વાયુપુરાણમ્

સ શાપરોષાદ્રુદ્રાણ્યા અન્તર્ગર્ભો હુતાશનઃ। બહૂન્વર્ષગણાન્ ગર્ભં ધારયામાસ વૈ દ્વિજાઃ ।। ૧૧.

આ રીતે રુદ્રાણીએ શાપ આપ્યા પછી અગ્નિદેવે ઘણા વર્ષો સુધી એ વીજ પોતાના અંદર રાખી.

સ ગઙ્ગામુપગમ્યાહ શ્રૂયતાં સરિદુત્તમે। સુમહાન્ પરિખેદો મે ગર્ભધારણકારણાત્ ।। ૧૧.

પછી અગ્નિદેવ ગંગાજી પાસે ગયા અને કહ્યું: 'હે મહાનદી, એ વીજ ધારણ કરવા કારણે હું ખૂબ જ પીડાઈ રહ્યો છું.'

મદ્ધિતાર્થમિમં ગર્ભમતો ધારય નિમ્નગે। મત્પ્રસાદાચ્ચ ખેદો વૈ મન્દસ્તવ ભવિષ્યતિ ।। ૧૧.

'મારા માટે તું આ વીજ ધારણ કર. મારી કૃપાથી તારી પીડા ઓછી થઈ જશે.'

તથેત્યુક્ત્વા તદા સા તુ સમ્પ્રહૃષ્ટ મહાનદી। તં ગર્ભં ધારયામાસ દહ્યમાનેન ચેતસા ।। ૧૧.

'તેમ જ થાઓ' એમ કહી આનંદિત થયેલી ગંગાજીએ મનમાં દુઃખ સહન કરતા એ વીજ ધારણ કરી.

સાપિ કૃચ્છ્રેણ મહતા ખિદ્યમાના મહાનદી। કાલં પ્રકૃષ્ટં સુમહદ્ઘર્ભધારણતત્પરા ।। ૧૧.

મહાનદી ગંગા એ વીજ ધારણ કરતાં ખૂબ જ પીડાઈ અને લાંબા સમય સુધી સહનશીલ રહી.

તયા પરિગતં ગર્ભં કુક્ષૌ હિમવતઃ શુભે। શુભં શરવણં નામ ચિત્રં પુષ્પિતપાદપમ્। તત્ર તં વ્યસૃજદ્ગર્ભં દીપ્યમાનામિવાનલમ્ ।। ૧૧.

પછી એ વીજ ગંગાએ હિમાલયના પવિત્ર ગર્ભમાં, સુંદર અને ફૂલોથી શોભતા શરવણ નામના સ્થળે મૂકી, જ્યાં એ વીજ અગ્નિ જેવી તેજસ્વી હતી.

રુદ્રાગ્નિગઙ્ગાતનયસ્તત્ર જાતોઽરુણપ્રભઃ । આદિત્યશતસઙ્કાશો મહાતેજાઃ પ્રતાપવાન્ ।। ૧૧.

ત્યાં રુદ્ર, અગ્નિ અને ગંગાના પુત્રનો જન્મ થયો. એનું તેજ ઉષા જેવી લાલિમાયુક્ત, સૂર્યના શતગણિત પ્રકાશ જેવું અને મહાન શક્તિથી ભરપૂર હતું.

તસ્મિઞ્જાતે મહાભાગે કુમારે જાહ્નવીસુતે। વિમાનયાનૈરાકાશં પતત્રિભિરિવાવૃતમ્ ।। ૧૧.

જ્યારે મહાન યશસ્વી જાહ્નવીપુત્રનો જન્મ થયો ત્યારે આકાશ દેવવિમાનોથી ભરાઈ ગયું, જાણે પંખીઓથી ઢંકાઈ ગયું હોય.

દેવદુન્દુભયો નેદુરાકાશે મધુરસ્વરાઃ। મુમુચુઃ પુષ્પવર્ષઞ્ચ ખચરાઃ સિદ્ધચારણાઃ ।। ૧૧.

આકાશમાં દિવ્ય ઢોલ મીઠા સ્વરે વાગવા લાગ્યા અને વિમાનોમાં રહેલા સિદ્ધો અને ચારણોએ પુષ્પવર્ષા કરી.

જગુર્ગન્ધર્વ્વમુખ્યાશ્ચ સર્વ્વશસ્તત્ર તત્ર હ। યક્ષા વિદ્યાધરાઃ સિદ્ધાઃ કિન્નરાશ્ચૈવ સર્વશઃ ।। ૧૧.

પ્રમુખ ગંધર્વોએ સર્વત્ર ગીત ગાયા અને યક્ષ, વિદ્યાધર, સિદ્ધ અને કિન્નરોએ પણ આનંદ વ્યક્ત કર્યો.

મહાનાગ સહસ્રાણિ પ્રવરાશ્ચ પતત્રિણઃ । ઉપતસ્થુર્મહાભાગમાગ્નેયં શઙ્કરાત્મજમ્। પ્રભાવેણ તદા તેન દૈત્યદાનવરાક્ષસાઃ ।। ૧૧.

હજારો મહાનાગો અને શ્રેષ્ઠ પંખીઓએ શિવ અને અગ્નિના તેજસ્વી પુત્રની આજુબાજુ ભેગા થયા. એના તેજ downstairs દૈત્ય, દાનવ અને રાક્ષસો દમાઈ ગયા.

સહ સપ્તર્ષિભાર્યાભિરાદાવે વાગ્નિસમ્ભવઃ। અભિષેકપ્રયાતાભિર્દૃષ્ટો વર્જ્ય ત્વરુન્ધતીમ્ ।। ૧૧.

અગ્નિમાંથી જન્મેલા એ પુત્ર આરંભે સાત ઋષિની પત્નીઓ સાથે, અરુંધતી સિવાય, જે અભિષેક માટે ગઈ હતી, દેખાયા.

તાભિઃ સ બાલાર્કનિભો રૌદ્રઃ પરિવૃતઃ પ્રભુઃ । સ્નિહ્યમાનાભિરત્યર્થં સ્વકાભિરિવ માતૃભિઃ ।। ૧૧.

એવી રીતે, પોતાના માતાઓ જેવી લાગતી સાતેય ઋષિની પત્નીઓએ એ રૌદ્ર અને બાલાર્ક સમાન તેજસ્વી ભગવાનને ખૂબ પ્રેમથી ઘેરી લીધા.

યુગપત્સર્વદેવીર્હિ દિદૃક્ષુર્જાહ્નવીસુતઃ। ષપ્મુખો વ્યસૃજચ્છ્રીમાંસ્તાસાં પ્રીત્યા મહાદ્યુતિઃ ।। ૧૧.

જાહ્નવીપુત્રે, સર્વે દેવીઓને એકસાથે જોવા ઇચ્છી, પોતાની મહાન તેજસ્વિતા સાથે છ મોઢાં ધારણ કર્યા અને એમની ખુશી માટે એ રૂપ ધારણ કર્યું.

શ્રીમાન્ કમલપત્રાક્ષસ્તરુણાદિત્ય સન્નિભઃ। યેન જાતેન લોકાનામાક્ષેપસ્તેજસા કૃતઃ ।। ૧૧.

જે મહિમાવાન, કમળ જેવા નેત્રો ધરાવનારો અને યુવાન સૂર્ય જેવો તેજસ્વી છે, એની જન્મથી આખા જગતમાં તેજથી ચમક ફેલાઈ ગઈ.

તેન જાતેન મહતા દેવાનામસહિષ્ણવઃ। સ્કન્દિતા દાનવગણાસ્તસ્માત્સ્કન્દઃ પ્રતાપવાન્ ।। ૧૧.

એ મહાન જન્મથી, જે દેવતાઓ પણ સહન કરી શક્યા નહીં, દાનવોના ટોળા વિખેરાઈ ગયા; તેથી એ પરાક્રમીનું નામ સ્કંદ છે.

કૃત્તિકાભિસ્તુ યસ્માત્ સંવર્દ્ધિતઃ સ પુરાતનઃ। કાર્ત્તિકેય ઇતિ ખ્યાતસ્તસ્માદસુરસૂદનઃ ।। ૧૧.

કૃત્તિકા સ્ત્રીઓએ પ્રાચીનકાળે જેમણે પાળ્યો, એથી એ અસુર વિધ્વંસકનું નામ કાર્તિકેય પડ્યું.

જૃમ્ભતસ્તસ્ય દૈત્યારેર્જ્વાલામાલાકુલાત્તદા। મુખાદ્વિનિર્ગતા તસ્ય સ્વશક્તિરપરાજિતા ।। ૧૧.

જ્યારે દૈત્યશત્રુએ હાંફી કાઢ્યું, ત્યારે એની મુખમાંથી અગ્નિની જ્વાળાઓથી ઘેરાયેલી, અપરાજિત શક્તિ બહાર આવી.

ક્રીડાર્થઞ્ચૈવ સ્કન્દસ્ય વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના। ગરુડાદિતિ સૃષ્ટૌ હિ પક્ષિણૌ હિ પ્રભદ્રકૌ ।। ૧૧.

સ્કંદના રમણ માટે, પરાક્રમી વિષ્ણુએ ગરુડ અને અદિતિપુત્ર એવા બે મહાન પક્ષીઓને સર્જ્યા.

મયૂરઃ કુક્કુટશ્ચૈવ પતાકા ચૈવ વાયુના। યસ્ય દત્તા સરસ્વત્યા મહાવીણા મહાસ્વના। અજઃ સ્વયમ્ભુવા દત્તો મેષો દત્તશ્ચ શમ્ભુના ।। ૧૧.

મોર, કૂકડ અને ધ્વજ વાયુએ આપ્યા; સરસ્વતીએ મહાશબ્દવાળી વીણા આપી; સ્વયંભૂએ મેષ આપ્યો અને શંભુએ પણ એક ધોળક આપ્યો.

માયા વિહરણે વિપ્રા ગિરૌ ક્રૌઞ્ચે નિપાતિતે। તારકે ચાસુરવરે સમુદીર્ણે નિપાતિતે ।। ૧૧.

હે બ્રાહ્મણો, માયાની રમતમાં, જ્યારે ક્રૌંચ પર્વત તૂટી પડ્યો અને મહાન અસુર તારક ઊભો થયો અને પછી માર્યો ગયો.

સેન્દ્રોપેન્દ્રૈર્મહાભાગૈર્દેવરૈગ્નિસુતઃ પ્રભુઃ । સેનાપત્યેન દૈત્યારિરભિષિક્તઃ પ્રતાપવાન્ ।। ૧૧.

પછી, ઇન્દ્ર, ઉપેન્દ્ર અને મહાન દેવતાઓ સાથે, અગ્નિપુત્ર ભગવાનને દૈત્યશત્રુ તરીકે સેના અધ્યક્ષ બનાવવામાં આવ્યા.

દેવસેનાપતિસ્ત્વેવં પઠ્યતે નરનાયકઃ। દેવારિસ્કન્દનઃ સ્કન્દઃ સર્વલોકેશ્વરઃ પ્રભુઃ ।। ૧૧.

આ રીતે, એ દેવસેનાના અધ્યક્ષ, મનુષ્યોના નેતા, દેવશત્રુઓના વિનાશક સ્કંદ અને સર્વલોકોના સ્વામી કહેવાય છે.

પ્રમથૈર્વિવિધૈર્દવૈસ્તથા ભૂત ગણૈરપિ । માતૃભિર્વિવિધાભિશ્ચ વિનાયકગણૈસ્તથા ।। ૧૧.

વિવિધ પ્રમથ, દાવ, ભૂતગણો, વિવિધ માતાઓ અને વિનાયકગણો સાથે એ વિહરતા હતા.

સા ત્વપશ્યદ્વિમાનાનિ પતન્તી સા દિવશ્ચ્યુતા । ત્રસરેણુપ્રમાણાનિ તેષ્વપશ્યચ્ચ્યુતાન્ પિતૄન્ ।। ૧૧.

એ પછી તેણે આકાશમાર્ગી રથો પડતા જોયા, પોતે પણ સ્વર્ગમાંથી ખસડી ગઈ, અને એમાં તેણે પોતાના પિતૃઓને ધૂળના કણ જેટલા નાના, પતિત અવસ્થામાં જોયા.

સુસૂક્ષ્માનપરિત્યક્તાનગ્નીનગ્નિષ્વિવાહિતાન્। ત્રાયધ્વમિત્યુવાચાથ પતન્તી તાનવાક્શિરાઃ ।। ૧૧.

અતિ સૂક્ષ્મ, ત્યજાયેલા, જેમની અગ્નિ બુઝાઈ ગઈ હોય એવા, એ પતન પામતી સ્ત્રીએ નમ્રતાથી કહ્યું: 'મારે બચાવો!'

તૈરુક્તા સા તુ માભૈષીરિત્યુક્તાધિષ્ઠિતાભવત્। તતઃ પ્રાસાદયત્સા વૈ પિતૄંસ્તાન્ દીનયા ગિરા ।। ૧૧.

પિતૃઓએ કહ્યું 'ભય ન રાખ', એમ કહી એને આશ્વાસન આપ્યું; પછી એણે દુઃખભરી વાણીથી પિતૃઓને પ્રસન્ન કરવા પ્રયત્ન કર્યો.

ઊચુસ્તે પિતરઃ કન્યાં ભ્રષ્ટૈશ્વર્યાં વ્યતિક્રમાત્। ભ્રષ્ટૈશ્વર્યા સ્વદોષેણ તપસિ ત્વં શુચિસ્મિતે ।। ૧૧.

પિતૃઓએ એ યુવતીને કહ્યું, 'તારે તારી ભૂલથી સૌભાગ્ય ગુમાવ્યું છે; હવે તારે તપ કરવું પડશે, હે મુદિત સ્મિતવાળી.'

યૈઃ ક્રિયન્તે ચ કર્મ્માણિ શરીરૈરિહ દૈવતૈઃ । તૈરેવ તત્કર્મફલં પ્રાપ્નુવન્તીહ દેવતાઃ ।। ૧૧.

જે કર્મો દેવતાઓ શરીરથી અહીં કરે છે, એ જ કર્મોના ફળ તેમને અહીં મળે છે.