Vayu Purana

ब्रह्महत्या तु यैश्चीर्णा चरणाच्चरकाः स्मृताः । वैशम्पायनशिष्यास्ते चरकाः समुदाहृताः ।। ६१.

Those by whom the expiation for Brāhmaṇa-slaying was performed are called Carakas, from the act of wandering. The disciples of Vaiśampāyana are thus known as Carakas.

इत्येते चरकाः प्रोक्ता वाजिनस्तान्निबोधत। याज्ञवल्क्यस्य शिष्यास्ते कण्ववैधेयशालिनः ।। ६१.

Thus these Carakas have been described; now hear of the Vājins. They are the disciples of Yājñavalkya: Kaṇva, Vaideha, and Śālina.

मध्यन्दिनश्च शापेयी विदिग्धश्चाप्य उद्दलः। ताम्रायणश्च वात्स्यश्च तथा गालवशैशिरी। आटवी च तथा पर्णी वीरणी सपरायणः ।। ६१.

Madhyandina, Śāpeya, Vidigdha, Uddala, Tāmrāyaṇa, Vātsya, Gālava, Śaiśirī, Āṭavī, Parṇī, Vīraṇī, and Parāyaṇa—these are named.

इत्येते वाजिनः प्रोक्ता दश पञ्च च संस्मृताः। शतमेकाधिकं कृत्स्नं यजुषां वै विकल्पकाः ।। ६१.

Thus these Vājins, fifteen in number, are remembered. In all, there are one hundred and one recensions of the Yajus.

पुत्रमध्यापयामास सुमन्तुमथ जैमिनिः। सुमन्तुश्चापि सुत्वानं पुत्रमध्यापयत्प्रभुः। सुकर्माणं सुतं सुत्वा पुत्रमध्यापयत्प्रभुः ।। ६१.

Then Jaimini instructed his son Sumantu, and Sumantu, having a son, likewise instructed his son. Having a son, Sukarmā also instructed his son.

स सहस्रमधीत्याशु सुकर्माप्यथ संहिताः। प्रोवाचाथ सहस्रस्य सुकर्मा सूर्यवर्चसः ।। ६१.

He, Sukarmā, quickly mastered a thousand Saṃhitās, and then, radiant as the sun, taught those thousand Saṃhitās.

अनध्यायेष्वधीयानांस्ताञ्जघान शतक्रतुः। प्रायोपवेशमकरोत्ततोऽसौ शिष्यकारणात् ।। ६१.

When some studied during prohibited times, Indra struck them down; then, for the sake of his disciples, Sukarmā undertook a fast unto death.

क्रुद्धं दृष्ट्वा ततः शक्रो वरमस्मै ददौ पुनः। भाविनौ ते महावीर्यौ शिष्यावनलवर्चसौ ।। ६१.

Seeing him thus angered, Indra granted him a boon again: 'Two disciples of yours, endowed with great strength and fiery brilliance, will be born.'

अधीयानौ महाप्राज्ञौ सहस्रं सहितावुभौ। एतौ सुरौ महाभागौ मा क्रुध्य द्विजसत्तम ।। ६१.

'These two, both highly wise and studying together, will master a thousand Saṃhitās; O best of twice-born, do not be angry with them, for they are blessed divine beings.'

इत्युक्त्वा वासवः श्रीमान्सुकर्माणं यशस्विनम्। शान्तक्रोधं द्विजं दृष्ट्वा तत्रैवान्तरधीयत ।। ६१.

Having spoken thus, the illustrious Indra, seeing Sukarmā, the renowned Brahmin, calmed of anger, vanished there itself.

तस्य शिष्यो भवेद्धीमान्पौष्यञ्जी द्विजसत्तमाः। हिरण्यनाभः कौशिक्यौ द्वितीयोऽभून्नराधिपः ।। ६१.

O best of Brahmins, his disciple was the wise Pauṣyañji, and the second was Hiraṇyanābha Kauśikya, a king's son.

अध्यापयत्तु पौष्यञ्जी सहस्रार्द्धन्तु संहिताः। तेनान्योदीच्यसामान्याः शिष्याः पौष्यञ्जिनः शुभाः ।। ६१.

Pauṣyañji taught half of the thousand Saṃhitās, and thus his virtuous disciples became known as the Northern Sāmagas.

शतानि पञ्च कौशिक्यः संहितानाञ्च वीर्यवान्। शिष्या हिरण्यनाभस्य स्मृतास्ते प्राच्यसामगाः ।। ६१.

The valiant Kauśikya taught five hundred Saṃhitās, and the disciples of Hiraṇyanābha are remembered as the Eastern Sāmagas.

लोकाक्षी कुथुमिश्चैव कुशीती लाङ्गलिस्तथा। पौष्यञ्जिशिष्याश्चत्वारस्तेषां भेदान्निबोधत ।। ६१.

Lokākṣī, Kuthumi, Kuśītī, and Lāṅgali—these four were disciples of Pauṣyañji; now hear of their branches.

राणायनीयः स हि तण्डिपुत्रस्तस्मादन्यो मूलचारी सुविद्वान्। सकतिपुत्रः सहसात्यपुत्र एतान् भेदान् वित्त लोकाक्षिणस्तु ।। ६१.

Rāṇāyanīya, son of Taṇḍi, and another, the learned Mūlacārī; Sakatiputra and Sahasātyaputra—know these as the branches of Lokākṣī.

त्रयस्तु कुथुमेः पुत्रा औरसो रसपासरः। भागवित्तिश्च तेजस्वी त्रिविधाः कौथुमाः स्मृताः ।। ६१.

Kuthumi had three sons by birth: Rasapāsara, Bhāgavitti, and the brilliant one; these are known as the three branches of the Kauthumas.

शौरिद्युः श्रृङ्गिपुत्रश्चद्वावेतौ चरितव्रतौ। राणायनीयः सौमित्रिः सामवेदविशारदौ ।। ६१.

Śauridyu and Śṛṅgiputra, both steadfast in conduct, and Rāṇāyanīya, son of Sumitra—these are experts in the Sāmaveda.

प्रोवाच संहितास्तिस्रः श्रृङ्गिपुत्रो महातपाः। चैलः प्राचीनयोगश्च सुरालश्च द्विजोत्तमाः ।। ६१.

Śṛṅgiputra, the great ascetic, taught three Saṃhitās: Caila, Prācīnayoga, and Surāla, O best of Brahmins.

प्रोवाच संहिताः षट्तु पाराशर्यस्तु कौथुमः। आसुरायणवैशाख्यौ वेदवृद्धपरायणौ ।। ६१.

The Kauthuma, Pārāśarya, taught six Saṃhitās: Āsurāyaṇa and Vaiśākhya, both devoted to the ancient Veda.

प्राचीनयोगपुत्रश्च बुद्धिमांश्च पतञ्जलिः। कौथुमस्य तु भेदास्ते पाराशर्यस्य षट् स्मृताः। लाङ्गलिः शालिहोत्रश्च षट् षट् प्रोवाच संहिताः ।। ६१.

Prācīnayogaputra and the wise Patañjali—these are the branches of Kauthuma; six branches of Pārāśarya are remembered. Lāṅgali and Śālihotra each taught six Saṃhitās.

भालुकिः कामहानिश्च जैमिनिर्लोमगायिनः। कण्डश्च कोलहश्चैव षडेते लाङ्गलाः स्मृताः। एते लाङ्गलिनः शिष्याः संहिता यैः प्रसाधिताः ।। ६१.

Bhāluki, Kāmahāni, Jaimini, Lomagāyin, Kaṇḍa, and Kolaha—these six are known as the Lāṅgalas. These disciples of Lāṅgali established the Saṃhitās.

ततो हिरण्यनाभस्य कृतशिष्यो नृपात्मजः । सोऽकरोच्च चतुर्विंशत्संहिता द्विपदां वरः । प्रोवाच चैव शिष्येभ्यो येभ्यस्तांश्च निबोधत ।। ६१.

Then Kṛta, son of Hiraṇyanābha and prince, composed twenty-four Saṃhitās, O best of men, and taught them to his disciples—now hear their names.

राडश्च महवीर्यश्च पञ्चमो वाहनस्तथा। तालकः पाण्डकश्चैष कालिको राजिकस्तथा। गौतमश्चाजबस्तश्च सोमराजापतत्ततः ।। ६१.

Rāḍa, Mahavīrya, Pañcama, Vāhana, Tālaka, Pāṇḍaka, Kālikā, Rājika, Gautama, Ajabasta, and Somarāja—these are his disciples in order.

पृष्ठग्नः परिकृष्टश्च उलूखलक एव च। यवीयसश्च वैशालो अंगुलीयश्च कौशिकः ।। ६१.

Pṛṣṭhagna, Parikṛṣṭa, Ulūkhalaka, Yavīyasa, Vaiśāla, Aṃgulīya, and Kauśika—

सालिमञ्जरिसत्यश्च कापीयः कानिकश्च यः। पराशरश्च धर्मात्मा इति क्रान्तास्तु सामगाः ।। ६१.

Sālimañjarisatya, Kāpīya, Kānīka, and Parāśara the righteous—these are the Sāmagas who have passed on.

सामगानान्तु सर्वेषां श्रेष्ठौ द्वौ तु प्रकीर्त्तितौ। पौष्यञ्जिश्च कृतिश्चैव संहितानां विकल्पकौ ।। ६१.

But among all the Sāmagas, two are said to be the foremost: Pauṣyañji and Kṛti, who are the arrangers of the Saṃhitās.

अथर्वाणं द्विधा कृत्वा सुमन्तुरददद् द्विजाः । कबन्धाय पुनः कृत्स्रं स च विद्याद्यथाक्रमम् ।। ६१.

Sumantu divided the Atharva Veda into two parts and gave them to the twice-born; then he gave the entire text again to Kabandha, along with the knowledge in proper order.

कबन्धस्तु द्विदा कृत्वा पथ्यायैकं पुनर्ददौ। द्वितीयं वेदस्पर्शाय स चतुर्द्धाकरोत् पुनः ।। ६१.

Kabandha, having divided it into two, gave one part again to Pathya; the second, for the study of the Veda, he divided once more into four parts.

मोदो ब्रह्मबलश्चैव पिप्पलादस्तथैव च। शौकायनिश्च धर्मज्ञश्चतुर्थस्तपनः स्मृतः।? वेदस्पर्शस्य चत्वारः शिष्यास्त्वेते दृढव्रताः ।। ६१.

Modo, Brahmabala, Pippalāda, Śaukāyani the knower of dharma, and the fourth, Tapana—these four steadfast disciples are known as the students of Vedasparśa.