વાયુપુરાણમ્

શંખનાનો વિદ્વાન પુત્ર ધ્યૂષિતાશા તરીકે ઓળખાતો હતો. ધ્યૂષિતાશાના પુત્ર હતા રાજા વિશ્વસહ. તેમના પુત્ર હિરણ્યનાભ હતા, જે કોશલ દેશના હતા અને જૈમિનીના પૌત્ર વશિષ્ઠના શિષ્ય હતા. વશિષ્ઠ પાસેથી તેમણે સર્વ શાસ્ત્રોનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું હતું. હિરણ્યનાભે પાંચસો સંહિતાઓનો અભ્યાસ કર્યો હતો અને તેમની પાસેથી જ્ઞાનવાન યાજ્ઞવલ્ક્યએ યોગવિદ્યા પ્રાપ્ત કરી હતી. હિરણ્યનાભના વિદ્વાન પુત્ર પુષ્ય હતા, તેમના પુત્ર ધ્રુવસંધિ હતા. ધ્રુવસંધિના પુત્ર સુદર્શન અને સુદર્શનના પુત્ર અગ્નિવર્ણ હતા. અગ્નિવર્ણના પુત્ર, જેઓ તેજસ્વી અને ઝડપથી ચાલતા, શીઘ્ર તરીકે ઓળખાયા. શીઘ્રના પુત્ર મનુ હતા. મનુએ યોગ સ્વીકારી કલાપા ગામમાં નિવાસ કર્યો અને ઉન્નિસમા ચક્રમાં તેમણે ક્ષત્રપોના સ્થાપક તરીકે પ્રસિદ્ધિ મેળવી. મનુના પુત્ર પ્રસુશ્રુત હતા, પ્રસુશ્રુતના પુત્ર સુસંધિ, સુસંધિના પુત્ર અમર્ષ, અને અમર્ષના પુત્ર સહસ્વાન હતા. સહસ્વાનના પુત્ર વિખ્યાત રાજા વિશ્રુતવાન હતા. વિશ્રુતવાનના પુત્ર રાજા બૃહદ્બલ હતા. આ બધા રાજાઓ ઇક્ષ્વાકુ વંશના મુખ્ય વંશજો તરીકે જાણીતા છે અને અહીં વિશેષ રીતે ઉલ્લેખિત છે. જે કોઈ આ આદિત્ય વિવસ્વત દ્વારા સર્જનનો વર્ણન શ્રદ્ધાપૂર્વક પાઠ કરે છે, તેને મનુ વૈવસ્વત સાથે એકતા પ્રાપ્ત થાય છે અને સમૃદ્ધિ મળે છે. તે પાપમુક્ત, પવિત્ર, દીર્ઘાયુ અને અડગ બને છે, જેમ કે શ્રાદ્ધદેવ દેવતાઓને સમૃદ્ધિ આપનાર છે. હવે તમે વિકુક્ષિના નાના ભાઈ નિમિના વંશ વિશે સાંભળો. નિમિએ દેવતાની સમાન એક મહાન નગરીની સ્થાપના કરી. તે જયંતા નામે પ્રસિદ્ધ થઈ, જે ગૌતમ ઋષિના આશ્રમ નજીક હતી. આ વંશમાં, એક યજ્ઞ દરમિયાન, મહાન ઋષિ જનકનો જન્મ થયો હતો. નિમિ, જે ધર્મનિષ્ઠ અને સર્વ જીવો દ્વારા પૂજ્ય હતા, ઇક્ષ્વાકુના વિદ્વાન પુત્ર હતા અને મહાન તેજ ધરાવતા હતા. વશિષ્ઠના શ્રાપથી તેઓ વિદેહ તરીકે જાણીતા બન્યા. તેમના પુત્ર મિથિ, ત્રણ મહાયજ્ઞોથી જન્મ્યા હતા. જંગલમાં મથન થતી વખતે મિથિ પ્રગટ થયા અને જન્મથી જ જનક તરીકે ઓળખાયા. મિથિના પરાક્રમી પુત્ર ઉદાવસુ હતા. ઉદાવસુના પુત્ર ધર્મનિષ્ઠ નંદિવર્ધન હતા. નંદિવર્ધનના પુત્ર શૂરવીર અને સદ્ગુણવાન સુકેતુ હતા. સુકેતુના પુત્ર દેવરાત હતા, જે મહાબળવાન અને ધર્મનિષ્ઠ હતા. દેવરાતના પુત્ર બૃહદુચ્છ હતા. બૃહદુચ્છના પુત્ર મહાવીર્ય હતા, અને મહાવીર્યના પુત્ર દૃઢનિશ્ચયી સુધૃતિ હતા. સુધૃતિના પુત્ર ધૃષ્ટકેટુ હતા, જે શત્રુઓને દમન કરનાર હતા. ધૃષ્ટકેટુના પુત્ર હર્યશ્વ હતા. હર્યશ્વના પુત્ર મરુ, મરુના પુત્ર પ્રતિત્વક, અને પ્રતિત્વકના પુત્ર ધર્મનિષ્ઠ કીર્તિરથ હતા. કીર્તિરથના પુત્ર દેવમીઢ, દેવમીઢના પુત્ર વિબુધ, અને વિબુધના પુત્ર ધૃતિ હતા. મહાધૃતિના પુત્ર કીર્તિરાજા પરાક્રમી અને વિખ્યાત હતા. તેમના વિદ્વાન પુત્ર મહારોમા તરીકે જાણીતા થયા. મહારોમાના પુત્ર સ્વર્ણરોમા હતા અને સ્વર્ણરોમાના પુત્ર રાજા હ્રસ્વરોમા હતા. હ્રસ્વરોમાના વિદ્વાન પુત્ર શીરધ્વજ હતા. કહેવાય છે કે શીરધ્વજે હળ ચલાવતી વખતે પવિત્ર સ્ત્રી, સીતાજી, ધરતીમાંથી પ્રગટ થઈ. સીતાજી શ્રીરામની ધર્મનિષ્ઠ, પતિવ્રતા અને શ્રેષ્ઠ રાણી બની. શાંપાયનએ પૂછ્યું: હળ ચલાવતી વખતે illustrious સીતાજી કેવી રીતે જન્મ્યા? એ ક્ષેત્ર શા માટે હળથી ચરાયું હતું? સુતાએ કહ્યું: મહાત્મા શીરધ્વજના અશ્વમેધ યજ્ઞ માટે યજ્ઞસ્થળ તૈયાર કરતી વખતે, નિયમપૂર્વક હળ ચલાવતાં, એ સ્થાન પરથી સીતાજી પ્રગટ થયા. શીરધ્વજના પુત્ર ભાનુમાન, જેમને વૈદેહી પણ કહેવામાં આવ્યા, અને તેમના ભાઈ કુશધ્વજ કાશીના રાજા બન્યા. ભાનુમાનના પુત્ર પરાક્રમી પ્રદ્યુમ્ન હતા. પ્રદ્યુમ્નના પુત્ર ઋષિ હતા, જેઓથી ઊર્જવહા પ્રસિદ્ધ થયા. ઊર્જવહાના પુત્ર સુતદ્વજ, તેમના પુત્ર શકુની, શકુનિના પુત્ર સ્વાગત, અને સ્વાગતના પુત્ર સુવર્ચા હતા. સુવર્ચાના પુત્ર શ્રુત, તેમના પુત્ર સુશ્રુત, સુશ્રુતના પુત્ર જય, જયના પુત્ર વિજય, વિજયના પુત્ર ઋત, ઋતના પુત્ર સુનય, સુનયના પુત્ર વિતહવ્ય, વિતહવ્યના પુત્ર ધૃતિ, અને ધૃતિના પુત્ર બહુલાશ્વ હતા. બહુલાશ્વના પુત્ર કૃતિ હતા. કૃતિમાં મહાન જનકોનો વંશ સ્થાપિત થયો. આ રીતે માથિલ વંશ વર્ણવાયો. હવે સોમ વિશે સાંભળો. સોમદેવે દક્ષિણ પ્રદેશ બ્રાહ્મણો, મહાન બ્રાહ્મર્ષિ અને સભ્યગણોને આપ્યો હતો. સીની, કુહૂ, વપુઃ, પુષ્ટિ, પ્રભાવસુ, કીર્તિ, ધૃતિ અને લક્ષ્મી—આ નવ દેવીઓએ તેમની સેવા કરી. યજ્ઞસ્નાન પૂર્ણ કરીને, સર્વ દેવતાઓ અને ઋષિઓ દ્વારા પૂજ્ય અને અશાંત, તે મહારાજા દશ દિશાઓમાં તેજ ફેલાવતા હતા. દેવતાઓ અને ઋષિઓએ વિનંતી કરી હોવા છતાં, તેમણે ત્યારે તારા દેવીને અંગિરસને પરત આપી નહોતી. પછી ઉશનાએ તારા દેવીને અંગિરસ પાસેથી લઈ લીધી; ઉશના પોતાના પિતા બૃહસ્પતિના પૂર્વકાળના વિખ્યાત શિષ્ય હતા. આ રીતે વૈવસ્વત મનુના વંશનું વર્ણન પૂર્ણ થાય છે, જે મહાપુરાણમાં વાયુદેવ દ્વારા કહાયું છે.