધું જાણે છે.

બૃહસ્પતિરુવાચ।। અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ દાનાનિ ચ ફલાનિ ચ। તારણં સર્વ્વભૂતાનાં સ્વર્ગમાર્ગં સુખાવહમ્ ।। ૧૮.

બૃહસ્પતિ બોલ્યા: હવે હું દાન અને તેના ફળો સમજાવું છું, જે બધા જીવોને તારવા અને સ્વર્ગના માર્ગે સુખ આપવાનું સાધન છે.

લોકે શ્રેષ્ઠતમં સ્વર્ગ્યમાત્મન્ શ્ચાપિ યત્ પ્રિયમ્। સર્વ્વં પિતૄણાં દાતવ્યં તેષામેવાક્ષયાર્થિના ।। ૧૮.

આ જગતમાં જે સૌથી શ્રેષ્ઠ અને સ્વર્ગીય છે, અને જે પોતાને પ્રિય છે, એ બધું પિતૃઓને આપવું જોઈએ, કેમ કે એ માત્ર અક્ષય વસ્તુની ઈચ્છા રાખે છે.

જામ્બૂનદમયં દિવ્યં વિમાનં સૂર્ય્યસન્નિભમ્। દિવ્યાપ્સરોભિઃ સઙ્કીર્ણમન્નદો લભતે ફલમ્ ।। ૧૮.

જે અન્ન આપે છે, એ સૂર્ય જેવું ચમકતું, જાંબુનદ સોનાથી બનેલું, દૈવી અપ્સરાઓથી ભરેલું વિમાન ફળરૂપે પામે છે.

આચ્છાદનન્તુ યો દદ્યાદાહતં શ્રાદ્ધકર્મ્મણિ। આયુઃ પ્રકામમૈશ્વર્ય્યં રૂપઞ્ચ લભતે સુતમ્ ।। ૧૮.

જે શ્રાદ્ધ સમયે પહેરેલી વસ્ત્રો આપે છે, એ લાંબી આયુ, ઘણું ઐશ્વર્ય, સુંદરતા અને પુત્ર પામે છે.

ઉપવીતન્તુ યો દદ્યાચ્છ્રાદ્ધકાલેષુ ધર્મવિત્ । પાનઞ્ચ સર્વવિપ્રાણાં બ્રહ્મદાનસ્ય યત્ ફલમ્ ।। ૧૮.

જે ધર્મ જાણીને શ્રાદ્ધ સમયે ઉપવીત આપે છે, અથવા બધા બ્રાહ્મણોને પીવાનું આપે છે, એ બ્રહ્મદાનનું ફળ પામે છે.

કૃતં વિપ્રેષુ યો દદ્યાછ્રાદ્ધકાલે કમણ્ડલુમ્। મધુક્ષીરસ્રવા ધેનુર્દાતારમુપતિષ્ઠતિ ।। ૧૮.

જે શ્રાદ્ધ સમયે બ્રાહ્મણોને ધાતુથી બનેલું કમંડલુ આપે છે, એ મધ અને દૂધ આપતી ગાયથી મળવા જાય છે.

ચક્રાવિદ્ધં તુ યો દદ્યાચ્છ્રાદ્ધકાલે કમણ્ડલુમ્। ધેનું સ લભતે દિવ્યાં પયોદાં કામ્યદોહિનીમ્ ।। ૧૮.

જે શ્રાદ્ધ સમયે ચક્રથી વીંધાયેલું કમંડલુ આપે છે, એ દૈવી, દૂધ આપતી અને ઈચ્છા પૂરી કરતી ગાય પામે છે.

પૂર્ણસય્યાં તુ યો દદ્યાત્ પુષ્પમાલાવિભૂષિતામ્। પ્રાસાદો હ્યુત્તમો ભૂત્વા ગચ્છન્તમનુગચ્છતિ ।। ૧૮.

જે શ્રાદ્ધ સમયે ફૂલમાળાથી સજાયેલી સંપૂર્ણ પથારી આપે છે, એ જ્યારે જાય છે ત્યારે ઉત્તમ મહેલ એના પાછળ જાય છે.

ભવનં રત્નસમ્પૂર્ણં સશય્યાસનભોજનમ્। શ્રાદ્ધે દત્ત્વા યતિભ્યસ્તુ નાકપૃષ્ઠે સ મોદતે ।। ૧૮.

જે વ્યક્તિ શ્રાદ્ધમાં યતિઓને રત્નોથી ભરેલું, પથારી, બેઠકો અને ભોજનથી સજ્જ ઘર આપે છે, તે સ્વર્ગના શિખરે આનંદ અનુભવે છે.

મુક્તા વૈઢૂર્ય્યવાસાંસિ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ। વાહનાનિ ચ દિવ્યાનિ અયુતાન્યર્બ્બુદાનિ ચ ।। ૧૮.

મોતી, વૈડૂર્યના વસ્ત્રો, વિવિધ રત્નો અને દૈવી વાહનો – દસ હજારથી લઈને કરોડો સુધી – તેને પ્રાપ્ત થાય છે.

સુમહજ્જ્વલનપ્રખ્યં રત્નકામસમન્વિતમ્ । સૂર્ય્યચન્દ્ર પ્રભં દિવ્યં વિમાનં લભતેઽક્ષયમ્ ।। ૧૮.

તે વ્યક્તિ વિશાળ, તેજસ્વી, રત્નોથી શોભિત, ઈચ્છા પૂરી કરતી, સૂર્ય-ચંદ્રની જેમ પ્રકાશમાન અને અવિનાશી દૈવી વિમાન પ્રાપ્ત કરે છે.

અપ્સરોભિઃ પરિવૃતં કામગં તુ મનોજવમ્। વસતે સ વિમાનાગ્રે સ્તૂયમાનઃ સમન્તતઃ ।। ૧૮.

અપ્સરાઓથી ઘેરાયેલ, મનની જેમ ઝડપી અને ઈચ્છા પૂરી કરતી, તે વિમાનના આગલા ભાગમાં રહે છે અને四દિશામાં પ્રશંસા પામે છે.

દિવ્યૈર્ગન્ધૈઃ પ્રસિઞ્ચન્તિ પુષ્પવૃષ્ટિભિરેવ ચ। ગન્ધર્વાપ્સરસસ્તત્ર ગાયન્તે વાદયન્તિ ચ ।। ૧૮.

ત્યાં ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ તેને દૈવી સુગંધ અને ફૂલોની વર્ષા દ્વારા સ્નાન કરાવે છે, અને સંગીત ગાય છે તથા વગાડે છે.

કન્યા યુવતયો મુખ્યાઃ સહિતાશ્ચાપ્સરોગણૈઃ। સુસ્વરૈસ્તં વિબુધ્યન્તે સતતં હિ મનોરમૈઃ ।। ૧૮.

મુખ્ય કન્યાઓ અને યુવતીઓ, અપ્સરાઓના સમૂહ સાથે, હંમેશા મોહક અને મીઠી અવાજથી તેને જગાડે છે.

અશ્વદાનસહસ્રેણ રથદાનશતેન ચ। દન્તિનાં ચ સહસ્રેણ યોગિન્યા વસતે નરઃ ।। ૧૮.

એક પુરુષ યોગિનીઓ વચ્ચે હજાર ઘોડા, સો રથ અને હજાર હાથીઓનું દાન કરીને રહે છે.

દદ્યાત્ પિતૃભ્યો યોગિભ્યો યસ્તૂજ્જ્વલનમમ્ભસિ। અથ નિષ્કસહસ્રાણાં ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ ।। ૧૮.

જે વ્યક્તિ પિતૃઓ અને યોગિનીઓને પાણીમાં તેજસ્વી અગ્નિ આપે છે, તે હજાર નિષ્કોનું ફળ મેળવે છે.

જીવિતસ્ય પ્રદાનાદ્ધિ નાન્યદ્દાનં વિશિષ્યતે। તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન દેયં પ્રાણાભિરક્ષણમ્ ।। ૧૮.

જીવનનું દાન કરતાં વધુ કોઈ દાન શ્રેષ્ઠ નથી; તેથી, સર્વ પ્રયત્નથી પ્રાણરક્ષણનું દાન કરવું જોઈએ.

અહિંસા સર્વ્વદેવેભ્યઃ પવિત્રા સર્વ્વદાયિની। દાનં હિ જીવિતસ્યાહુઃ પ્રાણિનાં પરમં બુધાઃ ।। ૧૮.

અહિંસા બધા દેવો માટે પવિત્ર અને સર્વ દાતા છે; વિદ્વાનોએ જીવિતો માટે જીવનના દાનને સર્વોચ્ચ ગણ્યું છે.

લક્ષણાનિ સુવર્ણાનિ શ્રાદ્ધે પાત્રાણિ દાપયેત્। રસાસ્તમુપતિષ્ઠન્તિ ગવાં પુષ્ટિસ્તથૈવ ચ ।। ૧૮.

શ્રાદ્ધમાં શુભ ચિહ્નોવાળી સોનાની પાત્રો આપવી જોઈએ; રસો અને ગાયોની પોષણ પણ તેને પ્રાપ્ત થાય છે.

પાત્રં વૈ તૈજસં દદ્યાન્મનોજ્ઞં શ્રાદ્ધભોજને। પાત્રં ભવતિ કામાનાં રૂપસ્ય ચ ધનસ્ય ચ ।। ૧૮.

શ્રાદ્ધભોજનમાં મનોહર સોનાની પાત્ર આપવી જોઈએ; એ પાત્ર ઈચ્છાઓ, સૌંદર્ય અને ધનનું સ્ત્રોત બને છે.

રાજતં કાઞ્ચનં વાપિ દદ્યાચ્છ્રાદ્ધે તુ કર્મ્મણિ। દત્ત્વા તુ લભતે દાતા પ્રકામં ધર્મ્મમેવ ચ ।। ૧૮.

શ્રાદ્ધકર્મમાં ચાંદી અથવા સોનાની પાત્ર આપી શકાય; આપનારને વિશાળ ધર્મ અને લાભ મળે છે.

ધેનું શ્રાદ્ધે તુ યો દદ્યાત્ વૃષ્ટિ કુમ્ભોપદોહનામ્। ગાવસ્તમુપતિષ્ઠન્તિ ગવાં પુષ્ટિસ્તથૈવ ચ ।। ૧૮.

શ્રાદ્ધમાં જે ગાય આપે છે, જે દૂધ આપે અને કુંડ ભરાવે, તેને ગાયોની પોષણ પ્રાપ્ત થાય છે.

શિશિરેષુ તથા ત્વગ્નિં બહુકાષ્ઠં તથૈવ ચ। ઇન્ધનાનિ તુ યો દદ્યાદ્દ્વિજેભ્યઃ શિશિ રાગમે ।। ૧૮.

શિયાળામાં જે વ્યક્તિ દ્વિજોને ગરમી માટે ઘણું લાકડું અને ઈંધણ આપે છે, તે પુણ્ય મેળવે છે.

નિત્યં જયતિ સંગ્રામે શ્રિયા યુક્તશ્ચદીપ્યતે। સુરભીણિ ચ માલ્યાનિ ગન્ધવન્તિ તથૈવ ચ ।। ૧૮.

તે હંમેશા યુદ્ધમાં જીતે છે, સંપત્તિથી તેજસ્વી બને છે અને સુગંધિત તથા મલયી ફૂલો પ્રાપ્ત કરે છે.