Vayu Purana

उपयाज्याः सुधर्माण इति देवाः प्रकीर्त्तिताः । दिवस्पतिर्महासत्त्वस्तेषामिन्द्रो भविष्यति ।। ३८.

Sudharmāṇa are the secondary recipients; these gods are thus named. Among them, Indra will be the lord of heaven, possessing great strength.

पुलहात्मजपुत्रास्ते विज्ञेयास्तु रुचेः सुताः । अङ्गिराश्चैव धृतिमान् पौलस्त्यः पथ्यवांस्तु सः ।। ३८.

The sons of Pulaha are to be known as the sons of Ruci; Angiras is steadfast, Paulastya is the path-follower.

पौलहस्तत्त्व दर्शी च भार्गवश्च निरुत्सकः। निष्प्रकम्पस्तथात्रेयो निर्मोहः कश्यपस्तथा ।। ३८.

Paulaha is the knower of truth, Bhargava is free from desire; Atri is unwavering, Kasyapa is free from delusion.

स्वरूपश्चैव वासिष्ठः सप्तैते तु त्रयोदशे। चित्रसेनो विचित्रश्च तपो धर्मधृतो भवः ।। ३८.

Vasistha is true to his nature; these seven are in the thirteenth cycle. Citrasena, Vicitra, Tapo, Dharmadhrita, and Bhava.

अनेकक्षत्रबद्धश्च सुरसो निर्भयः पृथः। रौच्यस्यैते मनोः पुत्रा ह्यन्तरे तु त्रयोदशे ।। ३८.

Anekakshatra, bound by stars; Surasa, fearless; Pritha—these are the sons of Manu in the thirteenth interval.

चतुर्द्दशे तु पर्याये भौतस्याप्यन्तरे मनोः । देवतानां गणाः पञ्च प्रोक्ता येतु भविष्यति ।। ३८.

In the fourteenth cycle, in the interval of Bhuta's Manu, five groups of gods are declared, who will exist.

चाक्षुषाश्च कनिष्ठाश्च पवित्रा भाजरास्तथा। वाचावृद्धाश्च इत्येते पञ्च देवगणाः स्मृताः ।। ३८.

Cakshusha, Kanistha, Pavitra, Bhajara, and Vacavriddha—these five groups of gods are remembered.

सप्तैव तांस्तान् भागांश्च विद्धि चाक्षुषसंज्ञकान्। बृहदाद्यानि सामानि कनिष्ठान् सप्त तान् विदुः। सप्त लोकाः परित्रास्ते भाजिराः सप्त सिन्धवः ।। ३८.

Know these seven divisions as named after Cakshusha; the great Samans are the first, the seven Kanisthas are known; the Bhajiras protect the seven worlds, and the seven rivers.

वाचावृद्धानृषीन् विद्धि मनोः स्वायम्भुवस्य वै। सर्वे मन्वन्तरेन्द्राश्च विज्ञेयास्तुल्यलक्षणाः ।। ३८.

Know the Vacavriddha sages as belonging to Svayambhuva Manu; all the Indras of the Manvantaras are to be known as possessing similar characteristics.

तेजसा तपसा बुद्ध्या बलश्रुतपराक्रमैः। त्रैलोक्ये यानि सत्त्वानि गतिमन्ति ध्रुवाणि च। सर्वशः स्वैर्गुणैस्तानि इन्द्रास्तेऽभिभवन्ति वै ।। ३८.

By their brilliance, austerity, intelligence, strength, learning, and valor, Indras surpass all beings in the three worlds who possess movement and stability, in every way, by their own qualities.

भूतापवादिनो हृष्टा मध्यस्था भूतवादिनः। भूतानुवादिनः सक्तास्त्रयो वेदाः प्रवादिनाम् ।। ३८.

Some, delighting in denying the existence of beings, others, impartial, affirming beings, and some, attached to recounting beings—these three are the Vedas among those who expound.

अग्निध्रः काश्यपश्चैव पौलस्त्यो मागधश्च यः। भार्गवो ह्यग्निबाहुश्च शुचिराङ्गिरसस्तथा। ओजस्वी सुबलश्चैव भौत्यस्यैते मनोः सुताः ।। ३८.

Agnidhra, Kāśyapa, Paulastya, Māgadha, Bhārgava, Agnibāhu, Śuci, Āṅgirasa, Ojasvin, and Subala—these are the sons of Manu Bhautya.

सवर्णा मनवो ह्येते चत्वारो ब्रह्मणः सुताः। एको वैवस्वतश्चैव सावर्णो मनुरुच्यते ।। ३८.

These four Manus named Savarṇa are sons of Brahmā; one, called Vaivasvata, is known as Sāvarṇa Manu.

रौच्यो भौत्यश्च यौ तौ तु मनोः पौलहभार्गवौ। भौत्यस्यैवाधिपत्ये तु पूर्णः कल्पस्तु पूर्य्यते ।। ३८.

Raucya and Bhautya, the sons of Manu, are of the Paulaha and Bhārgava lineages; when Bhautya's reign arrives, the full cycle of the kalpa is completed.

सूत उवाच।। निःशेषेषु च सर्वेषु तदा मन्वन्तरेष्विह। अन्तेऽनेकयुगे तस्मिन् क्षीणे संहार उच्यते ।। ३८.

Sūta said: When all the manvantaras here are entirely completed, at the end of many yugas, when they are exhausted, that is called dissolution.

सप्तैते भार्गवा देवा अन्ते मन्वन्तरे तदा। भुक्त्वा त्रैलोक्यमध्यस्था युगाख्यां ह्येकसप्ततिम् ।। ३८.

These seven Bhārgava gods, at the end of the manvantara, having enjoyed the three worlds, remain in the middle for seventy-one yugas.

पितृभिर्मनुभिश्चैव सार्द्धं सप्तर्षिभिस्तु ये। यज्वानश्चैव तेऽप्यन्ये तद्भाक्ताश्चैव तैः सह ।। ३८.

Together with the Pitṛs, Manus, and the seven Ṛṣis, and also other sacrificers and their followers, they remain with them.

महर्लोकं गमिष्यन्ति त्यक्त्वा त्रैलोक्यमीश्वराः। ततस्तेषु गतेषूर्द्ध्वं क्षीणे मन्वन्तरे तदा। अनाधारमिदं सर्वं त्रैलोक्यं वै भविष्यति ।। ३८.

The lords, having abandoned the three worlds, will go to Maharloka; when they have departed upward and the manvantara is exhausted, then all the three worlds will become unsupported.

ततः स्थानानि शून्यानि स्थानिनां तानि वै द्विजाः। प्रभ्रश्यन्ति विमुक्तानि ताराऋक्षग्रहैस्तथा ।। ३८.

Then, O twice-born, the abodes of the residents, being empty, will fall away, released along with the stars, planets, and constellations.

ततस्तेषु व्यतीतेषु त्रैलोक्यस्येश्वरेष्विह। सेन्द्राष्टेषु महर्लोकं यस्मिंस्ते कल्पवासिनः ।। ३८.

When the lords of the three worlds, along with Indra and the others, have departed to Maharloka, those who dwell for a kalpa reside there.

जिताद्याश्च गणा ह्यत्र चाक्षुषान्ताश्चतुर्दश। मन्वन्तरेषु सर्व्वेषु देवास्ते वै महौजसः ।। ३८.

The groups beginning with Jitā and others, fourteen in all up to Cākṣuṣa, these gods of great might exist in all the manvantaras.

ततस्तेषु गतेषूर्द्ध्वं सायोज्यं कल्पवासिनाम्। समेत्य देवास्ते सर्वे प्राप्ते संकलने तदा ।। ३८.

Then, when they have gone upward, the union of those dwelling for a kalpa occurs; all those gods come together at the time of the gathering.

महर्लोकं परित्यज्य गणास्ते वै चतुर्द्दश। सशरीराश्च श्रूयन्ते जनलोकं सहानुगाः ।। ३८.

Abandoning Maharloka, those fourteen groups, it is said, with their bodies and followers, proceed to Janaloka.

एवं देवेष्वतीतेषु महर्लोकाज्जनं प्रति। भूतादिष्ववशिष्टेषु स्थावरान्तेषु चाप्युत ।। ३८.

Thus, when the gods have departed from Maharloka to Janaloka, only the primary elements and immovable beings remain.

शून्येषु लोकस्थानेषु महान्तेषु भूरादिषु। देवेषु च गतेषूर्द्ध्वं सायोज्यं कल्पवासिनाम् ।। ३८.

When the great worlds, beginning with Bhū, are empty, and the gods have gone upward, the union of those dwelling for a kalpa occurs.

संहृत्य तांस्ततो ब्रह्मा देवर्षिपितृदानवान्। संस्थापयति वै सर्गं महदॄष्ट्या युगक्षये ।। ३८.

Then Brahmā, having withdrawn the gods, Ṛṣis, Pitṛs, and Dānavas, establishes creation again with his great vision at the end of the yuga.

तत्र युगसहस्रान्तमहर्यर्द्ब्रह्मणो विदुः। रात्रिं युगसहस्रान्तामहोरात्रविदो जनाः ।। ३८.

There, those who know the day and night of Brahmā say that a day is a thousand yugas and a night is also a thousand yugas.

नैमित्तिकः प्राकृतिको यश्चैवात्यन्तिकोऽर्थतः। त्रिविधः सर्व्वभूतानामित्येष प्रतिसञ्चरः ।। ३८.

The dissolution of all beings is threefold: occasional, elemental, and absolute—so it is explained.

ब्राह्मो नैमित्तिकस्तस्य कल्पदाहः प्रसंयमः। प्रतिसर्गे तु भूतानां प्राकृतः करणक्षयः ।। ३८.

The occasional dissolution is called 'Brahmic,' marked by the burning of the world at the end of an age; in the re-creation, the elemental dissolution is the destruction of the elements of beings.