Vayu Purana

महाभवनमालाभिर्महाप्रांशुभिरुत्तमैः। विद्याधरपुरं तत्र शोभते भ्राजयच्छुभम् ।। ३८.

There shines the city of the Vidyādharas, resplendent with rows of great and lofty palaces, radiating auspicious brilliance.

विद्याधरपतिस्तत्र पुलोमा तत्र विश्रुतः। चित्रवेषधरः स्रग्वी माहेन्द्रसदृशद्युतिः ।। ३८.

There, the renowned lord of the Vidyādharas, Pulomā, dwells, adorned with garlands, wearing varied attire, and possessing a radiance equal to Mahendra.

दीप्तानां चित्रवेषाणां सूर्यप्रतिमतेजसाम्। विद्याधरसहस्राणामनेकेषां स राजराट् ।। ३८.

He is the sovereign king among thousands of Vidyādharas, all with dazzling forms, splendid garments, and brilliance like the sun.

विशाखस्याचलेन्द्रस्य पतङ्गस्यान्तरेण च। सरसस्ताम्रवर्णस्य पूर्वे तीरे परिश्रुतम् ।। ३८.

Between Viśākha, the lord of mountains, and Pataṅga, on the eastern shore of the copper-colored lake, lies a famed region.

पञ्चेषुक्षेपणैर्विद्धं सुशाखं वर्णशोभितम् । सर्व कालफलं तत्र स्फीतं चाम्रवणं महत् ।। ३८.

There stands a great and flourishing mango grove, with beautiful branches, ever bearing fruit in all seasons, its trees struck by five arrows.

फलैः कनकसङ्काशैर्महास्वादैः सुगन्धिभिः। महाकुम्भप्रमाणैश्चातनुशाखैः समन्ततः ।। ३८.

Its fruits resemble gold, are very sweet and fragrant, as large as great jars, and its branches spread all around.

गन्धर्वकिन्नरा यक्षा नागा विद्याधरास्तथा। पिबन्त्याम्ररसं तत्र सुस्वादुं ह्यमृतोपमम् ।। ३८.

There, Gandharvas, Kinnaras, Yakṣas, Nāgas, and Vidyādharas all drink the delicious mango juice, which is like nectar.

तत्राम्ररसपीतानां मुदितानां महात्मनाम्। श्रूयन्ते हृष्ट पुष्टानां नादास्तस्मिन् महावने ।। ३८.

In that great forest, the joyful sounds of those noble beings, delighted and nourished after drinking the mango juice, are heard.

सुमूलस्याचलेन्द्रस्य वसुधारस्य चान्तरे। समा सुरभिपूर्णाढ्या विहङ्गैरुपशोभिता ।। ३८.

Between the root of the mountain lord and Vasudhāra, there is a land filled with fragrance, adorned with birds.

त्रिंशद्योजनविस्तीर्णा पञ्चाशद्योजनायता। तत्र बिल्वस्थली विप्राः शुद्धा निम्नफलद्रुमाः ।। ३८.

There, O sages, is a bilva grove, thirty yojanas wide and fifty yojanas long, with pure trees bearing fruit low to the ground.

सुस्वादैर्विद्रुमनिभैः फलैर्बिल्वैर्महोपमैः। शीर्यमाणैर्विशीर्णैश्च प्रक्लिन्नतलमृत्तिकाः ।। ३८.

The ground is moistened by the falling and scattered bilva fruits, which are delicious, coral-like, and of great size.

तां स्थलीमुपजीवन्ति यक्षगन्धर्वकिन्नराः। सिद्धा नागाश्च बहुशो नित्यं बिल्वफलाशिनः ।। ३८.

That region is inhabited by Yakshas, Gandharvas, Kinnaras, Siddhas, and Nagas, who always subsist on bilva fruits in abundance.

अन्तरे वसुधारस्य रत्नधारस्य चान्तरे। त्रिंशद्योजनविस्तीर्णमायतं शतयोजनम् ।। ३८.

Between the earth-current and the stream of jewels, there lies a stretch thirty yojanas wide and one hundred yojanas long.

सुगन्धं किंशुकवनं नित्यं पुष्पितपादपम्। पुष्पलक्ष्म्यावृतं भाति प्रदीप्तमिव सर्वतः ।। ३८.

There shines a fragrant forest of kimshuka trees, ever blossoming, adorned with the splendor of flowers, appearing radiant on all sides.

यस्य गन्धेन दिव्येन वास्यते परिमण्डलम्। समग्रं योजनशतं काननानि समन्ततः ।। ३८.

By whose divine fragrance the entire region, a hundred yojanas of forests all around, is perfumed.

तत् सिद्धचारणगणैरप्सरोभिश्च सेवितम् । रम्यं तत् किंशुक वनं जलाशयविभूषितम् ।। ३८.

That beautiful kimshuka forest, adorned with lakes, is frequented by hosts of Siddhas, Charanas, and Apsaras.

तत्रादित्यस्य देवस्य दीप्तमायतनं महत् । मासे मासेऽनतरति तत्र सूर्यः प्रजापतिः ।। ३८.

There is the great and radiant abode of the god Sun; every month, the Sun, the lord of creatures, traverses there.

तत्र कालस्य कर्त्तारं सहस्रांशुं सुरोत्तमम्। सिद्धसङ्घा नमस्यन्ति सर्वलोकनमस्कृतम् ।। ३८.

There, the assembly of Siddhas worships the thousand-rayed, supreme god, the maker of time, honored by all worlds.

पञ्चकूटस्य शैलस्य कैलासस्यान्तरेण तु। षट्‌त्रिंशद्योजनायामं विस्तीर्णं शतयोजनम् ।। ३८.

Between the five-peaked mountain and Kailasa lies a region thirty-six yojanas long and one hundred yojanas wide.

क्षुद्रसत्त्वैरनाधृष्यं सर्वतो हंसपाण्डुरम्। दुष्पारं सर्वसत्वानां दुर्गमं लोमहर्षणम् ।। ३८.

Inaccessible to lesser beings, white as a swan on all sides, impassable for all creatures, difficult to cross, and terrifying to behold.

इत्येता ह्यन्तरद्रोण्यो दक्षिणे परिकीर्तिताः। यथानुपूर्वमखिलाः सिद्धसङ्घनिषेविताः ।। ३८.

Thus these inner valleys to the south have been described, all in order, frequented by assemblies of Siddhas.

पश्विमायां दिशितथा येऽन्तरद्रोणिविस्तराः। तान् वर्ण्यमानांस्तत्वेन श्रृणुतेमान् द्विजोत्तमाः ।। ३८.

Now, O best of twice-born, listen as I accurately describe the inner valleys and their extent in the western direction.

अन्तराले गिरौ तस्मिन् सुवक्षः शिखिशैलयोः। समन्ताद्योजनशतमेकभूमं शिलातलम् ।। ३८.

Between those mountains, Suvaksha and Shikhishaila, there is a single rocky plateau, a hundred yojanas all around.

नित्यतप्तं महाघोरं दुःस्पर्शं रोमहर्षणम्। अगम्यं सर्वसत्त्वानामीश्वराणां सुदारुणम् ।। ३८.

Ever heated, exceedingly dreadful, painful to the touch, terrifying, inaccessible to all beings, and extremely fearsome even to the gods.

मध्ये तस्यां शिलास्थल्यां त्रिंशद्योजनमण्डलम्। ज्वालासहस्रकलिलं वह्निस्थानं सुदारुणम् ।। ३८.

In the middle of that rocky expanse is a region thirty yojanas in diameter, filled with thousands of blazing flames, a most terrible abode of fire.

अनिन्धनस्तत्र सदा ज्वालामाली विभावसुः। ज्वलत्येष सदा देवः शश्वत्तत्र हुताशनः ।। ३८.

There, Agni, the fire god, ever burns without fuel, his flames encircling; he, the eternal fire, blazes there perpetually.

अधिदेवकृते योऽसावग्नेर्भागो विधीयते। स तत्र ज्वलते नित्यं लोकसंवर्त्तकोऽनलः ।। ३८.

That portion of Agni which is ordained for the gods burns there eternally, the fire that brings about the dissolution of the worlds.

अन्तरे शैलवरयोर्देवा वापि तयोः शुभाः । मातुलुङ्गस्थली तत्र ह्यायामाद्दशयोजना ।। ३८.

Between those two excellent mountains, or perhaps among the gods, there lies the region of the citron, ten yojanas in length.

मधुव्यञ्जनसंस्थानैः सुरसैः कनकप्रभैः। फलैः परिणतैः सर्वा शोभिता सा महास्थली ।। ३८.

That great region is adorned everywhere with ripe fruits, sweet, fragrant, and golden-hued, with the taste and form of honey.