વાયુપુરાણમ્

જ્ઞાનકર્મણ્યુપરતે લોકે નિષ્ક્રિયતાઙ્ગતે । કીટમૂષિકસર્પાશ્ચ ધર્ષયિષ્યન્તિ માનવાન્ ।। ૫૮.

જ્યારે જ્ઞાન અને કર્મ બંધ થઈ જાય અને જગત નિષ્ક્રિય બની જાય, ત્યારે જીવાત, ઉંદર અને સાપો માણસોને તકલીફ આપશે.

સુભિક્ષં ક્ષેમમારોગ્યં સામર્થ્યં દુર્લભં ભવેત્। કૌશિકાઃ પ્રતિવત્સ્યન્તિ દેશાન્ ક્ષુદ્ભયપીડિતાન્ ।। ૫૮.

સમૃદ્ધિ, સુરક્ષા, આરોગ્ય અને શક્તિ દુર્લભ બની જશે; કૌશિકો દર વર્ષે ભૂખ અને ભયથી પીડાતા દેશોમાં વસવાટ કરવા જશે.

દુઃખેનાભિપ્લુતાનાઞ્ચ પરમાયુઃ શતં ભવેત્। દૃશ્યન્તે ન ચ દૃશ્યન્તે વેદાઃ કલિયુગેઽખિલાઃ ।। ૫૮.

જેઓ દુઃખથી ઘેરાયેલા છે, તેમના માટે વધારેમાં વધારે આયુષ્ય સો વર્ષનું હશે; કળિયુગમાં વેદો દેખાય પણ દેખાતા નથી.

ઉત્સીદન્તિ તથા યજ્ઞાઃ કેવલા ધર્મપીડિતાઃ। કષાયિણશ્ચ નિર્ગ્રન્થાસ્તથા કાપાલિનશ્ચ હ ।। ૫૮.

યજ્ઞો નાશ પામશે અને માત્ર ધર્મથી પીડાતા લોકો જ બાકી રહેશે; કેશરી કપડાં પહેરનાર, સંપત્તિવિહોણા અને ખોપરી ધારણ કરનાર લોકો જ રહેશે.

વેદવિક્રયિણશ્ચાન્યે તીર્થવિક્રયિણોઽપરે । વર્ણાશ્રમાણાં યે ચાન્યે પાષણ્ડાઃ પરિપન્થિનઃ ।। ૫૮.

કેટલાક વેદોનું વેચાણ કરશે, કેટલાક તીર્થોનું વેચાણ કરશે; અને કેટલાક વર્ણાશ્રમના વિરોધી અને પાખંડી ઉભા થશે.

ઉત્પદ્યન્તે તથા તે વૈ સંપ્રાપ્તે તુ કલૌ યુગે। નાધીયન્તે તદા વેદાઃ શૂદ્રા ધર્માર્થકોવિદાઃ ।। ૫૮.

કળીયુગ આવે ત્યારે આવા લોકો ઊભા થશે; ત્યારે વેદોનો અભ્યાસ નહીં થાય અને શુદ્રો ધર્મ અને ધનના જાણકાર બનશે.

યજન્તે નાશ્વમેધેન રાજાનઃ શૂદ્રયોનયઃ। સ્ત્રીવધં ગોવધં કૃત્વા હત્વા ચૈવ પરસ્પરમ્। ઉપહન્યુસ્તદાન્યોન્યં સાધયન્તિ તથા પ્રજાઃ ।। ૫૮.

શુદ્ર જાતિના રાજાઓ અશ્વમેઘ યજ્ઞ નહીં કરે; સ્ત્રીઓ અને ગાયોને મારી, એકબીજાને મારીને લોકો જીવતા રહેશે.

દુઃખપ્રચારતોઽલ્પાયુર્દેશોત્સાદઃ સરોગતા। મોહો ગ્લાનિસ્તથાસૌખ્યં તમોવૃત્તં કલૌ સ્મૃતમ્ ।। ૫૮.

દુઃખના પ્રસારે, ઓછી આયુષ્ય, દેશોના વિનાશ અને રોગચાળાથી, મોહ, થાક અને સુખના અભાવે, કળિયુગને અંધકારમય કહેવાય છે.

પ્રજા તુ ભ્રૂણહત્યાયામથ વૈ સમ્પ્રવર્ત્તતે। તસ્માદાયુર્બલં રૂપં કલિં પ્રાપ્ય પ્રહીયતે। દુઃખેનાભિપ્લુતાનાં વૈ પરમાયુઃ શતં નૃણામ્ ।। ૫૮.

પછી લોકોમાં ભ્રૂણહત્યા ફેલાઈ જશે; તેથી કળીયુગ આવતા આયુષ્ય, બળ અને રૂપ ઘટી જશે; દુઃખથી પીડાતા માણસોનું વધારેમાં વધારે આયુષ્ય સો વર્ષનું રહેશે.

દૃશ્યન્તે નાભિદૃશ્યન્તે વેદાઃ કલિયુગેઽખિલાઃ। ઉત્સીદન્તે તદા યજ્ઞાઃ કોવલા ધર્મપીડિતાઃ ।। ૫૮.

કળીયુગમાં વેદો દેખાય પણ દેખાતા નથી; ત્યારે યજ્ઞો નાશ પામશે અને માત્ર ધર્મથી પીડાતા લોકો જ બાકી રહેશે.

તદા ત્વલ્પેન કાલેન સિદ્ધિં યાસ્યન્તિ માનવાઃ। ધન્યા ધર્મઞ્ચરિષ્યન્તિ યુગાન્તે દ્વિજસત્તમાઃ ।। ૫૮.

પછી થોડા જ સમયમાં લોકો સિદ્ધિ પામશે; યુગના અંતે ધન્ય લોકો ધર્મનું પાલન કરશે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ.

શ્રુતિસ્મૃત્યુદિતં ધર્મં યે ચરન્ત્યનસૂયકાઃ. ત્રેતાયાં વાર્ષિકો ધર્મો દ્વાપરે માસિકઃ સ્મૃતઃ। યથાશક્તિં ચરન્ પ્રાજ્ઞસ્તદહ્ના પ્રાપ્રુયાત્ કલૌ ।। ૫૮.

જે લોકો શ્રુતિ અને સ્મૃતિમાં જણાવેલા ધર્મને ઈર્ષ્યા વિના પાળે છે—ત્રેતાયુગમાં ધર્મ વર્ષમાં એકવાર, દ્વાપરમાં માસમાં એકવાર માનવામાં આવે છે; કળીયુગમાં બુદ્ધિમાન માણસ પોતાની શક્તિ પ્રમાણે પાળે તો એ ધર્મ એક જ દિવસે પ્રાપ્ત કરી શકે છે.

એષા કલિયુગેઽવસ્થા સન્ધ્યાંશન્તુ નિબોધ મે । યુગે યુગે તુ હીયન્તે ત્રીંસ્ત્રીન્ પાદાંશ્ચ સિદ્ધયઃ ।। ૫૮.

આ કળીયુગની સ્થિતિ છે; હવે સંધ્યાકાળ વિશે સાંભળો. દરેક યુગમાં સિદ્ધિના ત્રણ-ત્રણ ભાગ ઓછા થાય છે.

યુગસ્વભાવાત્સન્ધ્યાસ્તુ તિષ્ઠન્તીમાસ્તુ પાદશઃ। સન્ધ્યાસ્વભાવાચ્ચાંશેષુ પાદશસ્તે પ્રતિષ્ઠિતાઃ ।। ૫૮.

યુગના સ્વભાવથી સંધ્યાઓ ભાગે-ભાગે રહે છે; અને સંધ્યાના સ્વભાવથી એ ભાગો પણ ભાગ-ભાગે સ્થિર થાય છે.

એવં સન્ધ્યાંશકે કાલે સમ્પ્રાપ્તે તુ યુગાન્તિકે। તેષાં શાસ્તા હ્યસાધૂનાં ભૃગૂણાં નિધનોત્થિતઃ ।। ૫૮.

આ રીતે, યુગના અંતે સંધ્યાનો સમય આવે ત્યારે, ભૃગુઓમાંથી ઉદ્ભવેલો દુષ્ટોને દંડ આપનાર સ્થિર થાય છે.

ગોત્રેણ વૈ ચન્દ્રમસો નામ્ના પ્રમિતિરુચ્યતે। માધવસ્ય તુ સોંશેન પૂર્વં સ્વાયમ્ભુવેઽન્તરે ।। ૫૮.

વંશ પ્રમાણે, ચંદ્રના નામે પ્રમિતિ કહેવાય છે; સ્વાયંભુવ મન્વંતરનાં પહેલાં, તે માધવના અંશરૂપે જન્મ્યો હતો.

સમાઃ સ વિંશતિં પૂર્ણાઃ પર્યટન્ વૈ વસુન્ધરામ્। આચકર્ષ સ વૈ સેનાં સવાજિરથકુઞ્જરામ્ ।। ૫૮.

તેણે પૂરા વીસ વર્ષ સુધી ધરતી પર ફર્યા અને ઘોડા, રથ અને હાથીઓવાળી સેના એકઠી કરી.

પ્રગૃહીતાયુધૈર્વિપ્રૈઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ। સ તદા તૈઃ પરિવૃતો મ્લેચ્છાન્ હન્તિ સહસ્રશઃ ।। ૫૮.

ત્યારે તે શસ્ત્રધારી હજારો બ્રાહ્મણો સાથે ઘેરાયેલો હતો અને એ બધાની મદદથી તેણે હજારો વિદેશીઓને માર્યા.

સ હત્વા સર્વગશ્ચૈવ રાજ્ઞસ્તાન્ શૂદ્રયોનિજાત્। પાષણ્ડાન્ સ તતઃ સર્વાન્નિઃશેષાન્ કૃતવાન્ પ્રભુઃ ।। ૫૮.

તેણે સર્વત્ર શૂદ્ર વંશના રાજાઓને મારી નાખ્યા અને બધા પાંખંડીઓને પૂરેપૂરા નષ્ટ કરી દીધા.

નાત્યર્થં ધાર્મિકા યે ચ તાન્ સર્વાન્ હન્તિ સર્વશઃ। વર્ણવ્યત્યાસજાતાંશ્ચ યે ચ તાનુપજીવિનઃ ।। ૫૮.

જે લોકો વધારે ધર્મી નહોતા અને જે મિશ્ર જાતિના હતા તથા તેમના આધારિત લોકોને પણ તેણે બધાને મારી નાખ્યા.

ઉદીચ્યાન્મધ્યદેશાંશ્ચ પાર્વતીયાંસ્તથૈવ ચ। પ્રાચ્યાન્ પ્રતીચ્યાંશ્ચ તથા વિન્ધ્યપૃષ્ઠાપરાન્તિકાન્ ।। ૫૮.

તેણે ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ, પર્વતીય પ્રદેશ, પૂર્વ અને પશ્ચિમ પ્રદેશ તથા વિંધ્યપર્વતની પારના લોકોને પણ નષ્ટ કર્યા.

તથૈવ દાક્ષિણાત્યાંશ્ચ દ્રવિડાન્ સિંહલૈઃ સહ। ગાન્દારાન્ પારદાંશ્ચૈવ પહ્નવાન્ યવનાંસ્તથા ।। ૫૮.

એ જ રીતે, દક્ષિણના લોકો, દ્રવિડો, સિંહળો, ગાંધારો, પારદો, પ્હનવો અને યવનો પણ તેના હાથે વિનાશ પામ્યા.

તુષારાન્ વર્વરાંશ્ચીનાન્ શૂલિકાન્ દરદાન્ ખસાન્। લમ્પાકાન્થ કેતાંશ્ચ કિરાતાનાઞ્ચ જાતયઃ ।। ૫૮.

તુષાર, બરબર, ચીન, શૂલિક, દરદ, ખસ, લંપાક, કેત અને કિરાત જાતિઓને પણ તેણે નષ્ટ કરી નાખ્યા.

પ્રવૃત્તચક્રો બલવાન્ મ્લેચ્છાનામન્તકૃદ્વિભુઃ। અધૃષ્યઃ સર્વભૂતાનાં ચચારાથ વસુન્ધરામ્ ।। ૫૮.

મહાન અને અપરાજિત ભગવાને પોતાના ચક્રના પ્રભાવે વિદેશીઓને અંતે પહોંચાડ્યા અને પછી ધરતી પર વિહાર કર્યો.

માધવસ્ય તુ સોંશેન દેવસ્ય હિ વિજજ્ઞિવાન્ । પૂર્વજન્મવિધિજ્ઞૈશ્ચ પ્રમિતિર્નામ વીર્યવાન્ ।। ૫૮.

માધવ દેવના અંશરૂપે અને પૂર્વજન્મ જાણનારા લોકોમાં, તેનું નામ પ્રમિતિ હતું, જે બલવાન અને પરાક્રમી હતો.

ગોત્રેણ વૈ ચન્દ્રમસઃ પૂર્વે કલિયુગે પ્રભુઃ। દ્વાત્રિંશેઽભ્યુદિતે વર્ષે પ્રક્રાન્તે વિંશતિં સમાઃ ।। ૫૮.

વંશ પ્રમાણે, તે ચંદ્રવંશી હતો; પહેલાંના કલિયુગમાં, ભગવાને બત્રીસમા વર્ષથી શરૂ કરીને વીસ વર્ષ વિતાવ્યા.

વિનિઘ્નન્ સર્વભૂતાનિ માનવાનિ સહસ્રશઃ। કૃત્વા વીર્યાવશેષાન્તુ પૃથ્વીં ર઼ૂઢેન કર્મણા । પરસ્પરનિમિત્તેન કોપેનાકસ્મિકેન તુ ।। ૫૮.

હજારો માનવો સહિત બધા જીવોને મારીને, થોડું જ પરાક્રમ બાકી રાખી, તેણે પૃથ્વી પર અનેક કાર્યો કર્યા, જે પરસ્પર કારણો અને અચાનક ક્રોધથી થયા હતા.

સ સાધયિત્વા વૃષલાન્ પ્રાયશસ્તાનધાર્મિકાન્ । ગઙ્ગાયમુનયોર્મધ્યે નિષ્ઠાં પ્રાપ્તઃ સહાનુગઃ ।। ૫૮.

તેણે મુખ્યત્વે અધર્મી અને વ્રુશલ લોકોને વશ કરી લીધા અને ગંગા-યમુના વચ્ચે પોતાના અનુયાયીઓ સાથે સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું.

તતો વ્યતીતે તસ્મિંસ્તુ અમાત્યે સત્યસૈનિકે। ઉત્સાદ્ય પાર્થિવાન્ સર્વાન્ મ્લેચ્છાંશ્ચૈવ સહસ્રશઃ ।। ૫૮.

પછી, પોતાના મંત્રીઓ અને સત્યનિષ્ઠ સૈનિકો સાથે, તેણે બધા રાજાઓ અને હજારો વિદેશીઓને નષ્ટ કરી નાખ્યા.