વાયુપુરાણમ્

દશરથનંદન શ્રીરામ, ગુણો અને સદાચારથી પરિપૂર્ણ, પોતાના તેજથી એવાં ઝગમગતા હતાં કે તેઓ સૂર્ય અને અગ્નિને પણ ઓવરછાંય કરી દેતાં. શક્તિશાળી ભુજાવાળા, ઇક્ષ્વાકુ વંશના આ આનંદદાતા શ્રીરામે રાવણ અને તેના અનુયાયીઓનો વિનાશ કર્યા બાદ, મહાન આત્મા તરીકે સ્વર્ગને પધાર્યા. શ્રીરામના પુત્ર તરીકે કુશનો જન્મ થયો, જેમનું નામ કુશ હતું. તેમનાથી વધુ પરાક્રમી બીજા પુત્ર લવ હતા. હવે, આ બંને ભાઈઓના પ્રદેશો વિશે સાંભળો. કુશે પોતાના રાજ્યનું નામ કોશલ રાખ્યું અને વિન്ധ્ય પર્વતોની ઢાળ પર કુશસ્થલી નામની સુંદર નગર સ્થાપી. ઉત્તર કોશલમાં મહાત્મા લવનું રાજ્ય હતું, અને તેમની રાજધાની શ્રાવસ્તી વિશ્વવિખ્યાત બની. હવે, કુશના વંશ વિશે જાણો. કુશના પુત્ર હતા ધર્મનિષ્ઠ આતિથિ, જેનું નામ જ તેમનાં સ્વાગતયોગ્ય સ્વભાવને દર્શાવે છે. આતિથિના પુત્રની ખ્યાતિ રાજા નિષધ તરીકે થઈ. નિષધના પુત્ર નલ હતા, નલના પુત્ર નભ, નભના પુત્ર પુણ્ડરીક અને પુણ્ડરીકના પુત્ર ક્ષેમધન્વન હતા. ક્ષેમધન્વનના પુત્ર શક્તિશાળી દેવનિક હતા અને તેમના પુત્ર હતા અહિનાગુ. અહિનાગુના વારસદાર પ્રખ્યાત પરિયાત્રા થયા; તેમના પુત્ર દલ હતા અને દલના પુત્ર હતા રાજા બલ. બલના પુત્ર ધર્મનિષ્ઠ ઔન્કો હતા; ઔન્કોના પુત્ર વજ્રનાભ અને વજ્રનાભના પુત્ર શંખનાભ હતા. શંખનાભના વિદ્વાન પુત્ર ધ્યૂષિતાશા હતા, અને તેમના પુત્ર રાજા વિશ્વસાહા. વિશ્વસાહાના પુત્ર કોશલ દેશના હિરણ્યનાભ હતા, જે વૈશિષ્ઠ વંશના જૈમિનીના પૌત્રના શિષ્ય અને તમામ શાસ્ત્રોમાં પ્રખ्यात હતા. હિરણ્યનાભે પાંચસો સંહિતાઓ અભ્યાસ કરી હતી; તેમને પાસેથી જ્ઞાનવાન યાજ્ઞવલ્ક્યએ યોગવિદ્યાનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું. તેમના વિદ્વાન પુત્ર પુષ્ય હતા, પુષ્યના પુત્ર ધ્રુવસંધિ, ધ્રુવસંધિના પુત્ર સુદર્શન અને સુદર્શનના પુત્ર અગ્નિવર્ણ હતા. અગ્નિવર્ણના પુત્ર, તેજસ્વી અને ઝડપી, શીઘ્ર તરીકે ઓળખાય છે; શીઘ્રના પુત્ર મનુ હતા. મનુએ યોગ ગ્રહણ કરીને કલાપા ગામમાં નિવાસ કર્યો અને ઉન્નીસમા ચક્રમાં તેમણે ક્ષત્રપોના સ્થાપક તરીકે સ્થાન મેળવ્યું. મનુના પુત્ર પ્રસુશ્રુત, પ્રસુશ્રુતના પુત્ર સુસંધિ, સુસંધિના પુત્ર અમર્ષ અને અમર્ષના પુત્ર સહસ્વાન હતા. સહસ્વાનના પુત્ર વિખ્યાત રાજા વિશ્વૃતવાન થયા; તેમના પુત્ર રાજા બૃહદ્બલ હતા. આ બધા રાજાઓ ઇક્ષ્વાકુ વંશના મુખ્ય અને પ્રસિદ્ધ વંશજ તરીકે જાણીતા છે. જે કોઈ આ આદિત્ય વિવસ્વત દ્વારા સર્જનના આ વર્ણનને શ્રદ્ધાપૂર્વક પઠન કરે છે, તે મનુ વૈવસ્વત સાથે એકત્વ પ્રાપ્ત કરે છે અને સમૃદ્ધિ પામે છે. એ પાપથી મુક્ત, શુદ્ધ, દીર્ઘાયુ અને અડગ બને છે, જેમ શ્રાદ્ધદેવ દેવતાઓને સમૃદ્ધિ આપે છે. હવે, વિકુક્ષિના નાના ભાઈ નિમિની વંશકથા સાંભળો, જેમણે દેવતાઓની નગર જેવી નગરની સ્થાપના કરી. તે નગર જયંત તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું, જે ગૌતમના આશ્રમ નજીક હતું. આ વંશમાં, એક યજ્ઞ સમયે, મહાન ઋષિ જનકનો જન્મ થયો. નિમિ, જે ધર્મનિષ્ઠ અને સર્વે જીવોથી પૂજ્ય હતા, એ ઇક્ષ્વાકુના વિદ્વાન અને તેજસ્વી પુત્ર હતા. વશિષ્ઠના શાપથી તેઓ વિદેહ તરીકે ઓળખાયા. તેમના પુત્ર, ત્રણ મહાયજ્ઞોથી જન્મેલા, મિથિ હતા. વનમાં ખેત ખેડાતા વખતે, તેજસ્વી મિથિ પ્રગટ થયા અને તેમનું નામ જનક પડ્યું. મિથિએ પોતાની શક્તિથી મિથિલા નામ આપ્યું; એ રાજા જનક તરીકે ઓળખાયા. જનકના પુત્ર ઉદાવસુ, ઉદાવસુના પુત્ર ધર્મનિષ્ઠ નંદિવર્ધન, અને નંદિવર્ધનના પુત્ર પરાક્રમી અને સદાચારી સુકેતુ હતા. સુકેતુના પુત્ર દેવરાત, દેવરાતના પુત્ર બૃહદુચ્ચ, અને બૃહદુચ્ચના પુત્ર મહાવીર્ય હતા. મહાવીર્યના પુત્ર દૃઢ નિશ્ચયવાળા સુધૃતિ અને સુધૃતિના પુત્ર ધર્મનિષ્ઠ ધૃષ્ટકેતુ, દુશ્મનોને દમન કરનાર, હતા. ધૃષ્ટકેતુના પુત્ર પ્રસિદ્ધ હર્યશ્વ, હર્યશ્વના પુત્ર મરુ, મરુના પુત્ર પ્રતિત્વક, પ્રતિત્વકના પુત્ર ધર્મનિષ્ઠ કીર્તિરથ, કીર્તિરથના પુત્ર દેવમીડ, દેવમીડના પુત્ર વિબુધ, વિબુધના પુત્ર ધૃતિ, અને ધૃતિના પુત્ર મહાધૃતિ હતા. મહાધૃતિના પુત્ર કીર્તિરાજ, તેમના વિદ્વાન પુત્ર મહારોમા, અને મહારોમાના પુત્ર પ્રસિદ્ધ સ્વર્ણરોમા હતા. સ્વર્ણરોમાના પુત્ર હ્રસ્વરોમા, અને હ્રસ્વરોમાના વિદ્વાન પુત્ર સીરસ્વજા હતા. કહે છે કે સીરસ્વજાએ ખેત ખેડતાં સમયે શ્રીમતી સીતાને ધરતીમાંથી શોધી કાઢ્યા, જેઓ શ્રીરામની પાવન, પતિવ્રતા અને ધર્મનિષ્ઠ રાણી હતી. શાંપાયનએ પૂછ્યું: "સીતા ખેત ખેડતી વખતે કેવી રીતે જન્મી? રાજાએ એ ખેતર કેમ ખેડ્યું હતું?" ત્યારે સૂતાએ કહ્યું: "મહાન આત્માના અશ્વમેઘ યજ્ઞ માટે યથાવિધિ યજ્ઞભૂમિ ખેડાતા, તે સ્થાનેથી સીતા પ્રગટ થયા." સીરસ્વજાના પુત્ર ભાનુમાન (મૈથિલ) હતા; તેમના ભાઈ કુશધ્વજ કાશીના રાજા બન્યા. ભાનુમાનના પુત્ર પરાક્રમી પ્રદ્યુમ્ન, તેમના પુત્ર ઋષિ, અને તેમના પુત્ર ઊર્જવહા હતા. ઊર્જવહાના પુત્ર સુતદ્વાજ, તેમના પુત્ર શકુની, શકુનિના પુત્ર સ્વાગત, અને સ્વાગતના પુત્ર સુવર્ચા તરીકે યાદ રાખવામાં આવે છે. આ રીતે, ઇક્ષ્વાકુ અને જનકવંશની મહાન કથાઓ, તેમની પવિત્રતા, પરંપરા અને મહાન પૂર્વજોનું વર્ણન થાય છે, જે શ્રદ્ધાપૂર્વક સાંભળવાથી પવિત્રતા, આયુષ્ય અને સમૃદ્ધિ મળે છે.