વાયુપુરાણમ્

પોતાના દુઃખથી પીડાઈ રહેલા એક વ્યક્તિએ, શાંતિ ના મળતા અને કોઈ આશ્રય ન મળતા, સાધુ હેતુકાને શાપ આપ્યો, જે અન્ય લોકો માટે આશ્રયરૂપ હતા. એ સમયે, મહાન આત્મા અને વિખ્યાત ઋષિ ઇન્દ્રોતાએ જનમેજય, શૌનકના પુત્રને, રાજાની શુદ્ધિ માટે અશ્વમેધ યજ્ઞ કરાવ્યો. ત્યારબાદ લોહાગંધા પોતાના ઘર પહોંચ્યા પછી અદૃશ્ય થઈ ગયા; અને તેમના દ્વારા એ દિવ્ય રથ વસુ, ચેદી દેશના રાજા,ને મળ્યો. પછી, શાક્ર pleased થઈને એ રથ બ્રહદ્રથને આપ્યો; અને ભીમે જરાસંધને સંહાર કર્યા પછી, કૌરવ રાજકુમારે એ શ્રેષ્ઠ રથ પ્રેમપૂર્વક વાસુદેવને આપ્યો. આ સમયે, નહેરુષના પુત્ર યયાતી, વૃદ્ધાવસ્થાથી પીડાઈ, પોતાના સૌથી મોટા અને શ્રેષ્ઠ પુત્ર યદુને કહ્યું: “પુત્ર, વૃદ્ધાવસ્થા અને ધૂસરી વાળ મારી ઉપર આવી ગયા છે; કાવ્ય ઉશનાસના શાપથી હું યુવાનાવસ્થાથી સંતોષ પામતો નથી. તું, યદુ, મારી વૃદ્ધાવસ્થા અને એ દુઃખ સ્વીકાર—મારી વૃદ્ધાવસ્થા તું લઈ લે.” યદુએ જવાબ આપ્યો: “પિતા, મેં એક બ્રાહ્મણને દાન આપવાનો વચન આપ્યો છે, જે મહેનતથી મેળવવો પડશે; તેથી હું તમારી વૃદ્ધાવસ્થા સ્વીકારી શકતો નથી. વૃદ્ધાવસ્થામાં અનેક ખામીઓ આવે છે, ખાસ કરીને જે લોકો ખાવા-પીવામાં રુચિ રાખે છે; તેથી, રાજા, હું તમારી વૃદ્ધાવસ્થા સ્વીકારી શકતો નથી.” યદુએ સ્પષ્ટ રીતે કહ્યું: “સફેદ વાળ અને દાઢી, દુઃખી, શારીરિક રીતે કમજોરી, પહેલાં મજબૂત અને સુગઠિત, હવે દયનીય અને નબળા દેખાવ—એવી વૃદ્ધાવસ્થા મને ઇચ્છિત નથી. કર્મો કરી શકાતાં નથી, યુવાનાવસ્થામાં અવગણના, અને ભયથી પીડાયેલી—એવી વૃદ્ધાવસ્થા હું ઇચ્છતો નથી. તમારા ઘણા પુત્રો છે, રાજા, જે તમને મારા કરતાં વધુ પ્રિય છે; તેઓ, જે ધર્મ જાણે છે, તમારી વૃદ્ધાવસ્થા સ્વીકારે—બીજાં પુત્ર પસંદ કરો.” યદુના આ શબ્દો સાંભળીને, યયાતી ખૂબ ગુસ્સે થયા અને પોતાના પુત્રને ધિક્કાર આપ્યો: “કઈ બીજું આશ્રમ છે, કે કઈ બીજું ધર્મનું નિયમ છે, જે તું અનુસરે છે, કે તું મને અવગણે છે અને એવું બોલે છે, જાણે તને નવો ગુરુ મળી ગયો હોય?” યયાતીએ ગુસ્સામાં યદુને શાપ આપ્યો: “તું, જે મારા હૃદયમાંથી જન્મ્યો છે, તું મને તારી યુવાનાવસ્થા આપવાનો ઇનકાર કરે છે; તેથી, મૂર્ખ, તને રાજ્યમાં ભાગ નહીં મળે, અને તારા વંશમાં સંતાન નહીં થશે; તુર્વસુ તારી વૃદ્ધાવસ્થા અને એ પાપ સ્વીકારે.” તુર્વસુએ કહ્યું: “પિતા, હું એ વૃદ્ધાવસ્થા ઇચ્છતો નથી, જે બધા આનંદને નષ્ટ કરે છે; વૃદ્ધાવસ્થામાં અનેક ખામીઓ આવે છે, ખાસ કરીને જે લોકો ખાવા-પીવામાં રુચિ રાખે છે; તેથી, રાજા, હું તમારી વૃદ્ધાવસ્થા સ્વીકારી શકતો નથી.” યયાતીએ કહ્યું: “તું, જે મારા હૃદયમાંથી જન્મ્યો છે, તું મને તારી યુવાનાવસ્થા આપવાનો ઇનકાર કરે છે; તેથી, તુર્વસુ, તારો વંશ નષ્ટ થઈ જશે. તું ધર્મમાં મિશ્રણ નહીં કરે, લગ્નમાં અનિયમિતતા, માંસાહારી અને અન્ય દોષો ધરાવશે, મૂર્ખ, તું રાજા બનીશ. તું વડીલ સ્ત્રીઓ, પશુઓના ગર્ભમાં જન્મેલાઓ, પશુ જેવી વર્તન અને વિદેશીઓ સાથે જોડાઈશ—આમાં કોઈ શંકા નથી.” સૂતાએ કહ્યું: તુર્વસુને શાપ આપ્યા પછી, યયાતીએ પોતાના પુત્ર દુહ્યુને કહ્યું: “દુહ્યુ, તું એ વૃદ્ધાવસ્થા સ્વીકાર જે જાતિ અને સૌંદર્યને નષ્ટ કરે છે, એક હજાર વર્ષ માટે; તું તારી યુવાનાવસ્થા મને આપ.” “જ્યારે તારા હજાર વર્ષ પૂરા થશે, હું તારી યુવાનાવસ્થા તને પાછી આપીશ; અને હું ફરીથી વૃદ્ધાવસ્થા અને એ પાપ સ્વીકારીશ.” દુહ્યુએ કહ્યું: “મને એમાં કોઈ લગાવ નથી, તેથી હું વૃદ્ધાવસ્થા ઇચ્છતો નથી.” યયાતીએ કહ્યું: “તું, જે મારા હૃદયમાંથી જન્મ્યો છે, તું મને તારી યુવાનાવસ્થા આપવાનો ઇનકાર કરે છે; તેથી, દુહ્યુ, તું ક્યારેય તારી ઇચ્છિત વસ્તુ પ્રાપ્ત નહીં કરી શકે.” “ત્યાં ક્યારેય નાવ દ્વારા પાણી પાર નહીં થઈ શકે; તારો વંશ એ દેશમાં હંમેશા રાજા વિના રહેશે.” પછી યયાતીએ અનુને કહ્યું: “અનુ, તું વૃદ્ધાવસ્થા અને એ પાપ સ્વીકાર; હું તારી યુવાનાવસ્થા મેળવીને એક હજાર વર્ષ આનંદ માણી શકું.” અનુએ કહ્યું: “વૃદ્ધાવસ્થાથી આગ યોગ્ય સમયે બળતી નથી, તેથી હું એ ઇચ્છતો નથી.” યયાતીએ કહ્યું: “તું, જે મારા હૃદયમાંથી જન્મ્યો છે, તું મને તારી યુવાનાવસ્થા આપતો નથી; તું વૃદ્ધાવસ્થાની ખામી બતાવી છે, તેથી એ તને પાછી આવશે. તારા સંતાન યુવાનાવસ્થા પ્રાપ્ત કરીને પણ નષ્ટ થઈ જશે; અને તું પણ અગ્નિ ઉપાસનામાં અવગણન કરનાર બનીશ.” પછી યયાતીએ પુરૂને કહ્યું: “પુરૂ, તું વૃદ્ધાવસ્થા અને એ પાપ સ્વીકાર; તારા પિતાના શરીરે ચાંદી વાળ અને સળીયાં દેખાય છે. કાવ્ય ઉશનાસના શાપથી હું યુવાનાવસ્થાથી સંતોષ પામતો નથી; તારી યુવાનાવસ્થા મેળવીને થોડા સમય માટે ભોગો માણવા દે. જ્યારે એક હજાર વર્ષ પૂરા થશે, હું તારી યુવાનાવસ્થા તને પાછી આપીશ, અને ફરીથી વૃદ્ધાવસ્થા અને એ પાપ સ્વીકારીશ.” સૂતાએ કહ્યું: એ રીતે પુરૂને સંબોધિત કર્યા પછી, પુરૂએ સ્પષ્ટપણે જવાબ આપ્યો: “પિતા, જેમ તમે ઇચ્છો છો, એમ હું કરીશ.” “હું તમારી વૃદ્ધાવસ્થા અને એ પાપ સ્વીકારીશ; મારી યુવાનાવસ્થા તમે મેળવો અને ઈચ્છિત ભોગો માણો.” “વૃદ્ધાવસ્થાથી ઢંકાઈ, હું તમારી રૂપ અને દેખાવ ધારણ કરીશ; મારી યુવાનાવસ્થા આપીને, હું accordingly જીવીશ.” યયાતીએ કહ્યું: “પુરૂ, હું તારા પર પ્રસન્ન છું; તને શુભ ફળ મળે. મારી પ્રસન્નતાથી, હું તને આ આશીર્વાદ આપું છું: તારો વંશ રાજ્યમાં ફૂલશે, સર્વ ઇચ્છાઓથી યુક્ત.” સૂતાએ કહ્યું: પુરૂની સંમતિથી, યયાતીએ પોતાની વૃદ્ધાવસ્થા તેને આપી, ભારગવના આશીર્વાદથી. પછી યયાતી, નહેરુષનો પુત્ર, યુવાનાવસ્થા અને શક્તિથી યુક્ત થઈ, આનંદિત, શ્રેષ્ઠ પુરુષ, પોતાના ભોગો માણવા લાગ્યા. પોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે, ઉત્સાહથી, યોગ્ય સમયે, સુખપૂર્વક, અને ધર્મનું પાલન કરીને, રાજાએ યોગ્ય રીતે ભોગો માણ્યા.