વાયુપુરાણમ્

ભૂતકાળમાં ભરદ્વાજના પુત્રપ્રાપ્તિ નિષ્ફળ રહી હતી, તેથી તેને વિતથ કહેવામાં આવ્યો. આ રીતે, ભરદ્વાજ, જન્મથી બ્રાહ્મણ હોવા છતાં, ક્ષત્રિય બન્યા; અને તેમને દ્વિમુખ્યાયન — બે પિતાઓ ધરાવતા — તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે. પછી વિતથના જન્મ સમયે, ભરત સ્વર્ગે ગયાં; વિતથના પૃથ્વી પર વારસદાર ભુવમન્યુ હતા. ભુવમન્યુના ચાર પુત્રો મહાન તત્વોની જેમ હતા: બૃહત્ક્ષત્ર, જે પરાક્રમમાં શક્તિશાળી હતા, નરા, અને ગાગ્રા, જે બળમાં પ્રબળ હતા. નરાના પુત્ર સંકૃતિ હતા; તેમની બે શક્તિશાળી પુત્રો ગુરુવીર્ય અને ત્રિદેવ હતા, અને તેમને સંકૃતિઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ગાગ્રાના વારસદાર શિનીબદ્ધથી જન્મ્યા; તેઓ ગાગ્ર્ય તરીકે ઓળખાતા, દ્વિજ ક્ષત્રિય હતા. ભીમા, જે મહાન પરાક્રમ ધરાવતા હતા, તેમની પત્ની વિશાલાએ ત્રણ પુત્રો આપ્યા: ત્રય્યારુણી, પુષ્કરિણી અને ત્રીજા તરીકે વાનર. ત્રય્યારુણી અને પુષ્કરિણી મહાન ઋષિ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે, અને વાનર શ્રેષ્ઠ ક્ષત્રિય વંશનો છે. ગાગ્રા, સંકૃતિ અને વીર્ય — બધા દ્વિજ અને ક્ષત્રિય ગુણોથી યુક્ત — અંગિરસ શાખામાં આશ્રય પામ્યા, જે બૃહત્ક્ષત્રની શાખા તરીકે ઓળખાય છે. બૃહત્ક્ષત્રના વારસદાર સુહોત્ર હતા, જે ધર્મમાં સ્થિર હતા; સુહોત્રના પુત્ર હસ્તિન હતા, જેમણે આ શહેર સ્થાપિત કર્યું અને તેનું નામ હસ્તિનપુર રાખ્યું. હસ્તિનના ત્રણ પુત્રો હતા — અજમિધ, દ્વિમિધ અને પુરુમિધ — બધા અત્યંત ધર્મનિષ્ઠ. અજમિધના પુત્રો શભા હતા, જે મહાન વંશના ઉજ્જવલ Upholders હતા; તેમણે મહાન તપસ્યા પછી રાજા તરીકે ધર્મપૂર્વક રાજ કર્યું. ભરદ્વાજની કૃપાથી, તેમનો વંશ વિગતવાર સાંભળો: કેશિનીમાં, અજમિધે કાંથા નામના પુત્રને જન્મ આપ્યો. કાંથાનો પુત્ર મેધાતિથિ હતો; તેની શાખામાં કાંથાયન બ્રાહ્મણો થયા. ધૂમિનીમાં, અજમિધે રાજા બૃહદ્વસુને જન્મ આપ્યો. બૃહદ્વસુના પુત્ર બૃહદ્વિષ્ણુ, જે મહાન બળ ધરાવતા હતા; તેમના પુત્ર બૃહત્કર્મા અને પછી બૃહદ્રથ. બૃહદ્રથના પુત્ર વિશ્વજિત, અને તેના પુત્ર સેના-જિત; સેના-જિતના ચાર પુત્રો — રૂચિરશ્વ, કાવ્ય, ધનુષમાં સ્થિર રામા, અને વત્સ, રાજા અવંતકા — પરિવત્સર તરીકે ઓળખાય છે. રૂચિરશ્વના પુત્ર પ્રિથુષેન, જે મહાન પ્રતિષ્ઠા ધરાવતા હતા; પ્રિથુષેનના પુત્ર પરા, અને પરાના પુત્ર નીપા. કહેવાય છે કે, નીપાના એક સો પુત્રો હતા; બધા રાજાઓ નીપા તરીકે ઓળખાયા. તેમાં, જે મહાન રાજા વંશના સ્થાપક હતા, તેઓ કીર્તિવર્ધન હતા; કેમ્પિલ્યામાં, સમરા નામના રાજા હતા, જેમણે ચેષ્ટા સમરા તરીકે ઓળખ મળ્યો. સમરાના ત્રણ પુત્રો — પરા, સત્વદા અને બીજું — બધા ગુણોથી સજ્જ; પરાના પુત્ર વૃષા હતા. વૃષાના પુત્ર સુકૃતિ, જેમણે સારા કર્મોથી વિબ્રજાને જન્મ આપ્યો, જે સર્વ ગુણોથી સજ્જ હતા. વિબ્રજાના વારસદાર અનુહા, રાજા હતા; તેઓ શુકા ના જમાઈ અને મહાન પ્રતિષ્ઠાવાળા ઋષિના પિતા બન્યા. અનુહાના પુત્ર બ્રહ્મદત્ત, મહાન તપસ્યાવાળા; તેમના પુત્ર યોગસુનુ, અને પછી વિશ્વક્ષેન રાજા બન્યા. તેમના તેજસ્વી પુત્રો અયોગ્ય કર્મોથી રાજા બન્યા; વિશ્વક્ષેનના પુત્ર ઉદક્ષેન હતા. ભલ્લાટા તેમના વારસદાર હતા, જેમણે પહેલા રાજા નો વધ કર્યો; ભલ્લાટાના પુત્ર જનમેજય, જેમના કારણે ઉગ્રાયુધ દ્વારા બધા રાજાઓનો નાશ થયો. ઉગ્રાયુધ કોના પુત્ર હતા, અને કયા વંશમાં પ્રસિદ્ધ છે? અને કયા કારણથી તેમણે બધા રાજાઓનો નાશ કર્યો? દ્વિમિધના પુત્ર યવીનારા, જેઓ વિદ્વાન હતા; તેમના પુત્ર સત્યધૃતિ, અને પછી સત્યધૃતિના પુત્ર દૃઢનેમી, અને દૃઢનેમીના પુત્ર સુવર્મા રાજા હતા. સુવર્માના પુત્ર સર્વભૌમ, શક્તિશાળી અને પ્રસિદ્ધ; સર્વભૌમ તરીકે, તેમણે પૃથ્વીનું એકમાત્ર રાજ હતું. તેમના વંશમાં પૌરવના પ્રસિદ્ધ પુત્ર જન્મ્યા; મહતપૌરવના પુત્ર રુક્મરથ રાજા હતા. પછી રુક્મરથના પુત્ર સુપાર્સ્વ, અને સુપાર્સ્વના પુત્ર ધર્મનિષ્ઠ સુમતિ. સુમતિના પુત્ર સનતિ, જે ગુણવંત અને વિનમ્ર રાજા હતા; તેમના પુત્ર કૃત હતા. કૃત મહાન આત્માવાળા કૌથુમ હિરણ્યનાભના શિષ્ય હતા; તેમણે સામ સંહિતાઓ ચોવીસ શાખામાં શીખવી. તેઓ પૂર્વ શાખા તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે, જે સામગો દ્વારા રચાઈ. કાર્તિ ઉગ્રાયુધ એ પૌરવ વંશના પરાક્રમી વંશજ હતા. જેમણે પરાક્રમ દર્શાવીને પૃષતના પૂર્વજનો વધ કર્યો; શક્તિશાળી નીલ, પંચાલોના સ્વામી, પણ વધ થયા. ઉગ્રાયુધના પુત્ર પ્રસિદ્ધ ક્ષેમા; ક્ષેમાથી સુવીર, સુવીરથી નૃપંજયા, અને નૃપંજયથી વીરરથ — તેઓ પૌરવ તરીકે ઓળખાય છે. અજમિધ અને નીલિનીમાંથી રાજા નીલ જન્મ્યા; તેમની ઉગ્ર તપસ્યાથી સુશાંતિ જન્મ્યા. સુશાંતિના પુત્ર પુરુજાનુ, અને પુરુજાનુના પુત્ર રિક્ષા; રિક્ષામાંથી તેમના પુત્રો અને શાખાઓ પ્રસિદ્ધ થઈ. મુદગલ, સૃંજયા, રાજા બૃહદિશુ, અને પ્રબળ યુવાન યવીયાન, તથા પાંચમા કેમ્પિલ્ય — આ બધા તેમના વંશમાં જન્મેલા પુત્રો છે. આ રીતે, ધર્મ, વંશ અને પરાક્રમથી ભરપૂર આ રાજાઓ અને ઋષિઓની શ્રેષ્ઠ કથા છે, જે પૌરવ અને હસ્તિનપુરના મહાન વંશને ઉજાગર કરે છે.