వరాహపురాణమ్

రుద్రః కోపోద్భవో యస్తు పూర్వం మగ్నో మహాజలే । స సహస్త్రార్కసంకాశో నిశ్చక్రామ జలాత్ తతః ।। ౨౧.

కోపంతో జన్మించిన రుద్రుడు, ముందు మహాజలంలో మునిగిపోయి ఉన్నాడు. అప్పుడు వేల సూర్యుల్లా ప్రకాశిస్తూ ఆ నీటిలో నుంచి బయటకు వచ్చాడు.

సర్వజ్ఞానమయో దేవః సర్వదేవమయోఽమలః । ప్రత్యక్షదర్శీ సర్వస్య జగతస్తపసా బభౌ ।। ౨౧.

అతడు సమస్త జ్ఞానమయుడూ, పావనుడూ, అన్ని దేవతల స్వరూపుడూ. తన తపస్సు వల్ల సర్వలోకాలను ప్రత్యక్షంగా దర్శించగలిగాడు.

తస్మింస్తు కాలే పఞ్చానాం జాతః సర్గో నరోత్తమ । దివ్యానాం పృథివీస్థానాం చతుర్ణామరజాతినామ్ ।। ౨౧.

అప్పుడు, ఓ మహానుభావా! ఆ కాలంలో ఐదు రకాల సృష్టి పుట్టింది. అందులో దివ్యజనులు, భూమిపై నివసించే నాలుగు వర్ణాల ప్రజలు ఉన్నారు.

రౌద్రసర్గస్య సంభూతిస్తదా సద్యోఽపి జాయతే । ఇదానీం రుద్రసర్గం త్వం శ్రృణు పార్థివసత్తమ ।। ౨౧.

అప్పుడు రౌద్ర సృష్టి వెంటనే ఏర్పడింది. రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! ఇప్పుడు రుద్రుని సృష్టి కథను విను.

దశవర్షసహస్త్రాణి తపశ్చీర్త్వా మహజ్జలే । ప్రతిబుద్ధో యదా రుద్రస్తదా చోర్వోం సకాననామ్ । దృష్ట్వా సస్యవతీం రమ్యాం మనుష్యపశుసంకులామ్ ।। ౨౧.

పది వేల సంవత్సరాలు మహాజలంలో తపస్సు చేసి, రుద్రుడు మేల్కొన్నప్పుడు, అప్పుడు అడవులతో, పంటలతో, అందంగా, మనుషులు, పశువులతో నిండిన భూమిని చూశాడు.

శుశ్రావ చ తదా శబ్దానృత్విజాం దక్షసద్మని । ఆశ్రమే యజ్ఞినాం చోచ్చైర్యోగస్థైరితి కీర్త్తితమ్ ।। ౨౧.

ఆ సమయంలో రుద్రుడు దక్షుని ఇంటిలో ఋత్వికులు చేసే శబ్దాలను, యజ్ఞకారులు తమ ఆశ్రమంలో యోగసమాధిలో ఉన్నప్పుడు చేసే ఘోషలను వినిపించాయి.

తతః శ్రుత్వా మహాతేజాః సర్వజ్ఞః పరమేశ్వరః । చుకోప సుభృశం దేవో వాక్యం చేదమువాచ హ ।। ౨౧.

అవి విని, పరమేశ్వరుడు, మహాతేజస్సుతో, సర్వజ్ఞుడై, తీవ్రంగా కోపంతో, ఇలా అన్నాడు.

అహం పూర్వం తు కవినా సృష్టః సర్వాత్మనా విభుః । ప్రజాః సృజస్వేతి తదా వాక్యమేతత్ తథోక్తవాన్ ।। ౨౧.

నన్ను ముందుగా కవి, సర్వవ్యాపకుడు, 'ప్రజలను సృష్టించు' అని ఆజ్ఞాపించి సృష్టించాడు. ఇదే నిజమైన మాట.

ఇదానీం కేన తత్కర్మ కృతం సృష్ట్యాదివర్ణనమ్ । ఏవముక్త్వా భృశం కోపాన్ననాద పరమేశ్వరః ।। ౨౧.

ఇప్పుడు ఈ సృష్టి మొదలు వివరించిన కార్యాన్ని ఎవరు చేశారు? అని చెప్పి, పరమేశ్వరుడు తీవ్రమైన కోపంతో గర్జించాడు.

తస్య నానదతో జ్వాలాః శ్రోత్రేభ్యో నిర్యయుస్తదా । తత్ర భూతాని వేతాలా ఉచ్ఛ్రుష్మాః ప్రేతపూతనాః ।। ౨౧.

ఆయన గర్జించినప్పుడు, ఆయన చెవుల నుంచి జ్వాలలు వెలువడ్డాయి. వాటి నుంచి భూతాలు, వేతాళాలు, ఉగ్రశక్తులు, ప్రేతాలు, పిశాచాలు పుట్టాయి.

కూష్మాణ్డా యాతుధానాశ్చ సర్వే ప్రజ్వలితాననాః । ఉత్తస్థుః కోటిశస్తత్ర నానాప్రహరణావృతాః ।। ౨౧.

కూష్మాండులు, యాతుధానులు, అందరూ అగ్నిముఖాలతో, కోటికోట్ల సంఖ్యలో, వివిధ ఆయుధాలతో అక్కడ బయలుదేరారు.

తే దృష్ట్వా భూతసంఘాతా వివిధాయుధపాణయః । ససర్జ వేదవిద్యాఙ్గం రథం పరమశోభనమ్ ।। ౨౧.

వివిధ ఆయుధాలు పట్టుకున్న ఆ భూతగణాలను చూసి, వేదవిద్యా భాగాలతో కూడిన అద్భుతమైన రథాన్ని సృష్టించాడు.

తస్మిన్నృగాదయస్త్వశ్వాస్త్రితత్త్వం చ త్రివేణుకమ్ । త్రిపూజకం త్రిషవణం ధర్మాక్షం మారుతధ్వనిమ్ ।। ౨౧.

ఆ రథంలో ఋగ్వేదాది వేదాలు, గుర్రాలు, త్రితత్త్వం, త్రివేణువు, త్రిపూజ, త్రిశవణం, ధర్మపాశం, వాయువుల శబ్దం ఉండేవి.

అహోరాత్రే పతాకే ద్వే ధర్మాధర్మే తు దణ్డకే । శకటం సర్వవిద్యాశ్చ స్వయం బ్రహ్మాదిసారథిః ।। ౨౧.

పగలు, రాత్రి రెండూ అతని జెండాలవంటివి; ధర్మం, అధర్మం రెండూ అతని దండాలవంటివి. ఆ రథం అన్నివిధాల జ్ఞానమే, బ్రహ్మతో పాటు ఇతర దేవతలు కూడా ఆ రథానికి సారథులవారు.

గాయత్రీ చ ధనుస్తస్య ఓఙ్కారో గుణ ఏవ చ । స్వరాః సప్త శరాస్తస్య దేవదేవస్య సువ్రత ।। ౨౧.

ఆ ప్రభువుకి గాయత్రీ ధనుస్సు, ఓంకారం దాని తాడు, ఏడుస్వరాలు అతని బాణాలు, ఓ సద్గుణసంపన్నుడా!

ఏవం కృత్వా స సామగ్రీం దేవదేవః ప్రతాపవాన్ । జగామ దక్షయజ్ఞాయ కోపాద్ రుద్రః ప్రతాపవాన్ ।। ౨౧.

ఇలా అన్నీ సిద్ధం చేసుకుని, దేవతాధిపతి అయిన ప్రభువు కోపంతో దక్ష యజ్ఞానికి బయలుదేరాడు.

గచ్ఛతస్తస్య దేవస్య అమ్బరాఙ్గిరసం నయత్ । ఋత్విజాం మన్త్రనిచయో నష్టో రుద్రాగమే తదా ।। ౨౧.

ఆ దేవుడు ఆకాశంలో అంగిరసులను తోడుగా తీసుకుంటూ వెళ్తుండగా, రుద్రుడు వచ్చేసరికి ఋత్వికులు ఉచ్చరించే మంత్రాలన్నీ అంతరించిపోయాయి.

విపరీతమిదం దృష్ట్వా తదా సర్వే చ ఋత్విజః । ఊచుః సంనహ్యతాం దేవా మహద్ వో భయమాగతమ్ ।। ౨౧.

ఈ విధంగా పరిస్థితి మారిపోయినదాన్ని చూసి, అందరు ఋత్వికులు ఇలా అన్నారు: 'దేవతలారా, ఆయుధాలు ధరించండి; మీకు పెద్ద ప్రమాదం వచ్చేసింది.'

కశ్చిదాయాతి బలవానసురో బ్రహ్మనిర్మితః । యజ్ఞభాగార్థమేతస్మిన్ క్రతౌ పరమదుర్లభమ్ ।। ౨౧.

'బలమైన ఒక అసురుడు, బ్రహ్మ సృష్టించినవాడు, యజ్ఞఫలాన్ని పొందేందుకు ఇక్కడికి వస్తున్నాడు. ఈ యజ్ఞంలో ఆ భాగం పొందడం చాలా కష్టం.'

ఏవముక్తాస్తతో దేవా ఊచుర్మాతామహం తదా । దక్ష తాత కిమత్రాస్మత్కార్యం బ్రూహి వివక్షితమ్ ।। ౨౧.

దీని విని, దేవతలు తమ తాత అయిన దక్షుని ఇలా అడిగారు: 'దక్షా! మేము ఇక్కడ ఏమి చేయాలి? మీరు చెప్పదలచినది చెప్పండి.'

దక్ష ఉవాచ । గృహ్యన్తాం ద్రుతమస్త్రాణి సంగ్రామోఽత్ర విధీయతామ్ । ఏవముక్తే తదా దేవైర్వివిధాయుధధారిభిః । రుద్రస్యానుచరైః సార్ధం మహద్యుద్ధం ప్రవర్తితమ్ ।। ౨౧.

దక్షుడు చెప్పాడు: 'తక్షణమే ఆయుధాలు పట్టుకోండి, ఇక్కడ యుద్ధానికి సిద్ధమవ్వండి.' అలా చెప్పగానే, వివిధ ఆయుధాలు ధరించిన దేవతలు రుద్రుని అనుచరులతో కలిసి గొప్ప యుద్ధాన్ని ప్రారంభించారు.

తత్ర వేతాలభూతాని కూష్మాణ్డా గ్రహపూతనాః । యుయుధుర్లోకపాలైశ్చ నానాశస్త్రధరాణి చ ।। ౨౧.

ఆ యుద్ధంలో వేతాళాలు, భూతాలు, కూష్మాండాలు, గ్రహాలు, పూతనాలు — వీళ్లందరూ రకరకాల ఆయుధాలతో లోకపాలులతో పోరాడారు.

దేవా రౌద్రాణి భూతాని నిరసన్తో యమాలయమ్ । చిక్షిపుః సాయకాన్ ఘోరానసీంశ్చ సపరశ్వధాన్ ।। ౨౧.

దేవతలు, భయంకరమైన ఆ భూతాలను యమలోకానికి తరిమికొడుతూ, భయానకమైన బాణాలు, కత్తులు, పరశువులతో దాడి చేశారు.

భూతాన్యపి మృధే ధోరాణ్యుల్ముకైరస్థిభిః శరైః । జగ్ముర్దేవాన్ మృధే రోషాద్ రుద్రస్య పురతో బలాత్ ।। ౨౧.

భూతాలు కూడా యుద్ధంలో కోపంతో, అగ్నికణాలు, ఎముకలు, బాణాలతో రుద్రుని ముందే దేవతలపై దాడి చేశాయి.

తతస్తస్మిన్ మహారౌద్రే సంగ్రామే భీమరూపిణి । రుద్రో భగస్య నేత్రే తు బిభేదైకేషుణా మృధే ।। ౨౧.

ఆ భయంకరమైన మహాయుద్ధంలో, రుద్రుడు ఒకే బాణంతో భగుడి కళ్లను ఛేదించాడు.

రుద్రస్య శరపాతేన నష్టనేత్రం భగం తదా । దృష్ట్వాఽస్య క్రోధాత్ తేజస్వీ పూషా రుద్రమయోధయత్ ।। ౨౧.

రుద్రుని బాణవర్షంతో భగుడి కళ్ళు పోయిన దాన్ని చూసి, తేజస్సుతో ఉన్న పూషణుడు కోపంతో రుద్రునితో యుద్ధానికి దిగాడు.

సృజన్తమిషుజాలాని పూషణం తు మహామృధే । దృష్ట్వా రుద్రోఽస్య దన్తాంస్తు చకర్షం పరవీరహా ।। ౨౧.

పూషణుడు బాణాల వర్షం కురిపిస్తున్నాడని చూసి, శత్రువులను సంహరించే రుద్రుడు అతని పళ్లను పీకి వేసాడు.

తస్య దన్తాంస్తదా దృష్ట్వా పూష్ణో రుద్రేణ పాతితాన్ । దుద్రువుః వసవో దిక్షు రుద్రాస్త్వేకాదశ ద్రుతమ్ ।। ౨౧.

పూషణుని పళ్ళు రుద్రుడు పగలగొట్టినదాన్ని చూసి, వసువులు అన్ని దిక్కులకూ పారిపోయారు; పదకొండు రుద్రులు కూడా త్వరగా అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయారు.

తాన్ భగ్నాన్ సహసా దిక్షు దృష్ట్వా విష్ణుః ప్రతాపవాన్ । ఆదిత్యావరజో వాక్యమువాచ స్వబలం తదా ।। ౨౧.

వారు ఒక్కసారిగా ఓడిపోయి అన్ని దిక్కులకూ పారిపోతున్నారని చూసి, ఆదిత్యునికి తమ్ముడైన మహాతేజస్వి విష్ణువు తన సైన్యాన్ని ఇలా ఉద్దేశించి చెప్పాడు.