వరాహపురాణమ్

తత్ర దాక్షాయణీపుత్రాః సర్వే దేవాః సవాసవాః । వసవోఽష్టౌ చ రుద్రాశ్చ ఆదిత్యా మరుతస్తథా ।। ౨౧.

అక్కడ డక్షుని కుమారులందరూ, దేవతలు, ఇంద్రుడు, ఎనిమిది వసువులు, రుద్రులు, ఆదిత్యులు, మరుత్‌లు జన్మించారు.

సాఽపి దక్షాయ సుశ్రోణీ గౌరీ దత్తాథ బ్రహ్మణా । దుహితృత్వే పురా యా హి రుద్రేణోఢా మహాత్మనా ।। ౨౧.

సుందరమైన నడుము కలిగిన గౌరీని బ్రహ్మ డక్షునికి కుమార్తెగా ఇచ్చాడు. ఆమె ముందుగా మహాత్ముడైన రుద్రునికి భార్యగా ఉన్నది.

సా చ దాక్షాయణీ దేవీ పునర్భూతా నృపోత్తమ । తతో దక్షః ప్రహృష్టాత్మా దౌహిత్రాన్ స్వాన్ స వృద్ధికృత్ । దృష్ట్వా యజ్ఞమథారేభే ప్రీణనాయ ప్రజాపతిః ।। ౨౧.

ఆ దాక్షాయణి దేవి మళ్లీ జన్మించింది, ఓ రాజశ్రేష్ఠా. అప్పుడు డక్షుడు ఆనందంతో తన మనవళ్లను పెరిగినదాన్ని చూచి, ప్రజాపతి సంతోషానికి యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించాడు.

తత్ర బ్రహ్మసుతాః సర్వే మరీచ్యాదయ ఏవ చ । చక్రురార్త్త్విజ్యకం కర్మ్మ స్వే స్వే మార్గే వ్యవస్థితాః ।। ౨౧.

అక్కడ బ్రహ్మ కుమారులందరూ, మరీచి మొదలై, తమ తమ విధుల్లో స్థిరంగా, యజ్ఞంలో ఆర్త్విజ్య కార్యాలను నిర్వహించారు.

బ్రహ్మా స్వయం మరీచ్యస్తు బభూవాఽన్యే తథాపరే । అత్రిస్తు యజ్ఞకర్మస్థ ఆగ్నీధ్రస్త్వఙ్గిరా భవత్ ।। ౨౧.

బ్రహ్మ స్వయంగా, మరీచి మరియు ఇతరులు తమ స్థానాలు స్వీకరించారు. అత్రి యజ్ఞకార్యంలో నిమగ్నమై, అగ్నీధ్రుడు అంగిరసుగా మారాడు.

హోతా పులస్త్యస్త్వభవదుద్గాతా పులహోఽభవత్ । క్రతౌ క్రతుస్తు ప్రస్తోతా తదా యజ్ఞే మహాతపాః ।। ౨౧.

ఆ యజ్ఞంలో హోతగా పులస్త్యుడు, ఉద్గాతగా పులహుడు, ప్రస్తోతగా మహాతపస్వి క్రముడు వ్యవహరించారు.

ప్రతిహర్తా ప్రచేతాస్తు తస్మిన్ క్రతువరే బభౌ । సుబ్రహ్మణ్యో వసిష్ఠస్తు సనకాద్యాః సభాసదః । తత్ర యాజ్యః స్వయం బ్రహ్మా స చ ఇజ్యస్తు పూజ్యతే ।। ౨౧.

ఆ మహాయజ్ఞంలో ప్రతిహర్తగా ప్రచేతసుడు ఉన్నాడు. సుభ్రహ్మణ్యుడు వశిష్ఠుడుగా, సనకాది మునులు సభాసభ్యులుగా ఉన్నారు. అక్కడ యజమానుడిగా స్వయంగా బ్రహ్మదేవుడు ఉండి, అందరి పూజలు అందుకున్నాడు.

పూజ్యా దక్షస్య దౌహిత్రా రుద్రాదిత్యాఙ్గిరాదయః । ప్రత్యక్షపితరస్తే హి తైః ప్రీతైః ప్రీయతే జగత్ ।। ౨౧.

దక్షుని మనవులు అయిన రుద్రులు, ఆదిత్యులు, అంగిరసులు మొదలైనవారు పూజించదగినవారు. వీరు ప్రత్యక్ష పితృదేవతలు. వీరిని సంతోషపరిచినప్పుడు ఈ లోకమంతా సంతోషంగా ఉంటుంది.

తత్ర భాగార్థినో దేవా ఆదిత్యా వసవస్తథా । విశ్వేదేవాః సపితరో గన్ధర్వాద్యా మరుద్గణాః ।। ౨౧.

అక్కడ తమ యజ్ఞభాగాల కోసం వచ్చిన దేవతలు ఆదిత్యులు, వసువులు, విశ్వదేవతలు, పితృదేవతలు, గంధర్వులు, మరుద్గణాలు మొదలైనవారు.

జగృహుర్యజ్ఞభాగాన్ స్వాన్ యావత్ తే హవిషోర్పితాన్ । తావత్కాలం జలాత్ సద్య ఉత్తస్థౌ బ్రహ్మణః పునః ।। ౨౧.

హవిస్సులు సమర్పించబడినంత కాలం వారు తమ తమ యజ్ఞభాగాలను స్వీకరించారు. అదే సమయంలో బ్రహ్మదేవుడు మళ్లీ జలంలో నుంచి పైకి వచ్చాడు.

రుద్రః కోపోద్భవో యస్తు పూర్వం మగ్నో మహాజలే । స సహస్త్రార్కసంకాశో నిశ్చక్రామ జలాత్ తతః ।। ౨౧.

కోపంతో జన్మించిన రుద్రుడు, ముందు మహాజలంలో మునిగిపోయి ఉన్నాడు. అప్పుడు వేల సూర్యుల్లా ప్రకాశిస్తూ ఆ నీటిలో నుంచి బయటకు వచ్చాడు.

సర్వజ్ఞానమయో దేవః సర్వదేవమయోఽమలః । ప్రత్యక్షదర్శీ సర్వస్య జగతస్తపసా బభౌ ।। ౨౧.

అతడు సమస్త జ్ఞానమయుడూ, పావనుడూ, అన్ని దేవతల స్వరూపుడూ. తన తపస్సు వల్ల సర్వలోకాలను ప్రత్యక్షంగా దర్శించగలిగాడు.

తస్మింస్తు కాలే పఞ్చానాం జాతః సర్గో నరోత్తమ । దివ్యానాం పృథివీస్థానాం చతుర్ణామరజాతినామ్ ।। ౨౧.

అప్పుడు, ఓ మహానుభావా! ఆ కాలంలో ఐదు రకాల సృష్టి పుట్టింది. అందులో దివ్యజనులు, భూమిపై నివసించే నాలుగు వర్ణాల ప్రజలు ఉన్నారు.

రౌద్రసర్గస్య సంభూతిస్తదా సద్యోఽపి జాయతే । ఇదానీం రుద్రసర్గం త్వం శ్రృణు పార్థివసత్తమ ।। ౨౧.

అప్పుడు రౌద్ర సృష్టి వెంటనే ఏర్పడింది. రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! ఇప్పుడు రుద్రుని సృష్టి కథను విను.

దశవర్షసహస్త్రాణి తపశ్చీర్త్వా మహజ్జలే । ప్రతిబుద్ధో యదా రుద్రస్తదా చోర్వోం సకాననామ్ । దృష్ట్వా సస్యవతీం రమ్యాం మనుష్యపశుసంకులామ్ ।। ౨౧.

పది వేల సంవత్సరాలు మహాజలంలో తపస్సు చేసి, రుద్రుడు మేల్కొన్నప్పుడు, అప్పుడు అడవులతో, పంటలతో, అందంగా, మనుషులు, పశువులతో నిండిన భూమిని చూశాడు.

శుశ్రావ చ తదా శబ్దానృత్విజాం దక్షసద్మని । ఆశ్రమే యజ్ఞినాం చోచ్చైర్యోగస్థైరితి కీర్త్తితమ్ ।। ౨౧.

ఆ సమయంలో రుద్రుడు దక్షుని ఇంటిలో ఋత్వికులు చేసే శబ్దాలను, యజ్ఞకారులు తమ ఆశ్రమంలో యోగసమాధిలో ఉన్నప్పుడు చేసే ఘోషలను వినిపించాయి.

తతః శ్రుత్వా మహాతేజాః సర్వజ్ఞః పరమేశ్వరః । చుకోప సుభృశం దేవో వాక్యం చేదమువాచ హ ।। ౨౧.

అవి విని, పరమేశ్వరుడు, మహాతేజస్సుతో, సర్వజ్ఞుడై, తీవ్రంగా కోపంతో, ఇలా అన్నాడు.

అహం పూర్వం తు కవినా సృష్టః సర్వాత్మనా విభుః । ప్రజాః సృజస్వేతి తదా వాక్యమేతత్ తథోక్తవాన్ ।। ౨౧.

నన్ను ముందుగా కవి, సర్వవ్యాపకుడు, 'ప్రజలను సృష్టించు' అని ఆజ్ఞాపించి సృష్టించాడు. ఇదే నిజమైన మాట.

ఇదానీం కేన తత్కర్మ కృతం సృష్ట్యాదివర్ణనమ్ । ఏవముక్త్వా భృశం కోపాన్ననాద పరమేశ్వరః ।। ౨౧.

ఇప్పుడు ఈ సృష్టి మొదలు వివరించిన కార్యాన్ని ఎవరు చేశారు? అని చెప్పి, పరమేశ్వరుడు తీవ్రమైన కోపంతో గర్జించాడు.

తస్య నానదతో జ్వాలాః శ్రోత్రేభ్యో నిర్యయుస్తదా । తత్ర భూతాని వేతాలా ఉచ్ఛ్రుష్మాః ప్రేతపూతనాః ।। ౨౧.

ఆయన గర్జించినప్పుడు, ఆయన చెవుల నుంచి జ్వాలలు వెలువడ్డాయి. వాటి నుంచి భూతాలు, వేతాళాలు, ఉగ్రశక్తులు, ప్రేతాలు, పిశాచాలు పుట్టాయి.

కూష్మాణ్డా యాతుధానాశ్చ సర్వే ప్రజ్వలితాననాః । ఉత్తస్థుః కోటిశస్తత్ర నానాప్రహరణావృతాః ।। ౨౧.

కూష్మాండులు, యాతుధానులు, అందరూ అగ్నిముఖాలతో, కోటికోట్ల సంఖ్యలో, వివిధ ఆయుధాలతో అక్కడ బయలుదేరారు.

తే దృష్ట్వా భూతసంఘాతా వివిధాయుధపాణయః । ససర్జ వేదవిద్యాఙ్గం రథం పరమశోభనమ్ ।। ౨౧.

వివిధ ఆయుధాలు పట్టుకున్న ఆ భూతగణాలను చూసి, వేదవిద్యా భాగాలతో కూడిన అద్భుతమైన రథాన్ని సృష్టించాడు.

తస్మిన్నృగాదయస్త్వశ్వాస్త్రితత్త్వం చ త్రివేణుకమ్ । త్రిపూజకం త్రిషవణం ధర్మాక్షం మారుతధ్వనిమ్ ।। ౨౧.

ఆ రథంలో ఋగ్వేదాది వేదాలు, గుర్రాలు, త్రితత్త్వం, త్రివేణువు, త్రిపూజ, త్రిశవణం, ధర్మపాశం, వాయువుల శబ్దం ఉండేవి.

అహోరాత్రే పతాకే ద్వే ధర్మాధర్మే తు దణ్డకే । శకటం సర్వవిద్యాశ్చ స్వయం బ్రహ్మాదిసారథిః ।। ౨౧.

పగలు, రాత్రి రెండూ అతని జెండాలవంటివి; ధర్మం, అధర్మం రెండూ అతని దండాలవంటివి. ఆ రథం అన్నివిధాల జ్ఞానమే, బ్రహ్మతో పాటు ఇతర దేవతలు కూడా ఆ రథానికి సారథులవారు.

గాయత్రీ చ ధనుస్తస్య ఓఙ్కారో గుణ ఏవ చ । స్వరాః సప్త శరాస్తస్య దేవదేవస్య సువ్రత ।। ౨౧.

ఆ ప్రభువుకి గాయత్రీ ధనుస్సు, ఓంకారం దాని తాడు, ఏడుస్వరాలు అతని బాణాలు, ఓ సద్గుణసంపన్నుడా!

ఏవం కృత్వా స సామగ్రీం దేవదేవః ప్రతాపవాన్ । జగామ దక్షయజ్ఞాయ కోపాద్ రుద్రః ప్రతాపవాన్ ।। ౨౧.

ఇలా అన్నీ సిద్ధం చేసుకుని, దేవతాధిపతి అయిన ప్రభువు కోపంతో దక్ష యజ్ఞానికి బయలుదేరాడు.

గచ్ఛతస్తస్య దేవస్య అమ్బరాఙ్గిరసం నయత్ । ఋత్విజాం మన్త్రనిచయో నష్టో రుద్రాగమే తదా ।। ౨౧.

ఆ దేవుడు ఆకాశంలో అంగిరసులను తోడుగా తీసుకుంటూ వెళ్తుండగా, రుద్రుడు వచ్చేసరికి ఋత్వికులు ఉచ్చరించే మంత్రాలన్నీ అంతరించిపోయాయి.

విపరీతమిదం దృష్ట్వా తదా సర్వే చ ఋత్విజః । ఊచుః సంనహ్యతాం దేవా మహద్ వో భయమాగతమ్ ।। ౨౧.

ఈ విధంగా పరిస్థితి మారిపోయినదాన్ని చూసి, అందరు ఋత్వికులు ఇలా అన్నారు: 'దేవతలారా, ఆయుధాలు ధరించండి; మీకు పెద్ద ప్రమాదం వచ్చేసింది.'

కశ్చిదాయాతి బలవానసురో బ్రహ్మనిర్మితః । యజ్ఞభాగార్థమేతస్మిన్ క్రతౌ పరమదుర్లభమ్ ।। ౨౧.

'బలమైన ఒక అసురుడు, బ్రహ్మ సృష్టించినవాడు, యజ్ఞఫలాన్ని పొందేందుకు ఇక్కడికి వస్తున్నాడు. ఈ యజ్ఞంలో ఆ భాగం పొందడం చాలా కష్టం.'