આ પવિત્ર વાર્તામાં, જે વિષ્ણુ પુરાણના શ્લોકોમાં વર્ણવાઈ છે, આપણે રાજવંશોની મહિમા અને તેમની ઉત્ક્રાંતિને જાણીએ છીએ. સૌપ્રથમ, આઈલ, ઇક્ષ્વાકુ અને સૌદ્યુમ્ન જેવાં મહાન રાજવંશોનું વર્ણન થાય છે, જેમના આધારે આ શુભ ઇક્ષ્વાકુ ભૂમિ સ્થાપિત થઈ છે. મહર્ષિ કહે છે: “હું ભૂવિભૂઓને બધા ભવિષ્યના રાજાઓ અને તેમના પછી આવનારા અન્ય રાજાઓની કથાઓ કહું છું.” તેમાં ક્ષત્રિય, પરાશવ, શૂદ્ર, દ્વિજ, અંદ, શક, પુલિંદ, તુલિક અને યવન જેવા અનેક જાતિઓની પણ ગણના થાય છે. કૈવર્ત, અભીર, શબર અને અન્ય મ્લેચ્છ જાતિઓની પણ વર્ષવાર અને રાજાઓની નામવાર યાદી આપવામાં આવે છે. પુરુ વંશમાં હાલમાં અધિસમકૃષ્ણ નામે રાજા શાસન કરે છે. તેમના વંશમાં ભવિષ્યના રાજાઓનું વર્ણન કરાય છે. અધિસમકૃષ્ણના પુત્ર નિર્વક્રા કહેવાય છે. જયારે ગંગા નગસહ્વયા નામની નગરને લઈ જાય છે, ત્યારે નિર્વક્રા એ નગર અને પોતાના સુંદર નિવાસને ત્યજી, કૌશાંબીમાં વસે છે. નિર્વક્રાના પુત્ર ઉષ્ણા છે, ઉષ્ણામાંથી ચિત્રરથ, ચિત્રરથમાંથી શુચિદ્રથ, શુચિદ્રથમાંથી વૃતિમાન. વૃતિમાનથી સુશેન જન્મે છે, જે બલવાન અને પ્રસિદ્ધ છે. સુશેનમાંથી સુતીર્થ, સુતીર્થમાંથી રુચ, રુચમાંથી ત્રિચક્ષુ, ત્રિચક્ષુમાંથી સુખીબલ, સુખીબલના પુત્ર પરિપ્લુત, પરિપ્લુતના પુત્ર સુનય. પછી સુનયના પુત્ર મેધાવી, મેધાવીના પુત્ર દંડપાણી, દંડપાણીમાંથી નિરમિત્ર, નિરમિત્રમાંથી ક્ષેમક. આ પ્રમાણે કુલ પચીસ રાજાઓ આ પ્રાચીન વંશમાં જન્મે છે. વિદ્વાનોએ ગાયેલી એક ઋચા છે: “દૈવી ઋષિઓ દ્વારા સન્માનિત આ કુળ બ્રાહ્મણ અને ક્ષત્રિય બંનેનું મૂળ છે.” જ્યારે ક્ષેમક રાજા બની જાય છે, ત્યારે કલીયુગમાં આ વંશનો અંત આવી જાય છે. આ રીતે પૌરુવ વંશની કથા પૂરી થાય છે. હવે મહર્ષિ ઇક્ષ્વાકુઓના મહાન વંશની કથા કહે છે, જે પાંડુપુત્ર અર્જુન પછી શરૂ થાય છે. બ્રિહદ્રથના વારસદાર બ્રિહત્ક્ષય, તેમના પુત્ર ક્ષય, ક્ષયમાંથી વત્સવ્યૂહ, વત્સવ્યૂહમાંથી પ્રતિવ્યૂહ, પ્રતિવ્યૂહના પુત્ર દિવાકર, જે અયોધ્યા નગરમાં રાજા છે. દિવાકરનો પુત્ર સહદેવ, સહદેવના વારસદાર બ્રિહદશ્વ, તેમના પુત્ર ભાનુરથ, ભાનુરથના પુત્ર પ્રતિતશ્વ, પ્રતિતશ્વના પુત્ર સુપ્રતિત, તેની પછી સહદેવ, સહદેવના પુત્ર સુનક્ષત્ર. સુનક્ષત્રમાંથી કિન્નર, કિન્નરના પુત્ર અંતરિક્ષ, અંતરિક્ષમાંથી સુપર્ણ, સુપર્ણમાંથી અમિત્રજિત, અમિત્રજિતના પુત્ર ધર્મી (ભરદ્વાજ), ધર્મીના પુત્ર કૃતંજય, કૃતંજયના પુત્ર વ્રત, વ્રતના પુત્ર રણંજય. પછી વિજયી સંજય રાજા, સંજયના પુત્ર શાક્ય, શાક્યમાંથી શુદ્ધોદન. શુદ્ધોદનના પુત્ર રાહુલ, પ્રસેનજિતમાંથી ક્ષુદ્રક, ક્ષુદ્રકમાંથી ક્ષુલિક, ક્ષુલિકમાંથી સુરથ, સુરથમાંથી સુમિત્ર, જે આખરી રાજા છે. આ રીતે બ્રિહદબલના વંશમાં કલીયુગમાં જન્મેલા ઇક્ષ્વાકુ રાજાઓની યાદી આપવામાં આવે છે, જે શૂરવીર, વિદ્વાન, સત્યનિષ્ઠ અને આત્મસંયમી હશે. વંશાવલિ જાણનારા એક ઋચા કહે છે: “સુમિત્ર સુધી આવીને ઇક્ષ્વાકુઓનો વંશ કલીયુગમાં પૂર્ણ થશે.” આ રીતે માનવ ક્ષેત્ર અને માઇલેય વંશનું વર્ણન પૂરું થાય છે. હવે મહર્ષિ મગધના બ્રિહદ્રથ વંશ, એટલે કે જરાસંધના વંશમાં સહદેવના વારસદાર રાજાઓની કથા કહે છે. જે રાજાઓ ગયા, જે હાલ છે અને જે ફરી આવશે, તે સૌનું મહત્વ પ્રમાણે વર્ણન કરાય છે. ભારત યુદ્ધમાં સહદેવ મરણ પામ્યા, તેમના પુત્ર સોમાધિ ગિરિવ્રજ નગરના રાજા હતા. તેમણે અઠાવન વર્ષ શાસન કર્યું. તેમના પુત્ર શ્રુતશ્રવાએ ચૌસઠ વર્ષ જીવ્યા. આયુતાયુએ છવ્વીસ વર્ષ શાસન કર્યું. નિરમિત્રાએ સો વર્ષ સુધી પૃથ્વીનો આનંદ માણીને અંતે વિદાય લીધી. સુકૃતે છપ્પન વર્ષ શાસન કર્યું, બ્રિહત્કર્માએ ત્રેવીસ વર્ષ. હાલ સેનજિત શાસન કરે છે. શ્રુતંજયે ચાળીસ વર્ષ શાસન કરશે. શક્તિશાળી, વિદ્વાન અને પરાક્રમી રાજા પૃથ્વીનું પત્રીસ વર્ષ રક્ષણ કરશે. પવિત્ર રાજા પચاسی વર્ષ શાસન કરશે; ક્ષેમા પૂરા અઠાવીસ વર્ષ રાજા રહેશે. ભુવતા બલવાન છે, તે ચૌસઠ વર્ષ રાજ્ય પામશે; ધર્મનેત્રા પાંચ વર્ષ શાસન કરશે. રાજા પચાવન વર્ષ રાજ્ય ભોગવશે; સુવ્રતા અડત્રીસ વર્ષ શાસન કરશે. દ્રિઢસેના અડતાલીસ વર્ષ શાસન કરશે; પછી સુમતિ ત્રેત્રીસ વર્ષ રાજ્ય પામશે. સુકલા બાવીસ વર્ષ શાસન કરશે; પછી સુનેત્રા ચાળીસ વર્ષ શાસન કરશે. સત્યજીત પૃથ્વી પર ત્રેંસઠ વર્ષ શાસન કરશે; પછી વિરજિત પત્રીસ વર્ષ રાજ્ય પામશે. આ રીતે મહર્ષિએ રાજવંશોની ઉત્ક્રાંતિ, તેમના વંશજ અને તેમના શાસનના વર્ષોની પવિત્ર કથા વર્ણવી છે, જે ભવિષ્યમાં પણ શ્રદ્ધાથી યાદ કરવામાં આવશે.