મહારાજ, મારા આશ્રમ નજીક, સમતલ રણભૂમિમાં એક અનોખું દરિયું છે—તે દરિયો રેતીથી ભરેલો છે. એ રેતીની નીચે એક મહાન, અત્યંત શક્તિશાળી અને વિશાળ જીવ છે, જેને દેવતાઓ પણ પરાજિત કરી શકતા નથી. તેનું નામ છે ધુંધુ—મનુનો ભયંકર અને ક્રૂર પુત્ર, જે ભયાનક તપસ્યા કરી, સમગ્ર લોકને નાશ કરવા ઇચ્છે છે. દર વર્ષે, જ્યારે ધુંધુ શ્વાસ લે છે, ત્યારે એ ભૂમિ અને તેના વન ધ્રૂજવા લાગે છે. તેના શ્વાસના જોરથી, ધૂળનું વિશાળ વાદળ ઊભું થાય છે જે સૂર્યના માર્ગને ઢાંકીને સાત દિવસ સુધી પૃથ્વીને કંપાવે છે. ચીંટી, ધૂમ્ર અને અગ્નિકી ચમકથી એ દ્રશ્ય અત્યંત ભયાનક બને છે; તેથી, હે રાજા, હું મારા આશ્રમમાં રહી શકતો નથી. હે મહાબલી, લોક કલ્યાણ માટે તમે તેને રોકો; તમારી શક્તિ, বিষ্ণુ જેવી, તેની શક્તિને પરાજિત કરશે. આજે, જો એ દાનવનો નાશ થાય, તો લોકને શાંતિ મળશે; કેમ કે, હે રાજા, તમે તેને સંહાર કરવા સમર્થ છો. વિષ्णુએ મને વરદાન આપ્યું છે, હે નિર્દોષ, કે ધુંધુને સામાન્ય શક્તિથી નાશી શકાય નહિ. હે પૃથ્વી ના રક્ષક, એ અહીં—even સો વર્ષમાં—અગ્નિથી ભસ્મીભૂત ન થાય; તેની શક્તિ એટલી છે કે દેવતાઓ પણ તેને સહન કરી શકતા નથી. ઉત્તંક મહર્ષિએ એ રીતે કહ્યા પછી, રાજા—મહાન આત્માવાળા—એ પોતાના પુત્ર કુબલાશ્વને ધુંધુને રોકવાની જવાબદારી આપી. રાજાએ કહ્યું: મેં શસ્ત્રોનો ત્યાગ કર્યો છે; મારા પુત્રને જવા દો. હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, એ નિશ્ચિતપણે ધુંધુનો સંહાર કરશે. પિતાએ પુત્રને આદેશ આપ્યા પછી, પોતે તપસ્યા કરવા માટે પર્વત તરફ ચાલ્યા ગયા, અને પોતાનું વ્રત જાહેર કર્યું. કુબલાશ્વ, ધર્મનિષ્ઠ આત્માવાળા, પિતાના આજ્ઞા સ્વીકારી, પોતાના એકવીસ હજાર પુત્રો અને મહર્ષિ ઉત્તંક સાથે ધુંધુને subdued કરવા નીકળ્યા. ત્યારે, ઉત્તંકના ઈચ્છા અને લોક કલ્યાણ માટે, ભગવાન વિષ્ણુએ પોતાની તેજસ્વી શક્તિથી કુબલાશ્વમાં પ્રવેશ કર્યો. જ્યારે એ યાત્રા પર નીકળ્યા, ત્યારે આકાશમાં ભયાનક ધ્વનિ થઈ: "આજે પછી, આ રાજા ધુંધુમાર તરીકે ઓળખાશે." દેવોએ તેમને દૈવી પુષ્પોથી સન્માન આપ્યું, અને એ પુરુષસિંહ, પોતાના પુત્રો સાથે, યાત્રા પર નીકળ્યા. ધર્મનિષ્ઠ રાજા, નારાયણના ઉર્જાથી ભરપૂર, અખૂટ રેતીના દરિયાને ખોદવા લાગ્યા. એ સમયે, ઉત્તંકના માર્ગદર્શન હેઠળ, તેના પુત્રોએ રેતી ખોદી, જ્યાં ધુંધુ છુપાયો હતો. ત્યાં, પશ્ચિમ દિશામાં આશ્રય લીધેલો ધુંધુ, ગુસ્સામાં, પોતાના મોઢાની અગ્નિથી સમગ્ર વિશ્વને ઉથલાવી દેવા જેવો દેખાયો. યોગશક્તિથી, ધુંધુએ પાણીની ધ્વનિ સાંભળી—મહા સમુદ્ર જેવી ઉછાળ, વિશાળ તરંગોની ગુંજ. ધુંધુના પુત્રોએ, ત્રણ સિવાય, રાક્ષસની અગ્નિમાં ભસ્મ થઈ ગયા; પછી એ શક્તિશાળી રાજાએ ધુંધુના કુટુંબનો નાશ કર્યો. એ રાજાએ rushing પાણી પી લીધું અને યોગશક્તિથી અગ્નિને પાણીથી subdued કર્યું—જેમ યોગી કરે. પોતાની શક્તિથી, એ મહાકાય જલદેવી ધુંધુને નીચે ફેંકી દીધો, અને કાર્ય પૂર્ણ કરી, રાજાએ ધુંધુને ઉત્તંકને રજૂ કર્યો. ઉત્તંકે એ મહાન આત્માવાળા રાજાને વરદાન આપ્યું: અખૂટ સંપત્તિ અને શત્રુઓ સામે અવિજયતા. તેને ધર્મમાં સતત આનંદ, સ્વર્ગમાં શાશ્વત નિવાસ, અને રાક્ષસ દ્વારા મૃત્યુ પામેલા પુત્રોને સ્વર્ગમાં શાશ્વત લોક આપ્યા. કુબલાશ્વના પુત્રોમાંથી ત્રણ બચ્યા: મોટા દૃઢાશ્વ, અને ભદ્રાશ્વ તથા કપિલાશ્વ—એમ યાદ કરવામાં આવે છે. ધુંધુમારી એટલે દૃઢાશ્વ; તેનો પુત્ર હતો હર્યાશ્વ; હર્યાશ્વનો પુત્ર હતો નિકુંભ, જે હંમેશા ક્ષત્રિયધર્મમાં નિષ્ઠાવાન હતો. નિકુંભનો પુત્ર સંહતાશ્વ, યુદ્ધકૌશલ્યમાં પ્રસિદ્ધ; અને સંહતાશ્વના બે પુત્રો: કૃશાશ્વ અને અક્ષયાશ્વ. તેની પત્ની હેમવતી, સદાચારી જ્ઞાનમાં સ્થિર, ત્રણ લોકમાં પ્રસિદ્ધ; તેનો પુત્ર પ્રસેનજિત. પ્રસેનજિતનો પુત્ર યુવનાશ્વ, જેની તેજસ્વિતા ત્રણ લોકને પછાડી જાય; એ અતિ ધર્મનિષ્ઠ, અને તેની પત્ની ગૌરી પતિપ્રતિવ્રતા. પણ પતિના શ્રાપથી, ગૌરી બાહુદા નદી બની; અને તેનો પુત્ર ગૌરિકા ચક્રવર્તિ થયો. યુવનાશ્વનો પુત્ર માંધાતા, એ રાજા, ત્રણ લોકને જીતનાર; અહીં પણ, વિદ્વાન બે પ્રાચીન શ્લોકોનું પઠન કરે છે: જ્યાં સુધી સૂર્ય ઉગે અને જ્યાં સુધી સૂર્ય અસ્ત થાય, એ બધું યુવનાશ્વના પુત્ર માંધાતાનું રાજ્ય કહેવાય છે. અહીં પણ વંશજ્ઞો એ શ્લોક કહે છે: યુવનાશ્વ મહાન આત્માવાળા, શક્તિશાળી યજ્ઞકર્તા; અને માંધાતા, વિદ્વાન કહે છે, એ વિષ્ણુના અવતાર હતા. તેણી પત્ની હતી ચૈત્રરથી, શશબિંદુની પુત્રી; એ ધર્મનિષ્ઠ બિંદુમતી, પૃથ્વી પર સૌંદર્યમાં અદ્વિતીય. એ પતિપ્રતિવ્રતા અને પોતાના દસ હજાર ભાઈઓમાં સૌથી મોટી; એમાંથી માંધાતાએ ત્રણ પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા: પુરુકુત્સ, અંબરીષ અને પ્રસિદ્ધ મુચુકુંદ. અંબરીષનો વારસદાર હતો બીજો યુવનાશ્વ. યુવનાશ્વનો પુત્ર હરિત, અને હરિતો હીરા તરીકે ઓળખાય છે; એ અંગિરસના પુત્રો છે—બ્રાહ્મણો, જેઓ ક્ષત્રિય માર્ગે ચાલ્યા. પુરુકુત્સનો વારસદાર હતો ત્રસદ્દસ્યુ, જે નર્મદા કિનારે જન્મ્યો; તેનો પુત્ર સંભૂત. આ રીતે, મહારાજ, ધુંધુમારથી માંધાતા સુધી અને તેમના વંશના મહાન પુત્રો સુધી, આ વંશની ગાથા મહર્ષિએ વર્ણવી.