વાયુપુરાણમ્

કાળક્રમમાં રાજાઓની ગાથા આ રીતે વહે છે: એક મહાન રાજાએ અઢાવન વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું, પછી તેના પુત્ર શ્રુતશ્રવસે ચોસઠ વર્ષ રાજ્ય કર્યું. આયુતાયુએ છવીસ વર્ષ સુધી પૃથ્વી પર રાજ્ય કર્યું, અને નિરમિત્રે સો વર્ષ સુધી રાજ્યભોગ કર્યા પછી આ દુનિયાને અલવિદા કહ્યું. પછી સુકૃતે છપ્પન વર્ષ રાજ્ય કર્યું અને બૃહત્કર્માએ ત્રીસ વર્ષ. હાલ સેનાજિતે આ વર્ષો સુધી રાજ્ય કર્યું અને શ્રુતંજયે ચાલીસ વર્ષ સુધી રાજ્ય કરશે. એક શક્તિશાળી, વિદ્વાન અને પ્રભુતાસંપન્ન રાજા પૃથ્વીનું પાંત્રણ પાંત્રીસ વર્ષ સુધી કરશે. એક શુદ્ધ રાજા પચાસ વર્ષ સુધી સિંહાસન પર રહેશે; ક્ષેમા પૂરા અઠ્ઠાવીસ વર્ષ રાજા રહેશે. ભુવતાએ શક્તિથી રાજ્ય મેળવ્યું અને ચોસઠ વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું; ધર્મનેત્રએ પાંચ વર્ષ સુધી રાજ કર્યું. પછી એક રાજાએ અઢાવન વર્ષ સુધી રાજ્ય ભોગ્યું; સુવ્રતાએ અડત્રીસ વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું. દૃઢસેનાએ આઠ્તાલીસ વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું; પછી સુમતિએ ત્રીસ વર્ષ સુધી રાજ્ય મેળવ્યું. સુકલાએ બાવીસ વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું; પછી સુનેત્રાએ ચાલીસ વર્ષ સુધી પૃથ્વી પર રાજ કર્યું. સત્યજિતે ત્રેઆસી વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું; પછી વિરજિતે પાંત્રીસ વર્ષ સુધી રાજ્ય મેળવ્યું. અરિન્જયે પચાસ વર્ષ સુધી પૃથ્વી પર રાજ્ય કર્યું. આ રીતે, બ્રીહદ્રથ વંશના બત્રીસ રાજાઓ થયા. આ બ્રીહદ્રથ રાજાઓનું રાજ્યકાળ પૂરાં એક હજાર વર્ષ ચાલ્યું. ત્યાર બાદ વિતહોત્રો સ્થાપિત થયા. મુનિકાએ પોતાના સ્વામીનો વધ કરીને પોતાના પુત્રને રાજસિંહાસન પર બેસાડ્યો; ક્ષત્રિયોની નજર સામે મુનિકાનો પુત્ર પ્રતિયોતાએ બળપૂર્વક સત્તા હાંસલ કરી. તે રાજા, યશસ્વી હોવા છતાં ધર્મથી વિમુખ હતો અને તે ત્રીસ વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું. પછી પાલકાએ ચોવીસ વર્ષ સુધી રાજ કર્યું; પછી વિશાખાયુપે પચાસ વર્ષ સુધી રાજ કર્યું. અજકાએ એકત્રીસ વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું અને તેનો પુત્ર વર્તિવર્ધને વીસ વર્ષ સુધી રાજ કર્યું. પ્રતિયોતાના પાંચ પુત્રોએ ત્રણસો એંસી વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું. તેમનું યશ નાશ થયા પછી શિશુનક ઉદ્ભવ્યો. તેનો પુત્ર વારાણસીમાં ગિરિવ્રજ પ્રાપ્ત કરશે; શિશુનકે ચાલીસ વર્ષ સુધી રાજ કર્યું. તેનો પુત્ર શકવર્ણે છત્રીસ વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું; પછી ક્ષેમવર્માએ વીસ વર્ષ સુધી રાજ કર્યું. અજાતશત્રુએ પચ્ચીસ વર્ષ સુધી રાજ કર્યું; પછી ક્ષત્રૌજે ચાલીસ વર્ષ સુધી રાજ્ય મેળવ્યું. વિવસાર રાજાએ અઠ્ઠાવીસ વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું અને દર્શક રાજાએ પચ્ચીસ વર્ષ સુધી રાજ કર્યું. ત્યાર બાદ ઉદાયીને ત્રીસ વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું; તે રાજાએ ગંગાની દક્ષિણ કાંઠે કસુમાપુર નામે ઉત્તમ નગર સ્થાપ્યું, જે તેના રાજ્યના ચોથા વર્ષમાં બન્યું. નંદિવર્ધને બેતાલીસ વર્ષ અને મહાનંદીએ ત્રેતાલીસ વર્ષ સુધી રાજ કર્યું. આમ, આ દસ રાજાઓ શિશુનક વંશના કહેવાય અને તેમનું સામૂહિક રાજ્યકાળ બાસઠ વર્ષ અને ત્રણ વધુ વર્ષ સુધી ચાલ્યું. શિશુનક રાજાઓ સાથે અન્ય રાજકુલના જાતભાઈઓ પણ રાજા બન્યા. એ સમયે ચવીસ ઇક્ષ્વાકુ, પચવીસ પંચાલ, ચવીસ કાલક, ચવીસ હૈહય, બત્રીસ કલિંગ, પચવીસ શક, છવીસ કુરુ અને અઠ્ઠાવીસ મૈથિલ રાજાઓ હતા. તે જ સમયે ત્રેવીસ શૂરસેન અને વીસ વિતહોત્ર રાજાઓ પણ હતા. પછી મહાનંદિનો પુત્ર મહાપદ્મ, જે શૂદ્ર સ્ત્રીથી જન્મેલો હતો, નિર્ધારિત સમયે રાજા બનશે અને બધા ક્ષત્રિય વંશનો અંત લાવશે. ત્યાર બાદ રાજા શૂદ્ર કુટુંબોમાંથી ઉદ્ભવશે; મહાપદ્મ એકટો એકછત્ર રાજા બનશે. તેણે બળપૂર્વક બધા ક્ષત્રિયોને નાશ કરી, ભવિષ્યના ધન માટે, અઠ્ઠાવીસ વર્ષ સુધી પૃથ્વી પર રાજ કર્યું. તેના આઠ પુત્રોએ મળીને બાર વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું. કૌટિલ્યે સોળ માણસોની મદદથી તેમને ઉખેડી નાખ્યા; અને નંદવંશે સો વર્ષ સુધી પૃથ્વી પર આનંદ માણ્યા પછી અંત પામ્યો. કૌટિલ્યે ચંદ્રગુપ્તને રાજસિંહાસન પર બેસાડ્યો. ચંદ્રગુપ્તે ચોવીસ વર્ષ રાજ કર્યું. પછી ભદ્રસારાએ પચ્ચીસ વર્ષ અને તેના પછી અશોકાએ છવીસ વર્ષ સુધી મનુષ્યો પર રાજ કર્યું. અશોકનો પુત્ર કુણાલે આઠ વર્ષ, અને કુણાલનો પુત્ર બંધુપાલિતએ પણ આઠ વર્ષ રાજ કર્યું. બંધુપાલિતનો વારસ ઇન્દ્રપાલિતે દસ વર્ષ રાજ કર્યું; દેવવર્માએ સાત વર્ષ સુધી રાજ કર્યું. શતધર રાજાએ આઠ વર્ષ અને તેનો પુત્ર બૃહદશ્વે સાત વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું. આમ, આ નવ રાજાઓએ ત્રણસો સત્તત્રીસ વર્ષ સુધી પૃથ્વી પર આનંદ માણ્યો, ત્યારબાદ તેમનો વંશ સમાપ્ત થયો. પછી પુષ્યમિત્ર, જે સેનાપતિ હતો, તેણે બૃહદ્રથને ઉખેડી પોતાના શાસનનો આરંભ કર્યો અને સાઠ વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું.