వరాహపురాణమ్

భగాక్షిసంస్ఫోటనదక్షకర్మా గృహాణ భాగం మఖతః ప్రధానమ్ । ప్రసీద దేవేశ్వర నీలకణ్ఠ ప్రపాహి నః సర్వగుణోపపన్న ।। ౨౧.

భగుడి కన్నులా మెరుస్తున్నవాడా, దక్ష యజ్ఞాన్ని నిర్వహించినవాడా, యజ్ఞంలో ప్రధాన భాగాన్ని స్వీకరించు. దేవతల అధిపతిగా, నీలకంఠుడా, అన్ని మంచి లక్షణాలతో ఉన్నవాడా, మాకు దయచూపి, రక్షించు.

సితాఙ్గరాగాప్రతిపన్నమూర్త్తే కపాలధారింస్త్రిపురఘ్న దేవ । ప్రపాహి నః సర్వభయేషు చైవ ఉమాపతే పుష్కరనాలజన్మ ।। ౨౧.

తెల్లటి చందనపు లేపనంతో అలంకరించబడిన రూపముతో, కపాలాన్ని ధరించినవాడా, త్రిపురాసురులను సంహరించిన దేవా, ఉమాదేవి భర్తవా, కమలపు దండ నుండి జన్మించినవాడా, మమ్మల్ని అన్ని భయాల నుండి రక్షించు.

పశ్యామ తే దేహగతాన్ సురేశ సర్గాదయో వేదవరాననన్త । సాఙ్గాన్ సవిద్యాన్ సపదక్రమాంశ్చ సర్వాన్ నిలీనాంస్త్వయి దేవదేవ ।। ౨౧.

దేవతల అధిపతివా, నీ శరీరంలో సృష్టి మొదలు వేదాలు, వాటి అన్ని భాగాలు, విద్యలు, మంత్రాలు అన్నీ నీలోనే లయమయ్యాయని మేము చూస్తున్నాము, దేవదేవా.

భవ శర్వ మహాదేవ పినాకిన్ రుద్ర తే హర । నతాః స్మ సర్వే విశ్వేశ త్రాహి నః పరమేశ్వర ।। ౨౧.

భవా, శర్వా, మహాదేవా, పినాకిని, రుద్రా, హరా, జగత్తు అంతా నీకు నమస్కరిస్తోంది. పరమేశ్వరా, మమ్మల్ని రక్షించు.

ఇత్థం స్తుతస్తదా దేవైర్దేవదేవో మహేశ్వరః । తుతోష సర్వదేవానాం వాక్యం చేదమువాచ హ ।। ౨౧.

దేవతలు ఇలా స్తుతించినప్పుడు, దేవదేవుడైన మహేశ్వరుడు సంతోషించి, అందరికీ ఇలా అన్నాడు.

రుద్ర ఉవాచ । భగస్య నేత్రం భవతు పూష్ణో దన్తాస్తథా మఖః । దక్షస్యాచ్ఛిద్రతాం యాతు యజ్ఞశ్చాప్యదితేః సుతాః । పశుభావం తథా చాపి అపనేష్యామి వో సురాః ।। ౨౧.

రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు: భగుడికి కన్ను తిరిగి వస్తుంది, పూషణునికి పళ్ళు తిరిగి వస్తాయి, దక్షుని యజ్ఞం మళ్లీ పూర్ణమవుతుంది. అదితి కుమారులు తమ స్థానం తిరిగి పొందుతారు. దేవతలారా, మీలోని పశుభావాన్ని నేను తొలగిస్తాను.

మద్దర్శనేన యో జాతః పశుభావో దివౌకసామ్ । స మయాఽపహృతః సద్యః పతిత్వం వో భవిష్యతి ।। ౨౧.

నా దర్శనం వల్ల దేవతల్లో కలిగిన పశుభావాన్ని నేను ఇప్పుడే తొలగించాను. ఇకమీదట మీకు ఆ దోషం ఉండదు.

అహం చ సర్వవిద్యానాం పతిరాద్యః సనాతనః । అహం వై పతిభావేన పశుమధ్యే వ్యవస్థితః ।। ౨౧.

నేనే అన్ని విద్యలకు ఆదిపతి, శాశ్వతుడు. పశువుల మధ్య నేను యజమానిగా స్థిరపడ్డాను.

అతః పశుపతిర్నామ మమ లోకే భవిష్యతి । యే మాం యజన్తి తేషాం స్యాద్ దీక్షా పాశుపతీ భవేత్ ।। ౨౧.

అందుకే ఈ లోకంలో నాకు 'పశుపతి' అనే పేరు కలుగుతుంది. నన్ను ఆరాధించే వారికి పాశుపత దీక్ష లభిస్తుంది.

ఏవముక్తేఽథ రుద్రేణ బ్రహ్మా లోకపితామహః । ఉవాచ రుద్రం సస్నేహం స్మితపూర్వమిదం వచః ।। ౨౧.

రుద్రుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, లోకాల పితామహుడైన బ్రహ్మా, ప్రేమతో చిరునవ్వుతో, రుద్రునితో ఇలా అన్నాడు.

ధ్రువం పాశుపతిర్దేవ త్వం లోకే ఖ్యాతిమేస్యతి । అయం చ దేవస్త్వన్నామ్నా లోకే ఖ్యాతిం గమిష్యతి । ఆరాధ్యశ్చ సమస్తానాం దేవాదీనాం గమిష్యసి ।। ౨౧.

దేవా, పశుపతి అనే పేరు లోకంలో ఖ్యాతి పొందుతుంది. ఈ దేవుడు నీ పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందుతాడు. నీవు అందరి దేవతలూ ఇతరులూ ఆరాధించేవాడవుతావు.

ఏవముక్త్వా తదా బ్రహ్మా దక్షం ప్రోవాచ బుద్ధిమాన్ । గౌరీం ప్రయచ్ఛ రుద్రాయ పూర్వమేవోపపాదితామ్ ।। ౨౧.

అలా చెప్పి, బ్రహ్మా, తెలివిగలవాడు, దక్షునితో ఇలా అన్నాడు: నీవు ముందే సిద్ధం చేసిన గౌరీని రుద్రునికి ఇచ్చు.

ఏవముక్త్వా తదా దక్షస్తాం కన్యాం బ్రహ్మసన్నిధౌ । దదౌ రుద్రాయ మహతే గౌరీం పరమశోభనామ్ ।। ౨౧.

ఆ తరువాత, దక్షుడు బ్రహ్మా సమక్షంలో, అత్యంత అందమైన ఆ కన్య అయిన గౌరీని మహాత్ముడైన రుద్రునికి ఇచ్చాడు.

స తాం జగ్రాహ విధివద్ రుద్రః పరమశోభనామ్ । దక్షస్య చ ప్రియం కుర్వన్ బహుమానపురఃసరమ్ ।। ౨౧.

రుద్రుడు, దక్షుని మనసుకు అనుగుణంగా, గౌరీని అన్ని విధులు పాటిస్తూ, గౌరవంతో స్వీకరించాడు.

గృహీతాయాం తు కన్యాయాం దాక్షాయణ్యాం పితామహః । దదౌ రుద్రస్య నిలయం కైలాసం సురసన్నిధౌ ।। ౨౧.

దక్ష కుమార్తె అయిన ఆ కన్యను రుద్రుడు స్వీకరించిన తరువాత, పితామహుడైన బ్రహ్మా, దేవతల సమక్షంలో రుద్రునికి కైలాసాన్ని నివాసంగా ఇచ్చాడు.

రుద్రోఽపి ప్రయయౌ భూతైః సమం కైలాసపర్వతమ్ । దేవాశ్చాపి యథాస్థానం స్వం స్వం జగ్ముర్ముదాన్వితాః । బ్రహ్మాఽపి దక్షసహితః ప్రాజాపత్యం పురం యయౌ ।। ౨౧.

రుద్రుడు తన గణాలతో కలిసి కైలాస పర్వతానికి వెళ్లాడు. దేవతలు ఆనందంతో తమ తమ స్థానాలకు వెళ్లారు. బ్రహ్మా, దక్షునితో కలిసి ప్రజాపతుల నగరానికి వెళ్లాడు.

మహాతపా ఉవాచ । తస్మిన్ నివసతస్తస్య రుద్రస్య పరమేష్ఠినః । చుకోప గౌరీ దేవస్య పితుర్వైరమనుస్మరన్ ।। ౨౨.

మహాతపా ఇలా అన్నాడు: పరమేశ్వరుడైన రుద్రుడు అక్కడ నివసిస్తున్నప్పుడు, గౌరీ దేవుడిపై తన తండ్రి వైరం గుర్తు చేసుకుని కోపంగా మారింది.

చిన్తయామాస దక్షస్య అనేనాపకృతం పురా । యజ్ఞో విధ్వంసితో యస్మాత్ తస్మాచ్చాన్యాం తనూమహమ్ ।। ౨౨.

దక్షుడు నన్ను గతంలో ఎంతగా బాధించాడో, యజ్ఞాన్ని ధ్వంసం చేశాడో ఆ దేవి ఆలోచించింది. అందుకే, నేను ఇంకో శరీరంలో జన్మిస్తాను అని నిర్ణయించుకుంది.

ఆరాధ్య తపసా తస్య గృహే భూత్వా వ్రజామ్యహమ్ । కథం గచ్ఛామి పితరం దక్షం క్షపితబాన్ధవమ్ ।। ౨౨.

తపస్సు చేసి, అతని ఇంట్లోనే పుట్టాలని నిర్ణయించుకుంది. కానీ, తన కుటుంబాన్ని నాశనం చేసిన తన తండ్రి దక్షుని వద్దకు ఎలా వెళ్ళగలను అని ఆలోచించింది.

భవపత్నీ చ దుహితా ఏవం సంచిన్త్య సున్దరీ । జగామ తపసే శైలం హిమవన్తం మహాగిరిమ్ ।। ౨౨.

అలా ఆలోచించిన భవుని కుమార్తె, అందమైనది, తపస్సు చేయడానికి హిమవంతుడు అనే మహా పర్వతానికి వెళ్లింది.

తత్ర కాలేన మహతా క్షపయన్తీ కలేవరమ్ । స్వశరీరాగ్నినా దగ్ధా తతః శైలసుతాఽభవత్ ।। ౨౨.

అక్కడ, చాలా కాలం పాటు కఠిన తపస్సు చేస్తూ, తన శరీరాన్ని తపస్సు అగ్నిలో కాల్చుకుంది. ఆ తరువాత, ఆమె పర్వత కుమార్తెగా జన్మించింది.

ఉమా నామేతి మహతీ కృష్ణా చేత్యభిధానతః । లబ్ధ్వా తు శోభనాం మూర్తిం హిమవన్తగృహే శుభా ।। ౨౨.

ఆమెకు ఉమా, కృష్ణా అనే గొప్ప పేర్లు ప్రసిద్ధి అయ్యాయి. హిమవంతుని ఇంట్లో ఆమెకు అందమైన రూపం లభించి, శుభంగా జీవించింది.

పునస్తపశ్చకారోగ్రం దేవం స్మృత్వా త్రిలోచనమ్ । అసావేవ పతిర్మహ్యమిత్యుక్త్వా తపసి స్థితా ।। ౨౨.

మళ్ళీ, ఆమె తపస్సు చేస్తూ, మూడు కన్నుల దేవుడిని స్మరించుకుంటూ, 'అతనే నా భర్త' అని నిశ్చయంగా చెప్పి తపస్సులో నిలిచింది.

కుర్వన్త్యా తత్ తపశ్చోగ్రం హిమవన్తే మహాగిరౌ । కాలేన మహతా దేవస్తపసారాధితస్తయా ।। ౨౨.

హిమవంతుడు అనే మహా పర్వతంపై ఆమె కఠిన తపస్సు చేస్తుండగా, చాలా కాలం తర్వాత ఆ దేవుడు ఆమె తపస్సుతో సంతుష్టుడయ్యాడు.

ఆజగామాశ్రమం తస్యా విప్రో భూత్వా మహేశ్వరః । వృద్ధః శిథిలసర్వాఙ్గః స్ఖలంశ్చైవ పదే పదే ।। ౨౨.

మహేశ్వరుడు వృద్ధ బ్రాహ్మణుని రూపంలో, అన్ని అవయవాలు బలహీనంగా, ప్రతి అడుగులో తడబడుతూ, ఆమె ఆశ్రమానికి వచ్చాడు.

కృచ్ఛ్రాత్ తస్యాః సమీపం తు ఆగత్య ద్విజసత్తమః । బుభుక్షితోఽస్మి మే దేహి భద్రే భోజ్యం ద్విజస్య తు ।। ౨౨.

ఆ వృద్ధ బ్రాహ్మణుడు ఎంతో కష్టంగా ఆమె దగ్గరకు వచ్చి, 'అమ్మా, నాకు ఆకలిగా ఉంది. బ్రాహ్మణునికి తగిన ఆహారం ఇవ్వు' అని అడిగాడు.

ఏవముక్తా తదా కన్యా ఉమా శైలసుతా శుభా । ఉవాచ బ్రాహ్మణం భోజ్యం దద్మి విప్ర ఫలాదికమ్ । కురు స్నానం ద్రుతం విప్ర భుఞ్జస్వాన్నం యదృచ్ఛయా ।। ౨౨.

అలా అడిగినప్పుడు, పర్వత కుమార్తె అయిన ఉమా, 'బ్రాహ్మణా, నేను నీకు పండ్లు వంటివి ఇస్తాను. తొందరగా స్నానం చేసి, నీకు ఇష్టమైనది తిను' అని చెప్పింది.

ఏవముక్తస్తదా విప్రస్తస్య పార్శ్వే మహానదీమ్ । గఙ్గాం జగామ స్నానార్థీ స్నానం కర్త్తుమవాతరత్ ।। ౨౨.

అలా చెప్పిన తరువాత, ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆమెకు దగ్గరలో ఉన్న గంగానదికి స్నానం చేయడానికి వెళ్లి, నీటిలోకి దిగాడు.

స్నానం తు కుర్వతా తేన రుద్రేణ ద్విజరూపిణా । భూత్వా మాయామయం భీమం మకరం భయదర్శనమ్ । గ్రాహితస్తు తదా విప్రస్తేన దుష్టేన మద్గునా ।। ౨౨.

బ్రాహ్మణుని రూపంలో ఉన్న రుద్రుడు స్నానం చేస్తుండగా, భయంకరమైన మాయామయమైన మకరంగా మారి, తన స్వంత శక్తితో ఆ బ్రాహ్మణునిని పట్టుకున్నాడు.