Vayu Purana

तस्य शिष्यो भवेद्धीमान्पौष्यञ्जी द्विजसत्तमाः। हिरण्यनाभः कौशिक्यौ द्वितीयोऽभून्नराधिपः ।। ६१.

O best of Brahmins, his disciple was the wise Pauṣyañji, and the second was Hiraṇyanābha Kauśikya, a king's son.

अध्यापयत्तु पौष्यञ्जी सहस्रार्द्धन्तु संहिताः। तेनान्योदीच्यसामान्याः शिष्याः पौष्यञ्जिनः शुभाः ।। ६१.

Pauṣyañji taught half of the thousand Saṃhitās, and thus his virtuous disciples became known as the Northern Sāmagas.

शतानि पञ्च कौशिक्यः संहितानाञ्च वीर्यवान्। शिष्या हिरण्यनाभस्य स्मृतास्ते प्राच्यसामगाः ।। ६१.

The valiant Kauśikya taught five hundred Saṃhitās, and the disciples of Hiraṇyanābha are remembered as the Eastern Sāmagas.

लोकाक्षी कुथुमिश्चैव कुशीती लाङ्गलिस्तथा। पौष्यञ्जिशिष्याश्चत्वारस्तेषां भेदान्निबोधत ।। ६१.

Lokākṣī, Kuthumi, Kuśītī, and Lāṅgali—these four were disciples of Pauṣyañji; now hear of their branches.

राणायनीयः स हि तण्डिपुत्रस्तस्मादन्यो मूलचारी सुविद्वान्। सकतिपुत्रः सहसात्यपुत्र एतान् भेदान् वित्त लोकाक्षिणस्तु ।। ६१.

Rāṇāyanīya, son of Taṇḍi, and another, the learned Mūlacārī; Sakatiputra and Sahasātyaputra—know these as the branches of Lokākṣī.

त्रयस्तु कुथुमेः पुत्रा औरसो रसपासरः। भागवित्तिश्च तेजस्वी त्रिविधाः कौथुमाः स्मृताः ।। ६१.

Kuthumi had three sons by birth: Rasapāsara, Bhāgavitti, and the brilliant one; these are known as the three branches of the Kauthumas.

शौरिद्युः श्रृङ्गिपुत्रश्चद्वावेतौ चरितव्रतौ। राणायनीयः सौमित्रिः सामवेदविशारदौ ।। ६१.

Śauridyu and Śṛṅgiputra, both steadfast in conduct, and Rāṇāyanīya, son of Sumitra—these are experts in the Sāmaveda.

प्रोवाच संहितास्तिस्रः श्रृङ्गिपुत्रो महातपाः। चैलः प्राचीनयोगश्च सुरालश्च द्विजोत्तमाः ।। ६१.

Śṛṅgiputra, the great ascetic, taught three Saṃhitās: Caila, Prācīnayoga, and Surāla, O best of Brahmins.

प्रोवाच संहिताः षट्तु पाराशर्यस्तु कौथुमः। आसुरायणवैशाख्यौ वेदवृद्धपरायणौ ।। ६१.

The Kauthuma, Pārāśarya, taught six Saṃhitās: Āsurāyaṇa and Vaiśākhya, both devoted to the ancient Veda.

प्राचीनयोगपुत्रश्च बुद्धिमांश्च पतञ्जलिः। कौथुमस्य तु भेदास्ते पाराशर्यस्य षट् स्मृताः। लाङ्गलिः शालिहोत्रश्च षट् षट् प्रोवाच संहिताः ।। ६१.

Prācīnayogaputra and the wise Patañjali—these are the branches of Kauthuma; six branches of Pārāśarya are remembered. Lāṅgali and Śālihotra each taught six Saṃhitās.

भालुकिः कामहानिश्च जैमिनिर्लोमगायिनः। कण्डश्च कोलहश्चैव षडेते लाङ्गलाः स्मृताः। एते लाङ्गलिनः शिष्याः संहिता यैः प्रसाधिताः ।। ६१.

Bhāluki, Kāmahāni, Jaimini, Lomagāyin, Kaṇḍa, and Kolaha—these six are known as the Lāṅgalas. These disciples of Lāṅgali established the Saṃhitās.

ततो हिरण्यनाभस्य कृतशिष्यो नृपात्मजः । सोऽकरोच्च चतुर्विंशत्संहिता द्विपदां वरः । प्रोवाच चैव शिष्येभ्यो येभ्यस्तांश्च निबोधत ।। ६१.

Then Kṛta, son of Hiraṇyanābha and prince, composed twenty-four Saṃhitās, O best of men, and taught them to his disciples—now hear their names.

राडश्च महवीर्यश्च पञ्चमो वाहनस्तथा। तालकः पाण्डकश्चैष कालिको राजिकस्तथा। गौतमश्चाजबस्तश्च सोमराजापतत्ततः ।। ६१.

Rāḍa, Mahavīrya, Pañcama, Vāhana, Tālaka, Pāṇḍaka, Kālikā, Rājika, Gautama, Ajabasta, and Somarāja—these are his disciples in order.

पृष्ठग्नः परिकृष्टश्च उलूखलक एव च। यवीयसश्च वैशालो अंगुलीयश्च कौशिकः ।। ६१.

Pṛṣṭhagna, Parikṛṣṭa, Ulūkhalaka, Yavīyasa, Vaiśāla, Aṃgulīya, and Kauśika—

सालिमञ्जरिसत्यश्च कापीयः कानिकश्च यः। पराशरश्च धर्मात्मा इति क्रान्तास्तु सामगाः ।। ६१.

Sālimañjarisatya, Kāpīya, Kānīka, and Parāśara the righteous—these are the Sāmagas who have passed on.

सामगानान्तु सर्वेषां श्रेष्ठौ द्वौ तु प्रकीर्त्तितौ। पौष्यञ्जिश्च कृतिश्चैव संहितानां विकल्पकौ ।। ६१.

But among all the Sāmagas, two are said to be the foremost: Pauṣyañji and Kṛti, who are the arrangers of the Saṃhitās.

अथर्वाणं द्विधा कृत्वा सुमन्तुरददद् द्विजाः । कबन्धाय पुनः कृत्स्रं स च विद्याद्यथाक्रमम् ।। ६१.

Sumantu divided the Atharva Veda into two parts and gave them to the twice-born; then he gave the entire text again to Kabandha, along with the knowledge in proper order.

कबन्धस्तु द्विदा कृत्वा पथ्यायैकं पुनर्ददौ। द्वितीयं वेदस्पर्शाय स चतुर्द्धाकरोत् पुनः ।। ६१.

Kabandha, having divided it into two, gave one part again to Pathya; the second, for the study of the Veda, he divided once more into four parts.

मोदो ब्रह्मबलश्चैव पिप्पलादस्तथैव च। शौकायनिश्च धर्मज्ञश्चतुर्थस्तपनः स्मृतः।? वेदस्पर्शस्य चत्वारः शिष्यास्त्वेते दृढव्रताः ।। ६१.

Modo, Brahmabala, Pippalāda, Śaukāyani the knower of dharma, and the fourth, Tapana—these four steadfast disciples are known as the students of Vedasparśa.

पुनश्च त्रिविधं विद्धि पथ्यानां भेदमुत्तमम्। जाजलिः कुमुदादिश्च तृतीयः शौनकः स्मृतः ।। ६१.

Again, know that the division of Pathya’s tradition is threefold: Jājali, Kumuda and others, and the third is remembered as Śaunaka.

शौनकस्तु द्विधा कृत्वा ददावेकन्तु बभ्रवे। द्वितीयां संहितां धीमान्सैन्धवायनसंज्ञिते ।। ६१.

Śaunaka, dividing it into two, gave one part to Babhrava; the wise one gave the second Saṃhitā to Saindhavāyana.

सैन्धवो मुञ्जकेशाय भिन्ना सा च द्विधा पुनः। नक्षत्र कल्पो वैतानस्तृतीयः संहितानिधिः। चतुर्थोऽङ्गिरसः कल्पः शान्तिकल्पश्च पञ्चमः ।। ६१.

Saindhava gave it to Muñjakeśa, and that was again divided into two; Nakṣatrakalpa, Vaitāna, the third Saṃhitānidhi, the fourth is the Kalpa of Aṅgiras, and the fifth is Śāntikalpa.

श्रेष्ठस्त्वथर्वणो ह्येते संहितानां विकल्पनाः। षट्शः कृत्वा मयाप्युक्तं पुराणमृषिसत्तमाः ।। ६१.

These are the foremost Atharvaṇa divisions of the Saṃhitās; having made sixfold arrangements, I have also spoken of the Purāṇa, O best of sages.

आत्रेयः सुमतिर्धीमान्काश्यपो ह्यकृतव्रणः। भारद्वाजोऽग्निवर्चाश्च वसिष्ठो मित्रयुश्च यः । सावर्णिः सोमदत्तिस्तु सुशर्मा शांशपायनः ।। ६१.

Ātreya, the wise Sumati, Kāśyapa, Akṛtavraṇa, Bhāradvāja, Agnivarcā, Vasiṣṭha, Mitrayu, Sāvarṇi, Somadatta, Suśarmā, and Śāṃśapāyana—

एते शिष्या मम ब्रह्मन् पुराणेषु दृढव्रताः। त्रिभिस्तिस्रः कृतास्तिस्रः संहिताः पुनरेव हि ।। ६१.

These steadfast disciples of mine, O Brāhmaṇa, in the Purāṇas, each made three Saṃhitās from three.

काश्यपः संहिताकर्त्ता सावर्णिः शांशपायनः। सामिका च चतुर्थीस्यात्सा चैषा पूर्वसंहिता ।। ६१.

Kāśyapa, Sāvarṇi, Śāṃśapāyana, and Sāmikā are the compilers of the Saṃhitās; this is the earlier Saṃhitā.

सर्वास्ता हि चतुष्पादाः सर्वाश्चैकार्थवाचिकाः। पाठान्तरे पृथग्भूता वेदशाखा यथा तथा। चतुःसाहस्रिकाः सर्वाः शांशपायनिकामृते ।। ६१.

All these are in four sections and express a single meaning; in different recensions they are distinct, just as the branches of the Veda; all are of four thousand verses, except the Śāṃśapāyanika.

लोमहर्षणिका मूलास्ततः काश्यपिकाः पराः। सावर्णिकास्तृतीयास्ता यजुर्वाक्यार्थपण्डिताः ।। ६१.

The Lomaharṣaṇika is the root, then come the Kāśyapika, and the third is Sāvarṇika, who are learned in the meaning of Yajur Veda sentences.

शांशपायनिकाश्चान्या नोदनार्थविभूषिताः । सहस्राणि ऋचामष्टौ षट्शतानि तथैव च ।। ६१.

Other Śāṃśapāyanikas are adorned with the meaning of injunctions; there are eight thousand and six hundred Ṛk verses.