વાયુપુરાણમ્

હેતીનો પુત્ર લંખુ હતો, અને લંખુના બે પુત્રો હતા. પ્રહેતીના પુત્રો માલ્યવાન અને સુમાલી હતા. હવે પ્રહેતીના પુત્રના વિષે સાંભળો, જેનું નામ પ્રસિદ્ધ અને તેજસ્વી પુલોમા હતું. વધાસના પુત્ર નિકુંભા હતા, જે ભયંકર બ્રહ્મરાક્ષસ હતા. વાટાના પુત્ર વિરાગા અને અપોના પુત્ર જાંબુકા હતા. વાઘના પુત્ર નિરાનંદ હતા, જે જીવ જાતિમાં વિઘ્ન લાવનાર હતા. આ બધા જ ભયંકર રાક્ષસો હતા. યાતુધાનોના વર્ણન પછી, હવે બ્રહ્મધાનાઓના વિષે સાંભળો: યજ્ઞ તેમના પિતા હતા, ધુની તેમના કલ્યાણ હતા, બ્રહ્મા પાપી હતા, અને યજ્ઞહા યજ્ઞનો વિધ્વંસક હતો. બ્રહ્મધાના ના દસ પુત્રો હતા: સ્વાકોટક, કલી, સર્પ અને અન્ય. તેમની બહેનો બ્રહ્મરાક્ષસીઓ હતી—અતિવ ભયંકર. રક્તકર્ણા, મહાજિહ્વા, અક્ષયા અને ઉપહારિણી—આ બ્રહ્મરાક્ષસો ધરતી પર તેમના વંશમાં જન્મ્યા હતા. આમાંથી મોટાભાગે શ્લેષ્માતક વૃક્ષોમાં નિવાસ કરે છે. એ રીતે આ રાક્ષસોના વર્ણન પૂરું થયું. હવે યક્ષના વિષે સાંભળો. એક યક્ષે કૃતુસ્થલી નામની અપ્સરા, જે પાંચ પ્રકારની પૂર્ણતા ધરાવતી હતી, તેને મેળવવાની ઈચ્છા રાખી. તેની પ્રાપ્તિ માટે વિચારીને, એ યક્ષ નંદનવનમાં ફરતો રહ્યો. ત્યાં તેણે વૈભ્રાજા, સુરભિ અને ચિત્રરથને અપ્સરાઓ સાથે બેઠેલા જોયા. યક્ષે કૃતુસ્થલીને મેળવવાનો ઉપાય શોધ્યો, પણ કોઈ રસ્તો ન મળ્યો. આ રીતે વિચારતા, તે પોતાનાં રૂપ અને કર્મથી કલંકિત થઈ ગયો. એ વિચારતો—"મારી પાસે બધા જીવ ડરે છે, તો હું આ સુંદર સ્ત્રીને કેવી રીતે પ્રાપ્ત કરી શકું?" પછી, એક ઉપાય દેખાઈ, તે તરત જ પોતાનું રૂપ બદલીને ગંધર્વનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું. અપ્સરાઓની વચ્ચે, ગુહ્યકાએ કૃતુસ્થલીને પકડી લીધી. કૃતુસ્થલીએ તેને સુરુચિ તરીકે ઓળખી, અને મનથી સ્વીકારી. એમ બંને અપ્સરાઓની સભામાં એકત્ર થયા. ત્યાં તરત જ એક પુત્રનો જન્મ થયો, જે સર્વ ગુણોથી યુક્ત અને તેજસ્વી હતો. એ પુત્રે પિતાને કહ્યું, "હું રાજા છું." પિતાએ જવાબ આપ્યો, "તમે અહીં જન્મ્યા છો, તો ડરવાની જરૂર નથી." પુત્ર માતાના રૂપમાં અને પિતા ની શક્તિમાં જન્મે છે; એ પુત્રના જન્મ સમયે પિતા આનંદપૂર્વક પોતાનું મૂળ સ્વરૂપ પાછું મેળવી લે છે. યક્ષો અને રાક્ષસો, મરણ, ઊંઘ, ક્રોધ, ભય, કે આનંદમાં, પોતાનું સ્વરૂપ ધારણ કરે છે. પછી ગુહ્યકાએ, સ્મિત સાથે, અપ્સરાને કહ્યું: "મારા ઘરમાં આવો, સુંદર, તમારા પુત્ર સાથે." એમ કહી, પોતાનું સ્વરૂપ ધારણ કરતા, terrified અને ક્રોધિત અપ્સરાઓ ભયભીત થઈને ભાગી ગઈ. જ્યારે અપ્સરાઓ જતા હતા, કૃતુસ્થલીનો પુત્ર તેને આશ્વાસન આપતો, Gandharva અને અપ્સરાઓ વચ્ચે લઈ ગયો, અને પછી પાછો ફર્યો. યક્ષ અને અપ્સરાઓના જન્મને જોઈ, બધા અપ્સરાઓ કૃતુસ્થલીને કહ્યું, "તમે યક્ષોની માતા છો." પછી યક્ષ, પોતાના પુત્ર સાથે, પોતાના નિવાસસ્થાન ન્યગ્રોધરોહિણા (વટ વૃક્ષ) ખાતે ગયો, જ્યાં ગુહ્યકાઓ વસે છે; એ વટ વૃક્ષ યક્ષોનાં નિવાસ છે અને બધા માટે પ્રિય છે. યક્ષ રાજતનાભા ગુહ્યકાઓના પ્રજનક હતા; તેમણે દાનવ અનુહ્રાદાની ઉત્કૃષ્ટ પુત્રી ભદ્રાને વિવાહ કર્યો. ભદ્રામાંથી મહાબલી મણિવરાનો જન્મ થયો. મણિવરામાંથી મણિભદ્રનો જન્મ થયો, જેની શૂરતા ઈન્દ્રની સમાન હતી. તેમની પત્નીઓ, કૃતુસ્થલીની પુત્રીઓ, બહેનો અને સદ્ગુણી હતી. એકનું નામ પુણ્યજની અને બીજાનું દેવજની હતું; મણિભદ્ર અને પુણ્યજનીમાંથી સદ્ગુણી પુત્રો જન્મ્યા: સિદ્ધાર્થ, સૂર્યતેજસ, સુમંત, નંદન, કન્યક, યવિક, મણિદત્ત, વસુ, સર્વાનુભૂત, શંખ, પિંગાક્ષ, ભીરુ, મંદરશોભિન, પઝ, ચંદ્રપ્રભા, મઘપૂર્ણ, સુભદ્ર, પ્રદ્યોત, દ્યુતિમત, કેતુમત, મિત્ર, મૌલી, સુદर्शन—મણિભદ્રના ૨૪ સદ્ગુણી અને શુભ પુત્રો હતા. તેમના પુત્રો અને પૌત્રો, યક્ષો, પણ સદ્ગુણી અને શુભ હતા. મણિવરાથી દેવજનીના પુત્રો: પૂર્ણભદ્ર, હેમરથ, મણિમાન, નંદિવર્ધન, કુસ્તુંબુરુ, પિશંગાભ, સ્થૂલકર્ણ, મહાજય, શ્વેત, વિપુલ, પુષ્પવંત, ભયાવહ, પદ્મવર્ણ, સુનેત્ર, યક્ષ બાલ, બક, કુમુદ, ક્ષેમક, વર્ધમાન, દમ, પદ્મનાભ, વરાંગ, સુવીર, વિજય, કૃતિ, પૂર્ણમાસ, હિરણ્યાક્ષ, સુરુપ—આ સૌથી શ્રેષ્ઠ હતા. આ બધા મણિવરાના પુત્રો, યક્ષ અને ગુહ્યકાઓ તરીકે જાણીતા છે; કેટલાક સુંદર, કેટલાક વિક્રમ, ફૂલોની માળા પહેરી, અને મનોહર છે; તેમના પુત્રો અને પૌત્રો હજારો-લાખો છે. ખશાયામાંથી બીજા પુત્રો, રાક્ષસો, જન્મ્યા, જે ઇચ્છાનુસાર રૂપ ધારણ કરી શકે છે. હવે તેમના મુખ્ય નામો સાંભળો: લાલાવી, કુથન, ભીમ, સુમાલી, મધુર, વિસ્ફૂર્જિત, વિદ્યુજ્ઝિહ્વ, માતંગ, ધૂમૃત, ચંદ્રાર્ક, સુકર, બુધ્ન, કપિલોમા, પ્રહાસક, ક્રીડા, પરશુનાભ, ચક્રાક્ષ, નિશાચાર, ત્રિશિરા, શતદંષ્ટ્ર, તુંડકેશ રાક્ષસ, યક્ષ આકંપન, દુર્મુખ, શિલીમુખ. આ બધા શ્રેષ્ઠ રાક્ષસો, મહાબલી અને સમૂહરૂપે, સર્વ લોકમાં ફરતા છે અને દેવો સમાન શક્તિશાળી છે. હવે તેમના સાત અન્ય પુત્રીઓના નામ અને તેમના વંશમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા જીવના સમૂહોનું વર્ણન સાંભળો.