આયુરાજના વંશમાં અનેક વિભિન્ન પ્રકારના હાઘો જન્મે છે. શૂલા, સ્થૂલા, શિરોદાંતા અને શુદ્ધ સફેદ નખવાળા, શક્તિશાળી હાઘો "આકુલિક" તરીકે ઓળખાય છે. પુષ્પદંત, બૃહત્સામા,ષડદંત, દંતપુષ્પવાન અને તામ્રવર્ણ—આયુરાજના પુત્રો, તેમના સાથીઓ સાથે, સુંદર દાંતથી શોભિત હતા. તેમના વંશમાં જાડા ઓઠ અને સુંદર ચહેરાવાળા, કાળી ત્વચાવાળા, આકર્ષક અને કઠોર સ્વભાવવાળા, વિવિધ દુઃખના ચિહ્નવાળા હાઘો જન્મે છે. સામનાથી વામદેવ, જે કાજળ જેવો કાળો હતો, અને પછી વામન જન્મ્યા; વામનાની પત્ની અંગદા હતી, અને તેમના બે પુત્રો પર નીલ વેલના ચિહ્ન હતા. તેમના વંશમાં ચંડ નામનો હાઘો, જેનું માથું અને ગળા સ્તંભ જેવું, વિશાળ છાતી ધરાવતો અને ઝડપી હતો; તેમના કુળમાં વિકલાંગ અને મનુષ્ય દ્વારા બાંધેલા હાઘો જન્મે છે. સુપ્રતીક નામનો હાઘો, સ્વરૂપમાં સર્વહાઘોમાં શ્રેષ્ઠ હતો; તેના ત્રણ પુત્રો પ્રસિદ્ધ થયા: પ્રહારી, સંપાતી અને પૃથુચિત્તિ. તેના વંશમાં લાંબી ઓઠ અને પેલેટ, સુંદર માથું અને પેટવાળા હાઘો, શાંતિપૂર્ણ અને મહાન, જન્મે છે. અંજનાથી અંજના અને સામનાથી અંજનાવતી જન્મી; તેમની માતા પ્રસિદ્ધ થઈ, અને આયુરાજના બે પુત્રો પણ પ્રસિદ્ધ થયા. તેમના વંશમાં, મોટી-મોટી વહેલી, ચમકદાર મેઘ જેવા, સુંદર, સદૃઢ, કમળ જેવો રંગ, ગોળાકાર, દાંત વિનાના અને પીળા, લાંબા મોઢાવાળા હાઘો જન્મે છે. ચંદ્રમસ અને સામનાથી પિંગલા જન્મી, જે કમળ જેવો તેજસ્વી હતો; તેના બે પુત્રો મહાપદ્મ અને ઉર્મિમાલી હતા. તેમના વંશમાં સમાન ગુણવાળા, કઠોર, વિશાળ પેટવાળા, અને હાઘ યુદ્ધમાં પ્રિય હાઘો જન્મે છે. દેવતાઓએ આ હાઘોને દૈત્ય들과 યુદ્ધમાં વિજય માટે લીધા; કાર્ય પૂર્ણ થયા પછી, તેઓને દિશાઓમાં મોકલવામાં આવ્યા. તેમના વંશમાંથી, દેવોએ અંગ, લોમપાદ અને સૂત્રકારને સુપ્રશિક્ષિત હાઘો આપ્યા. હાઘના વિવિધ નામોનું વર્ણન છે: "દ્વિરદ"—એના બે દાંત માટે, "હસ્તી"—હાથ માટે, "કરી"—સુંડ માટે, "વરણ"—રક્ષણ માટે, "દંતી"—દાંત માટે, અને "ગજ"—ગરજ માટે. "કુંજર"—ભટકવા માટે, "નાગ"—પર્વતો સામે, "મતંગ"—મહર્ષિ મતંગના નામથી, "દ્વિપ"—બે માટે, અને "સામજ"—સામના વંશમાંથી, એમ તેમના નામોની શ્રેણી છે. હાઘોની જીભ પાછળ વળી જાય છે, જે અગ્નિના શાપથી કહેવાય છે; તેમના પૌરુષ અને છુપાયેલ લિંગ સ્વયંભૂ અને દેવોના શાપથી છે. દેવ, દૈત્ય, ગંધર્વ, પિશાચ, સર્પ અને રાક્ષસ—તેમના પુત્રીઓમાંથી વિવિધ મૂળના હાઘો જન્મે છે. હાઘોના ઉત્પત્તિ, પ્રકટતા અને નામોનો અર્થ, જેનો રાજા વિભાવસુ છે, એ સમજવું જોઈએ. કૌશિક અને અન્ય હાઘો પ્રથમ સમુદ્રમાંથી, પછી ગંગાથી; અંજનાના એકમાત્ર મૂળથી પૂર્વના હાઘ વન ઉગ્યું. વિંધ્યના ઉત્તર અને ગંગાના દક્ષિણ, કરૂષમાં ગંગાની ઉત્પત્તિથી સુપ્રતીકનું વન છે. બીજી સીમા, ઉત્તરથી અને આવેદિસથી, પાંચમું, એ બટુક-શરીરવાળાનું વન કહેવાય છે. બીજી સીમા, લૌહિત્ય નદી, અને સમુદ્રના પશ્ચિમમાં, યમનું વન છે, જે પર્વતોની ધાર સાથે આવેલું છે. ભૂતિએ વિવિધ પ્રકારના જીવ અને રુદ્રના પરિચારોને જન્મ આપ્યો—કેટલાક વિશાળ, કેટલાક પાતળા, કેટલાક ઊંચા, કેટલાક બટુક, કેટલાક ટૂંકા, અને કેટલાક સમાન ઊંચાઈના. લટકતી કાન, લટકતી ઓઠ, લટકતી જીભ, લટકતા સ્તન અને પેટ; કેટલાક એકાકાર, કેટલાક દ્વાકાર, કેટલાક ભારે નિતંબ અને જાડા પગવાળા. જળાશયો, તળાવ, સમુદ્ર અને નદીના કાંઠે રહેતા; કાળા, ધોળા, નીલા, લાલ અને સફેદ રંગવાળા. ભૂરાં, ચિતરાં, ધૂમ્ર, પૌંઠાં, જંગલી ગધેડા જેવા કઠોર; મુંજા ઘાસ જેવી વાળવાળા, ઊભી વાળવાળા, અને જે સર્પને પવિત્ર દોર તરીકે પહેરે છે. બહાર પડતી આંખ, વિકલાંગ આંખ, પાતળા આંખ, અનેક આંખવાળા; અનેક માથાવાળા, માથા વિનાના, અને એકમાત્ર માથાવાળા. ભયાનક, અતિભયાનક, વાળવાળા, અતિવાળવાળા; અંધ, જટાવાળા, બટુક, અને ઘોડાની જેમ રણકાર કરતા. જળાશયો, તળાવ, સમુદ્ર અને નદીના કાંઠે રહેતા; એક કાન, મોટા કાન, શંખ જેવું કાન, અને કાન વિનાના. દાંતોવાળા, નખવાળા, દાંત વિનાના, દ્વિજીભવાળા; એક હાથ, બે હાથ, ત્રણ હાથ, અને હાથ વિનાના. એક પગ, બે પગ, ત્રણ પગ, અને ઘણા પગવાળા; મહાયોગ શક્તિ, મહાશક્તિ, તીવ્ર તપસ્યા, અને અતિશય શક્તિવાળા. સર્વત્ર ગમતા, અવરોધ વિનાના, બ્રહ્મને જાણતા, સ્વરૂપ-પરિવર્તનક્ષમ; ભયાનક, ક્રૂર, શુદ્ધ, શુભ, ધર્મી અને વક્તા. કુશ ઘાસ હાથમાં, મોટી જીભ, મોટા કાન, મોટા જડબાવાળા; હાથ, મોઢા કે માથાથી ખાવા વાળા, અને કંકાલોથી શોભિત. ધનુષધારી, ગદા, તલવાર અને ભાલ ધારણ કરતા; પ્રજ્વલિત મોઢા, પ્રજ્વલિત આંખો, વિવિધ હાર અને અંગરાગથી શોભિત. અન્ન અને માંસભક્ષી, અનેક સ્વરૂપ, સુંદર સ્વરૂપવાળા; રાત્રિ અને સંધ્યા સમયે ગમતા, ભયાનક, કેટલાક શાંત, કેટલાક દિવસમાં ગમતા, કેટલાક રાત્રે ભટકતા, જોવા અઘરા, ભયાનક રાત્રિ-ભટકતા. તેમને બીજાઓ અને ભાગ્યનો ભય નથી, મન નિરલિપ્ત છે; પત્ની કે પુત્ર નથી, કેમ કે બધાં ઉર્ધ્વરેતસ છે. સેંકડો અને હજારો જીવ, પોતાની શક્તિથી સંયમિત—આ બધાં મહાત્મા ભૂતિના પુત્ર તરીકે ઓળખાય છે. પૌંઠાં કુસ્માંડા ફરીથી જન્મ્યા, તેમજ પૌંઠાં રંગના પિશાચોના જોડા પણ; પૌંઠાં રંગના કારણે, એ બધા પિશાચ માંસભક્ષી છે. કુલ સોળ જોડા, તેમનાં વંશ સાથે, હાલ છે; હવે હું તેમના નામ કહું છું, માંસભક્ષી અને તેમના વંશજોથી શરૂ કરું છું: ચગલા અને ચગલી, વક્ર અને વક્રમુખી, સૂચી અને સૂચીમુખા—એ સોળ જૂથોમાં છે. આ રીતે, હાઘો અને અન્ય વિવિધ જીવોના ઉત્પત્તિ, સ્વરૂપ અને વંશની કથા વિભિન્ન કુળોમાં વ્યાપી છે, જે સંસારમાં અનોખા અને વિશિષ્ટ છે.