વાયુપુરાણમ્

એકવાર, સૂતજી કહે છે: અગ્નિમાં હવન માટે જે લાકડાં સૌથી શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે, તેમાં સરલા, દેવદારુ, શાલ અને ખદિરના વૃક્ષો ખાસ વખાણવામાં આવ્યા છે. ઘરેલુ અને કાંટાવાળા વૃક્ષો, જે યજ્ઞ માટે યોગ્ય હોય અને પિતૃઓની પૂજા માટે હવનમાં સમર્પિત કરવામાં આવે, તે પણ યોગ્ય ગણાય છે. જો કોઈ કલ્કલા વૃક્ષના હવનકાંડા અગ્નિમાં અર્પણ કરે, તો એ કાર્યના ફળ વિશે હું તમને કહું છું: આયર્નવૂડ, ‘ઓલ-ડિઝાયર્ડ’ નામે પ્રસિદ્ધ વૃક્ષ, એ અશ્વમેઘ યજ્ઞ જેવું ફળ આપે છે; શ્લેષ્માતક, નક્તમાલ, કપિથ અને શાલમલી પણ એ જ ફળ આપે છે. પરંતુ, નિપા વૃક્ષ, વિભીતક અને લતાવૃક્ષો, તેમજ એ વૃક્ષો જ્યાં પક્ષીઓ રહે છે અથવા જે યજ્ઞ માટે અયોગ્ય છે, એથી હવનકાંડા બનાવવું ટાળવું જોઈએ. પિતૃઓ માટે યજ્ઞમાં અંતે ‘સ્વધા’ શબ્દ બોલવામાં આવે છે, અને દેવતાઓ માટે ‘સ્વાહા’ ઉચ્ચારવામાં આવે છે. સૂતજી આગળ કહે છે: દેવતાઓ અને પિતૃઓ, તથા તેમના સિવાયના અન્ય પિતૃઓ માટે આ અથર્વણ વિધિ બૃહસ્પતિ દ્વારા સમજાવવામાં આવી હતી. પ્રથમ, પિતૃઓનું અને ખાસ કરીને દેવતાઓનું સન્માન કરવું જોઈએ; જે લોકો દેવતાઓની પૂર્વે પિતૃઓની પૂજા કરે છે, તેઓ વિશેષ શ્રદ્ધા અને પરિશ્રમથી કરે છે. દક્ષની પુત્રી, વિશ્વા, જે ધર્મની જાણકારી સાથે યોગ્ય વિધિ દ્વારા ધર્મને આપવામાં આવી, તેમના પુત્રો, મહાન આત્મા, વિશ્વદેવ તરીકે જાણીતા છે. ત્રણેય લોકમાં તેઓ પ્રસિદ્ધ છે, બધા જ જીવોએ તેમનો આદર કર્યો છે; એ મહાન આત્માઓ પાસે વિશાળ તપશ્ચર્યાની શક્તિ છે. હિમાલયની સુંદર શિખર પર, જ્યાં દેવતાઓ અને ગંધર્વો હાજર છે, અપ્સરાઓ પણ આવી-જવી કરે છે, ત્યાં પિતૃઓએ, શુદ્ધ મનથી, pleased થઈને, વિશ્વદેવોને કહ્યું: “એક વર માંગો; અમે પ્રસન્ન છીએ. કઈ ઈચ્છા પૂરી કરીએ?” ત્યારે બ્રહ્મા, ત્રણેય લોકના સર્જક અને જીવોના સ્વામી, વિશ્વદેવોને સંબોધન કરે છે. બ્રહ્મા, જે તેમના તપથી પ્રસન્ન થયા હતા, કહ્યું: “કઈ ઈચ્છા પૂરી કરું?” વિશ્વદેવોએ એકસાથે worldsના પોષક બ્રહ્માને કહ્યું: “અમને શ્રાદ્ધમાં ભાગ મળે, એ જ વર અમને જોઈએ.” બ્રહ્માએ સ્વર્ગમાં સન્માનિત વિશ્વદેવોને જવાબ આપ્યો: “તેમ જ થશે; જે વર તમે માંગો છો, એ ચોક્કસ પ્રાપ્ત થશે.” પિતૃઓએ પણ પુષ્ટિ આપી: “આમાં કોઈ શંકા નથી.” “જે કંઈ અહીં કરવામાં આવે છે, તેમાં તમે અમારો ભાગીદાર રહેશો; અમને સમર્પિત શ્રાદ્ધમાં, પ્રથમ ભાગ તમારે મળશે.” “માનવોમાં એ જ રીતે થશે; હું તમને સાચું કહું છું. ફૂલમાળાઓ, સુગંધો અને ભોજનથી, શ્રેષ્ઠ અર્પણ તમારે મળશે.” “દાતા પ્રથમ તમારે અર્પણ કરશે, પછી અમને; પહેલા અમારો વિદાય, પછી દેવતાઓ.” “રક્ષણ અને અતિથ્ય, prescribed rites, beings, gods અને પિતૃઓ—all શ્રાદ્ધ વિધિમાં—આ રીતે prescribed પદ્ધતિ પ્રમાણે સર્વે કાર્ય પૂર્ણ થશે.” આ રીતે, બ્રહ્માએ, પિતૃઓના સમૂહ સાથે, તેમને વર આપ્યો. વેદમાં મનુષ્યો માટે પાંચ મહાન યજ્ઞો જાહેર કરવામાં આવ્યા છે; દરેક મનુષ્યે હંમેશા આ પાંચ મહાન યજ્ઞો કરવું જોઈએ. જ્યારે દાતા પૃથ્વી પરથી વિદાય લે છે, ત્યારે તેઓ નિર્ભય, અભિમાનથી મુક્ત, દુઃખ અને થાકથી રહિત, બ્રહ્મલોકમાં પહોંચે છે, જ્યાં સર્વે ઈચ્છિત વસ્તુઓ પ્રાપ્ત થાય છે. એક શૂદ્ર પણ આ પાંચ યજ્ઞો કરવો જોઈએ—even mantras વગર; જો કોઈ વ્યક્તિ સતત આ યજ્ઞો કરે વિના ભોજન કરે, તો એ હંમેશા ઋણમાં રહે છે. જે પાપી આત્મા માત્ર પોતાના માટે ભોજન બનાવે છે, એ પણ ઋણમાં રહે છે; તેથી, વિવેકી વ્યક્તિએ હંમેશા પાંચ મહાન યજ્ઞો કરવું જોઈએ. કેટલાક, જીવતા હોવા છતાં, અર્પણ ઇચ્છતા નથી; છતાં, પહેલું બલી પાણીથી આપવું જોઈએ, અને એ જ રીતે પાણીની કુંડી પણ. પ્રખ્યાત બલી અર્પણ, ઊંચા કે નીચા સ્થાન પર મૂકવું જોઈએ; અન્યના શિંગ ધરાવતી ગાય માટે, બલી subtle રીતે આગળ મૂકવું જોઈએ. પિતૃઓ જીવતા હોય ત્યારે તેમને પિંડ અર્પણ કરવું જોઈએ નહીં; તેના બદલે, prescribed food અને delicaciesથી તેમને ખવડાવવું જોઈએ; આ વિધિ હું વેદ પ્રમાણે સમજાવીશ. પિતૃઓ, જે દેવતાઓના દેવ અને ગુરુ પણ છે, પિંડ અર્પણ પછી કંઈક ઇચ્છે છે. બ્રાહ્મણોની પૂજા હંમેશા, સર્વ રીતે, કરવી જોઈએ; બૃહસ્પતિએ કહ્યું છે કે, એ જ ધર્મ, સંપત્તિ અને કુશળતાનું સાધન છે. પ્રથમ પિંડ અર્પણ કરો, પછી બ્રાહ્મણોને ખવડાવો; પિતૃઓ, જે મહાન આત્મા અને યોગમાં સ્થિત છે, સોમથી પોષાય છે, having attained yoga. તેથી, જે આ કાર્યમાં સમર્પિત છે, એ શુદ્ધતાથી યોગીઓ માટે પિંડ અર્પણ કરે; પિતૃઓ માટે એ જ રીતે છે, જેમ કે સીધા હવનમાં અર્પણ કરવું. હजार બ્રાહ્મણોમાં જો કોઈ યોગી શ્રેષ્ઠ સ્થાન પર બેઠો હોય, તો એ પાણીમાં નાવ જેવી રીતે, યજમાન અને ભોજન કરનારને પાર લગાવે છે. જે ત્યાં અયોગ્યને સ્વીકાર કરે છે અને યોગ્યનો અપમાન કરે છે, ત્યાં દૈવી દંડ, યુવાન જેવી ઝડપથી, તરત પડે છે. જ્યાં યોગ્ય પરંપરા ત્યજીને, અજ્ઞાન વ્યક્તિને ખવડાવવામાં આવે છે, અને મુખ્ય વિધિ અવગણવામાં આવે છે, ત્યાં દાતા નાશ પામે છે. જે આનંદ ઇચ્છે છે, એ હંમેશા પિંડ અગ્નિમાં અર્પણ કરે; જે સંતાન ઇચ્છે છે, એ મધ્ય પિંડ પુત્ર માટે આપે, prescribed પ્રમાણે. જે શ્રેષ્ઠ તેજ ઇચ્છે છે, એ શ્રેષ્ઠ પિંડ ગાયને આપે; જ્ઞાન, સન્માન, ખ્યાતિ અને મહિમા હંમેશા ગાયને આપવામાં આવે છે. દીર્ઘ આયુ ઇચ્છે, એ કાગડા માટે આપે; સ્વાદિષ્ટતા ઇચ્છે, એ કુકડ માટે આપે. આ રીતે પિંડ અર્પણનું ફળ વર્ણવાયું છે; દક્ષિણ તરફ અથવા સારી રીતે દક્ષિણ દિશામાં ઉભા રહીને અર્પણ કરવું જોઈએ, કારણ કે પિતૃઓનું સ્થાન આકાશ છે, અને દક્ષિણ દિશા એ તેમની દિશા છે. આ રીતે, પિતૃયજ્ઞ, દેવયજ્ઞ, અને prescribed વિધિઓ, શ્રદ્ધા, શ્રેષ્ઠતા અને પૂજાની પવિત્ર પરંપરા મુજબ, મનુષ્યે કરવું અને પિતૃઓ, દેવો, બ્રાહ્મણો, યોગીઓ—allને pleased કરવું, એ જ સત્ય અને કલ્યાણ છે.