વાયુપુરાણમ્

યજુરવેદ, metersથી સમૃદ્ધ અને ઓંકારના તેજથી દિપ્ત, ત્યાં ઉપસ્થિત હતો—તે યજ્ઞની ભાવના, સ્તુતિઓ, બ્રાહ્મણ ભાગો અને મંત્રોથી ભરપૂર હતો. સાદે વેદ પણ metersથી સમૃદ્ધ અને બધા ગીતોમાં શ્રેષ્ઠ, ત્યાં હાજર હતો; વિશ્વાવસુના નેતૃત્વમાં ગંધર્વો સાથે. બ્રહ્મ વેદ, Atharvāṅgirasasના અનુસંધાન અને પ્રચંડ વિધિના સૂચનોથી યુક્ત, બે શરીર અને બે માથા સાથે પ્રગટ થયો. તે સમયે, ઉચ્ચાર, સંગીતના સ્વર, સ્તોભ અક્ષરો, વ્યાકરણ અને ઉચ્ચારના વિભાગો, તથા વષટકાર અને નિયંત્રણ-મુક્તિના નિયમો પણ હાજર હતા. તેજસ્વી ઈલા દેવી, દિશાઓ અને તેમના અધિપતિઓ, દેવકન્યાઓ, પત્નીઓ અને માતાઓ પણ ત્યાં ઉપસ્થિત હતા. આ બધા, પોતાના સ્વરૂપ અને નામથી ઓળખાતા, વરુણના સ્વરૂપ ધારણ કરી, યજ્ઞ કરનાર દેવના મોઢામાં જીવરૂપે સ્થિત હતા. જ્યારે સ્વયંભૂએ તેમને જોયા, ત્યારે બ્રહ્મર્ષિની સર્જનશક્તિથી ભરપૂર થઈ, તેમનું બીજ પૃથ્વી પર પડ્યું; આમાં કોઈ સંશય નથી. પછી, સ્વયંભૂએ લોટ અને ચમચીથી તે બીજ એકત્રિત કરી, ઘી રૂપે અર્પણ કર્યું; અને દાદા તરીકે મંત્રો સાથે હવન કર્યો. ત્યારબાદ, પ્રાણીના સ્વામી બ્રહ્માએ પોતાની શક્તિથી એ યજ્ઞમાં સર્વ જીવોના સમૂહની ઉત્પત્તિ કરી. એ શક્તિમાંથી, વિશ્વોમાં અગ્નિ તત્વ, અંધકારની વ્યાપકતા, સત્ત્વગુણ અને રાજસ પણ ઉત્પન્ન થયા. એ શક્તિ, ગુણોથી યુક્ત, અવકાશ અને અંધકારમાં સ્થાયી, એમાંથી સર્વ જીવ અંધકારના અગ્નિ તત્વથી જન્મ્યા. જ્યારે કર્મથી પૌત્રો ઉત્પન્ન થયા, ત્યારે બ્રહ્માએ પોતાનું બીજ ફરીથી ઘીના પાત્રમાં અર્પણ કર્યું. બીજ અર્પણ થતાં, મહાન ઋષિઓ ઉત્પન્ન થયા, તેજસ્વી સ્વરૂપ ધરાવતા અને સાત પ્રકારની સર્જનશક્તિથી સંપન્ન. જ્યારે બીજ અગ્નિમાં અર્પણ થયું, ત્યારે જ્યોતમાંથી કવિ ઉત્પન્ન થયો; તેને જ્યોતમાંથી બહાર આવતો જોઈ, હિરણ્યગર્ભે કહ્યું, "તુ ભૃગુ છે," તેથી તે ભૃગુ તરીકે ઓળખાયો. મહાદેવે એ બ્રાહ્મણને જોઈને કહ્યું, "મારા પુત્રની ઇચ્છા અને સંસ્કારથી ઉત્પન્ન થયેલો આ ભૃગુ, તું ઉત્પન્ન કર્યો છે, હે સ્વયંભૂ; આ ભૃગુ મારા પુત્ર બની રહે." સ્વયંભૂની મંજૂરીથી, મહાદેવે ભૃગુને પોતાનો પુત્ર બનાવ્યો; અને વરુણથી જન્મેલ હોવાથી, ભૃગુને વરુણપુત્ર પણ કહેવામાં આવે છે. પછી, બીજ બીજી વખત કૉલ્સ પર પડ્યું; કૉલ્સમાંથી અંગો જોડાયા, અને અંગિરસ ઉત્પન્ન થયો. તેના જન્મને જોઈ, અગ્નિએ બ્રહ્માને કહ્યું, "મારે બીજ મળ્યું છે, તો આ બીજનો પુત્ર મારો હોવો જોઈએ." બ્રહ્માએ કહ્યું, "તેમ જ થાઓ," તેથી અંગિરસ અગ્નિપુત્ર તરીકે ઓળખાય છે. પછી, બ્રહ્માએ છ વખત બીજ અર્પણ કર્યું, અને છ બ્રહ્મા ત્યાં જન્મ્યા, જેમ શાસ્ત્રોમાં વર્ણવાયું છે. મારિચિ પ્રથમ હતા, જે રશ્મિમાંથી ઉત્પન્ન થયા; એ યજ્ઞમાં તેમના પુત્ર ક્રતુ જન્મ્યા. ત્રીજા તરીકે, "હું ત્રીજો છું"—તેનું અર્થ છે, એટલે અત્રિ કહેવાયા; પુલસ્ત્ય તીક્ષ્ણ વાળમાંથી, અને પુલહા લાંબા વાળમાંથી ઉત્પન્ન થયા. વાસુમાન, જે પૃથ્વી પર સ્થાયી છે, વસુઓના મધ્યમાંથી ઉત્પન્ન થયા; તેને વાસિષ્ઠ કહેવામાં આવે છે. આ છ મહાન ઋષિઓ બ્રહ્માના મન-પુત્ર છે. આ ઋષિઓ, વિશ્વના પિતૃ, જીવોની વૃદ્ધિમાં સહાય બન્યા; તેથી બ્રહ્માના પુત્રોને સર્જનના સ્વામી કહેવાય છે. અન્ય પિતૃઓ પણ, આ મહાન ઋષિઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થયા—સાત પિતૃ સમૂહો, વિશ્વમાં પ્રસિદ્ધ. મારિચિ, ભૃગુ, અંગિરસ, પૌલસ્ત્ય, પૌલહ, વાસિષ્ઠ અને અત્રેય—આ પિતૃઓના વંશો સમગ્ર વિશ્વમાં પ્રસિદ્ધ છે. હે પ્રિય, સંક્ષેપમાં, આ પિતૃઓ ત્રણ ગુણોથી યુક્ત, અદ્વિતીય, તેજસ્વી અને પ્રકાશમય હતા, જેમ જાણીતું છે. તેમના વચ્ચે, યમ દેવ રાજા છે; દોષવાળા પિતૃઓ યમદ્વારા નિયંત્રિત થાય છે; અન્ય પિતૃઓ જીવોના સ્વામી છે—આ નામો ધ્યાનથી સાંભળો: કર્દમ, કશ્યપ, શેષ, વિક્રાંત, સુશ્રુવસ, બહુપુત્ર, કુમાર, વિવસ્વાન અને શુચિશ્રવા—આ પિતૃઓના નામ છે. પ્રચેતસ, અરીષ્ટનેમી, બહુલસ્વ અને પ્રજાપતિ—આ અને ઘણા અન્ય પણ પ્રજાના સ્વામી છે. વાલખિલ્ય ઋષિઓ, કુશા ઘાસના ટોચમાંથી ઉત્પન્ન, વિચારની ઝડપથી, સર્વત્ર વ્યાપક અને પૃથ્વી પર અધિપતિ છે. ભસ્મમાંથી, જે અશુદ્ધિ દૂર કરે છે, વૈખાનસ ઋષિઓ ઉત્પન્ન થયા—બ્રહ્મર્ષિઓમાં શ્રેષ્ઠ, તપ અને વિદ્યા માટે સમર્પિત. બ્રહ્માના પ્રવાહમાંથી, અશ્વિનો ઉત્પન્ન થયા—સમાન સ્વરૂપ, શુદ્ધ, નિષ્કલંક, અને આંખમાંથી જન્મેલા. બ્રહ્માના પ્રવાહમાંથી, સૌથી વયસ્ક જીવોના સ્વામી, વાળની જડમાંથી ઋષિઓ, અને પસીનાની અશુદ્ધિમાંથી અન્ય પિતૃઓ જન્મ્યા. માસો ખરેખર તીવ્ર છે, પક્ષ junction છે; વર્ષ, દિવસ-રાત, અને પિતા તીવ્ર પ્રકાશ છે. જે તીવ્ર છે, તે લાલ કહેવાય છે, અને લાલ એટલે સોનું; તે મિત્રરૂપે ઓળખાય છે, અને ધૂમ animals કહેવાય છે. તેણે જે જ્યોત ઉત્પન્ન કરી, તે રુદ્રો છે; આદિત્યો પણ તેમાથી જન્મ્યા; કૉલ્સમાંથી દૈવી અને માનવ પ્રકાશ જન્મ્યા. બ્રહ્મા, બ્રહ્મમાંથી જન્મેલા, મનના વિશ્વમાં પ્રથમ છે; તે સર્વ ઇચ્છાઓના પૂર્ણકર્તા છે, અને ત્યાં એક કન્યાનું ઉલ્લેખ છે. ત્યાં, બ્રહ્મા, દેવોના ગુરુ, ત્રેતીસ દેવોથી પ્રસન્ન છે; આ જીવોના સ્વામી સર્વ જીવોની ઉત્પત્તિ કરશે. બ્રહ્માના કૃપાથી, સર્વ પિતૃઓ અને તપસ્વીઓ, આ વિશ્વ અને તેના યજ્ઞોનું આરંભથી પાલન કરશે.