વાયુપુરાણમ્

પૌરાણિક વાર્તા અનુસાર, સુનયાના પુત્ર મેધાવી રાજા બનશે અને તેના પુત્ર દંડપાણી થશે. દંડપાણીમાંથી નિરમિત્ર જન્મશે અને નિરમિત્રથી ક્ષેમક ઉત્પન્ન થશે. આ પ્રાચીન વંશમાં કુલ પચીસ રાજાઓ જન્મ લેશે. વિદ્વાનો દ્વારા ગવાયેલું એક શ્લોક કહે છે કે, "આ કુટુંબ દેવર્ષિ દ્વારા પૂજિત છે અને બ્રાહ્મણ તથા ક્ષત્રિય બંનેના મૂળરૂપ છે." જ્યારે રાજસત્તા ક્ષેમક સુધી પહોંચશે ત્યારે કલિયુગમાં આ વંશનો અંત આવી જશે. આ રીતે પૌરવ વંશની સંપૂર્ણ કથા અહીં વર્ણવાઈ છે. હવે, પાંડુપુત્ર મહાન આત્મા અર્જુન પછીના મહાન ઇક્ષ્વાકુ વંશની કથા કહેવામાં આવે છે. બૃહદ્રથના વંશજ શૂરવીર રાજા બૃહત્ક્ષય હશે, જેના પુત્ર ક્ષય થશે અને ક્ષયથી વત્સવ્યૂહ જન્મશે. વત્સવ્યૂહથી પ્રતિવ્યૂહ, અને તેના પુત્ર દિવાકર, જે અયોધ્યાના રાજા છે, ઉત્પન્ન થશે. દિવાકરનો પુત્ર પ્રસિદ્ધ સહદેવ હશે, અને સહદેવનો વારસદાર બૃહદશ્વા થશે. બૃહદશ્વાનો પુત્ર ભાનુરથ અને ભાનુરથનો પુત્ર પ્રતિતશ્વા થશે. પ્રતિતશ્વાનો પુત્ર સુપ્રતિત હશે, અને તેનો પુત્ર સહદેવ થશે. સહદેવનો પુત્ર સુનક્ષત્ર અને સુનક્ષત્રથી કિનર ઉત્પન્ન થશે, જે શત્રુઓને દમન કરનાર હશે. કિનરનો મહાન પુત્ર અંતરિક્ષ હશે. અંતરિક્ષથી સુપર્ણ, સુપર્ણથી અમિત્રજિત, અને અમિત્રજિતનો પુત્ર ધર્મી તરીકે પ્રસિદ્ધ ભરદ્વાજ જન્મશે. ધર્મીથી કૃતંજય, કૃતંજયથી વ્રત, અને વ્રતથી રણંજય ઉત્પન્ન થશે. પછી સંજય નામનો વિજયી શૂરવીર રાજા થશે. સંજયનો પુત્ર શાક્ય, અને શાક્યથી શુદ્ધોદન ઉત્પન્ન થશે. શુદ્ધોદનના પુત્ર તરીકે શાક્ય વંશની રક્ષા માટે રાહુલ જન્મશે. પ્રસેનજિતથી ક્ષુદ્રક અને તેમાંથી બીજો પુત્ર ઉત્પન્ન થશે. ક્ષુદ્રકથી ક્ષુલિક, ક્ષુલિકથી સુરથ, સુરથથી સુમિત્ર જન્મશે, જે છેલ્લો રાજા ગણાશે. આ બધા ઇક્ષ્વાકુ વંશના રાજાઓ ગણાય છે, જે બ્રહદ્બલના વંશજ છે અને કલિયુગમાં ઉત્પન્ન થશે. તેઓ શૂરવીર, વિદ્વાન, સત્યનિષ્ઠ અને આત્મસંયમી હશે. વંશાવલિવિદો દ્વારા ઉલ્લેખિત એક શ્લોક કહે છે: "આ ઇક્ષ્વાકુ વંશ છે, જે સુમિત્ર સુધી પહોંચીને કલિયુગમાં પૂર્ણ થઈ જશે." આ રીતે માનવક્ષેત્ર અને માઇલેય વંશનું વર્ણન પૂર્ણ થયું. હવે, હું બ્રહદ્રથ વંશના મગધોના વર્ણન કરું છું, જે સહદેવના વંશજ છે અને જરાસંધના વંશમાં આવે છે. જે રાજાઓ વીતી ગયા, હાલ છે, અને ભવિષ્યમાં આવશે, તેમને શ્રેષ્ઠતા અનુસાર વર્ણવીશ. ભારત યુદ્ધમાં સહદેવ વિધ્વંસ થયો હતો. તેનો પુત્ર ગિરિવ્રજના રાજર્ષિ સોમાધિ થયો. તેણે અઠાવન વર્ષ રાજ્ય કર્યું. તેનો પુત્ર શ્રુતશ્રવાએ ચોસઠ વર્ષ રાજ્ય કર્યું. અયુતાયુએ છવીસ વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું અને નિરમિત્રે સો વર્ષથી વધુ રાજ્ય ભોગવી, વિદાય લીધી. સુકૃતિએ છપ્પન વર્ષ, બૃહત્કર્માએ ત્રીસ વર્ષ, અને હાલ સેનાજિત રાજ્ય કરે છે. શ્રુતંજયાએ ચાલીસ વર્ષ સુધી રાજ્ય સંભાળશે. બળવાન, વિદ્વાન અને પરાક્રમી રાજા પાંત્રીસ વર્ષ સુધી ધરતીનું રક્ષણ કરશે. પવિત્ર રાજા પચાસ વર્ષ સુધી સિંહાસન પર રહેશે. ક્ષેમા અઠ્ઠાવીસ વર્ષ સુધી રાજા રહેશે. ભુવતા, શક્તિશાળી રાજા, ચોસઠ વર્ષ સુધી રાજ્ય સંભાળશે. ધર્મનેત્ર પાંચ વર્ષ સુધી રાજ્ય કરશે. રાજાએ અઠાવન વર્ષ સુધી રાજ્ય ભોગવશે. સુવ્રતાએ અડત્રીસ વર્ષ રાજ કર્યું. દૃઢસેનાએ અડતાલીસ વર્ષ, પછી સુમતિ ત્રીસ વર્ષ સુધી રાજ કરશે. સુકલાએ બાવીસ વર્ષ, પછી સુનેત્રાએ ચાલીસ વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું. સત્યજિતે ત્રેયાશી વર્ષ, પછી વિરજિતે પાંત્રીસ વર્ષ રાજ્ય સંભાળ્યું. અરિંજયાએ પચાસ વર્ષ સુધી ધરતી પર રાજ્ય કર્યું. આ રીતે બૃહદ્રથ વંશના બત્રીસ રાજાઓ ગણાય છે. આ બૃહદ્રથ રાજાઓનું રાજ્યકાળ પૂરા એક હજાર વર્ષ ચાલશે. પછી, વિતહોત્રોનું સ્થાપન થશે. મુનિકા પોતાના સ્વામીની હત્યા કર્યા પછી પોતાના પુત્રને રાજતિલક કરશે. ક્ષત્રિયોની સામે મુનિકાનો પુત્ર પ્રદ્યોત બળપૂર્વક સત્તા હાંસલ કરશે. પ્રદ્યોત રાજા બનશે, વશવૃત રાજાઓ દ્વારા નમાવાશે, પણ ધર્મવિહિન રહેશે. એ ઉત્તમ પુરુષ ત્રેવીસ વર્ષ સુધી રાજ્ય કરશે. પછી પાલક ચોવીસ વર્ષ રાજ કરશે. પછી વિશાખયુપા પચાસ વર્ષ સુધી રાજ કરશે. અજકાના એકત્રીસ વર્ષનું રાજ, તેના પુત્ર વર્તિવર્ધનના વીસ વર્ષનું રાજ્યકાળ રહેશે. પ્રદ્યોતના પાંચ પુત્રો ત્રણસો એંસી વર્ષ સુધી રાજ કરશે. પછી, તેમની ખ્યાતિ નષ્ટ કર્યા પછી, શિશુનક ઉભો રહેશે. શિશુનકનો પુત્ર વારાણસીમાં ગિરિવ્રજ પ્રાપ્ત કરશે. શિશુનક ચાલીસ વર્ષ રાજ કરશે. તેનો પુત્ર શાકવર્ણ છત્રીસ વર્ષ, પછી ક્ષેમવર્મન વીસ વર્ષ રાજ કરશે. અજાતશત્રુ પચીસ વર્ષ સુધી રાજા રહેશે. પછી ક્ષત્રૌજ ચાલીસ વર્ષ સુધી રાજ્ય સંભાળશે. આ રીતે મહાન વંશોની પવિત્ર વાર્તા શ્રદ્ધાપૂર્વક વર્ણવાઈ છે.