શંકર, મહાદેવ, ઈશાન—આ જગતના સ્વામી—અને ઇન્દ્રના નેતૃત્વ હેઠળના આદિત્યગણ, રુદ્રો તથા વસુઓ, બધા જ દેવતાઓએ, જેમણે દરેક લોકમાં નિવાસ કર્યો છે, અને સંગીત તથા વાદ્યયંત્રમાં નિપુણ ગંધર્વો સાથે, મહાન નૃત્ય અને ગાનના કુશળતા સાથે, ભક્તિપૂર્વક વંદન કર્યું. હંસા સૌથી વડીલ છે, બીજો સૌથી નાનો છે, અને વચ્ચેના બંને હહા અને હુહૂ છે; ચોથો ધિષણા છે અને પછી વાસિરુચિ આવે છે. છઠ્ઠો તુંબુરુ છે અને પછી વિશ્વાવસુનું સ્મરણ થાય છે; આ બધા દિવ્ય અપ્સરાઓ છે, શુભ ગુણોથી યુક્ત. આઠ મહાન અને શ્રેષ્ઠ અપ્સરાઓ જન્મી, જેમને દેવતાઓએ પૂજ્યાં: અનવદ્ય, અનવશા, અનુતી, મદનપ્રિયા, અરુષા, સુભાગા, ભાસી અને મરિષ્ટા—આ આઠ પ્રગટ થઈ. તુંબુરુની બે દીકરીઓ મનવતી અને સુકેશા છે; અને આ પાંચમૂઠી ધારણ કરનારી દિવ્ય અપ્સરાઓ, કુલ દસ, દિવ્ય ઉત્પત્તિની છે. મેનકા, સહજન્યા, પર્ણિની, પુંજિકસ્થલા, ઘૃતસ્થલા, ઘૃતાચી, વિશ્વાચી, પૂર્વાચી, પ્રમ્લોચા અને અનુમ્લોચંતી—આ નામથી પ્રસિદ્ધ છે. ઉર્વશી, અગિયારમી, આદિ અને અનંત નારાયણની જાંઘમાંથી જન્મી, નિર્વિકાર અંગવાળી છે. મેનકા, જે બ્રહ્માને પ્રિય હતી, તે મેનાની દીકરી છે; આ બધાને બ્રહ્મવાણી અને મહાન યોગિની તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. અપ્સરાઓના ચૌદ સમૂહો, પવિત્ર અને ગુણવાન છે; જ્યારે તેઓ બોલાવવામાં આવે છે, ત્યારે તેજ અને વૈભવ લાવે છે. બ્રહ્માની મનથી ઉત્પન્ન દીકરીઓ તેજસ્વી બની મનુની દીકરીઓ થઈ; ત્વરિતા પાસેથી ઝડપી, ઊર્જા પાસેથી શક્તિશાળી અને અગ્નિમાંથી જન્મેલી અપ્સરાઓ છે. દીરઘાયુ અપ્સરાઓ સૂર્યના કિરણોથી જન્મેલી છે—તેજસ્વી અને મધુર સ્વરવાળી; જળમાંથી ઉત્પન્ન થયેલીઓ અમૃતથી જન્મેલી હોવાથી અમૃતા કહેવાય છે. વાયુમાંથી જન્મેલી મુદા, પૃથ્વીમાંથી ભાવા, વીજળીમાંથી રૂચા અને મૃત્યુમાંથી ભૈરવા નામની અપ્સરાઓ ઉત્પન્ન થઈ. આ કામગુણોથી યુક્ત તેજસ્વી અપ્સરાઓના ચૌદ સમૂહો છે, જે સૌંદર્યમાં અતિશય છે, અને તેઓ ઈન્દ્ર, ઉપેન્દ્ર તથા અન્ય દેવતાઓ સાથે રચાયેલા છે. તિલોત્તમા, શુભ સ્વરૂપ અને મહાભાગ્યવાળી, દિવ્ય સ્ત્રી છે; પ્રભાવતી, બ્રહ્માના અગ્નિકુંડમાંથી જન્મેલી, યુવાન અને સુંદર દેવીઓમાં પ્રસિદ્ધ છે. ચતુર્મુખ બ્રહ્માના વૈદિક યજ્ઞકુંડમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી મહાતેજસ્વી અપ્સરા વેદવતી તરીકે જાણીતી છે. એ જ રીતે, યમની પુત્રી હેમા, સુંદરતા અને યુવાનીથી યુક્ત, ઉત્તમ સોનાથી શોભિત અને સુંદર આંખોવાળી અપ્સરા છે. આ રીતે, હજારો તેજસ્વી અપ્સરાઓ દેવતાઓ અને ઋષિઓની પત્નીઓ તથા માતાઓ છે. બધી અપ્સરાઓ સુગંધિત અને સુંદર છે, અને પરસ્પર સમાન છે; પોતાના પ્રિયજન સાથે એક થવાથી તેઓ દ્રાક્ષ વિના જ મસ્ત થઈ જાય છે, અને તેમના સ્પર્શથી આનંદ અને આનંદ વધે છે. પર્વત પર, પૂર્વકાળે, પ્રજાપતિનું બીજ પડ્યું હતું; ત્યાંથી પર્વત અને નારદ જન્મ્યા અને તેમની નાની બહેન અરુંધતી તરીકે જાણીતી છે. યવીયસીની છત્રીસ દીકરીઓ બહેનો તરીકે જાણીતી છે; વિનતાએ બે પુત્રો, અરુણ અને ગરુડને જન્મ આપ્યો; અને એ બહેનો નાની બહેનો તરીકે ઓળખાય છે. ગાયત્રીથી શરૂ થતા છંદો, સુપર્ણેય પંખીઓ અને બધા દિવસો, સર્વ દિશાઓમાં સ્થાપિત છે. કદ્રૂએ હજારો સાપોને જન્મ આપ્યો, જેઓ ચલ અને અચલ છે, અનેક માથાવાળા અને મહાત્મા છે, આકાશમાં વિહરતા, અનેક નામ ધરાવતા; હવે તેમના મુખ્ય નામો સાંભળો: શેષ, વાસુકિ, તક્ષક, સકણીર, જંભ, અંજના અને વામન; એરાવત, મહાપજ્ઞ, કમ્બલ, અશ્વતર, ઐલપત્ર, શંખ, કર્કોટક અને ધનંજય. મહાકર્ણ, મહાનિલ, ધૃતરાષ્ટ્ર, બલાહક, કુમાર, પુષ્પદંત, સુમુખ અને દુર્મુખ પણ છે. શિલીમુખ, દધિમુખ, કાલિયા, શાલિપિંડક, બિંદુપાદ, પુંડરીક અને આપૂરણ નામના સાપો છે. કપિલ, અંબરીષ, ધૃતપાદ, કચ્છપ, પ્રહલાદ, પજ્ઞચિત્ર, ગંધર્વ અને નમસ્વિક પણ છે. નહુષ, ખરરોમ અને મણિ—આ પ્રસિદ્ધ કાદ્રવેય છે; હવે ખશના વંશજ સાંભળો. ખશા પાસેથી બે પુત્રો જન્મ્યા, બંને મનુષ્યોને ભક્ષનાર તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા; મોટો પુત્ર પશ્ચિમમાં અને નાનો પૂર્વમાં લોકમાં રહ્યો. પ્રથમ પુત્રનું નામ વિલોહિત વિકર્ણ હતું, તેને ચાર હાથ, ચાર પગ, બે માથા અને બે રીતે ચાલવાની ક્ષમતા હતી. આખા શરીર પર વાળ, વિશાળ અંગો, મોટું નાક, વિશાળ પેટ, મોટું માથું, મોટા કાન, મુંજ ઘાસ જેવા વાળ અને ઇચ્છાઓથી ભરેલું મન હતું. હાથી જેવી ઓઠ, લાંબા જાંઘ, ઘોડા જેવા દાંત, વિશાળ જડબાં, લાલ જીભ, ગૂંચવાયેલા નેત્ર, વિશાળ મોં, લાંબું નાક—આવી ભયાનક આકૃતિ હતી. ગુહ્યક સ્વરૂપ, તીક્ષ્ણ કાન, અત્યંત પ્રસન્ન, વિશાળ મોં—આ રીતે ખશાને એવો ભયાનક પુત્ર થયો. પછી ખશાએ બીજો પુત્ર જન્માવ્યો, જે તેનો નાનો ભાઈ હતો, જેમાં ત્રણ માથા, ત્રણ પગ, ત્રણ હાથ અને કાળી આંખો હતી. ઊભા વાળ, પીળો દાઢી, પથ્થર જેવી જડબાં, નાનું શરીર, મજબૂત હાથ, વિશાળ આકાર અને મહાન બળ ધરાવતો હતો. કાન સુધી ફાટેલું મોં, લટકતી ભૃકુતિઓ, પહોળું નાક, જાડા હોઠ, આઠ દાંત, બે જીભ અને શંખ જેવા કાન હતા. પીળા, ઉંચકાયેલા નેત્ર, ગૂંચવાયેલા અને પીળા વાળ, વિશાળ કાન, પહોળું છાતી, કટિ વિનાનું શરીર, પાતળું પેટ, નખવાળી હાથ અને લાલ ગળું—આવો નાનો પુત્ર હતો. જન્મતાં જ બંને તરત જ પુર્ણ કાયામાં વિકસ્યા, આનંદ માટે યોગ્ય શરીર ધરાવતાં, તૈયાર ઊભા રહ્યા; તેમના અંગો તરત જ પુર્ણ થયા અને તેઓ માતાને ઘેરી લીધા. તેમાં મોટો ભાઈ, અત્યંત ઉગ્ર સ્વભાવવાળો, પોતાની માતાને પકડીને બોલ્યો: “માતા, મને ભૂખ લાગે છે, હું ખાવા માંગું છું.” પણ નાનો ભાઈ વારંવાર મોટા ભાઈને રોકતો, “આપણે માતા ખશાની રક્ષા કરીએ.” એમ કહીને તેણે પોતાના હાથોથી ભાઈને જકડીને માતાને મુક્ત કરી.