మాతరం పితరం చైవ పుత్రాన్దారాంస్తథా ప్రియాన్
తల్లి, తండ్రి, కుమారులు, భార్యలు, ఇతర ప్రియమైనవారు,
హా త్రాహి త్రాహి పుత్రేతి క్రన్దమానస్తతస్తతః
అక్కడక్కడా 'హాయో! రక్షించు, రక్షించు నా కుమారా!' అంటూ ఏడుస్తూ అరుస్తూ ఉంటాడు.
ముష్టిభిశ్చ కశాభిశ్చ వ్యాలైరఙ్కగతైరపి
ముష్టులతో, కొరడాలతో, ఇంకా శరీరంపై పెట్టిన పాములతో కూడా కొట్టబడతారు.
ఏవమేవాత్మకర్మాణి పర్యాయేణ పునః పునః
అలాగే, తన పూర్వకర్మలు తిరిగి తిరిగి వరుసగా అనుభవించాల్సి వస్తుంది.
పాతకాని చ చత్వారి సమాచారేణ పంచమమ్
నాలుగు పెద్ద పాపాలు ఉన్నాయి, వాటి ప్రవర్తన వల్ల ఐదవదీ కలుగుతుంది.
తదాదిషు చ సర్వేషు గుణాన్తరపథం గతః 200.
అవి మొదలైన ప్రతిసారి, వేరే గుణాల మార్గంలోకి ప్రవేశిస్తాడు.
తదా వా స్థావరే తేషు జాతస్య హి భవేన్నరః
అప్పుడు స్థావరజీవులలో ఒక మనిషిగా జన్మిస్తాడు.
షష్టివర్షసహస్రాణి షష్టివర్షశతాని చ
అక్కడ అరవై వేలు సంవత్సరాలు, అరవై వంద సంవత్సరాలు ఉంటాడు.
తతో నివృత్తకర్మా తు స్వేదజః సమ్భవేత్పునః
ఆ తరువాత, తన పూర్వకర్మలు తీరినప్పుడు, మళ్లీ స్వేదజుడిగా అవతరిస్తాడు.
తతశ్చ పక్షిణాం యోనిం సర్వాం సంతరతే పునః
తర్వాత అన్ని పక్షుల యోనులను కూడా తిరిగి అనుభవిస్తాడు.
మానుషే శూద్రతాం యాతి లబ్ధ్వా యది తు తుష్యతి
మానవ జన్మలో, శూద్రుడిగా అవుతాడు; సంతృప్తిగా ఉంటే అలాగే ఉంటాడు.
వైశ్యాత్క్షత్రియతాం యాతి తస్మాచ్చ బ్రాహ్మణో భవేత్
వైశ్యుని స్థితి నుంచి క్షత్రియుడవుతాడు, అక్కడి నుంచి బ్రాహ్మణుడవుతాడు.
దుఃశిక్షితేన మనసా హ్యాత్మద్రోగ్ధా భవేత్తదా
చెడ్డగా నడిచే మనస్సుతో ఉన్నవాడు తనను తాను హానిచేసుకునే వాడవుతాడు.
ఉపయుక్తో నరో జాతః పూర్వకర్మభిరన్వితః
తన పూర్వకర్మల ఫలితంగా జన్మించిన మనిషి, వాటి ప్రకారం జీవించాల్సి వస్తుంది.
సురాపః శ్యావదన్తశ్చ పూతిగన్ధశ్చ పాపకృత్
మద్యం సేవించేవాడు, నల్లటి పళ్లవాడు, దుర్గంధమున్నవాడు, పాపకార్యాలు చేసే వాడు,
సువర్ణహర్తా చ నరో బ్రహ్మఘ్నేన సమో హి సః
బంగారం దొంగిలించిన మనిషి, బ్రాహ్మణ హంతకుడితో సమానుడు.
యావద్భిః కర్మభిస్తైస్తైస్తేషు నిర్యాణవేశ్మసు
ఆ కర్మలు ఉన్నంత కాలం, ఆ నరకగృహాలలో ఉండాల్సి వస్తుంది.
వ్యాప్తం మహీతలం సర్వమాపగాశ్చాపి నిర్గతాః
భూమి అంతా నిండిపోతుంది, నదులు కూడా ఎండిపోతాయి.
సముత్తస్థౌ మహానాదో హాహాకారసమాకులః
అక్కడ పెద్ద అరుపులు, హాహాకారాలతో కలిసిన గందరగోళం ఏర్పడుతుంది.
లౌహయష్టిప్రహారైశ్చ ఆయుధైశ్చ సుదారుణైః
ఇనుప కర్రలతో, అత్యంత భయంకరమైన ఆయుధాలతో కొట్టబడతారు.
శ్రాన్తాః కర్మకరా దూతా మోహేనాయత్తచేతసః
పనిచేసే వారు, దూతలు — వీరు బాగా అలసిపోయి, మాయలో పడి మనస్సు తేలికగా అయిపోయింది.
విజ్ఞాపయేత్తదా దూతాశ్చిత్రగుప్తం మహౌజసమ్
అప్పుడు ఆ దూతలు మహాశక్తివంతుడైన చిత్రగుప్తుని దగ్గరికి వెళ్లి విషయాన్ని తెలియజేస్తారు.
ఇతి శ్రీవరాహపురాణే సంసారచక్రే నరకయాతనాస్వరూపవర్ణనం నామ ద్విశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీవరాహపురాణంలో సంసారచక్రంలో నరకయాతనల స్వరూపవివరణ అనే ద్విశతతమ అధ్యాయం పూర్తయింది.
అథ రాక్షసకింకరయుద్ధమ్ తతస్తే సహితాః సర్వే చాన్యోఽన్యాభిరతాః సదా
ఇప్పుడు రాక్షసులు, సేవకుల మధ్య యుద్ధం మొదలైంది. అందరూ కలసి, ఒకరితో ఒకరు స్నేహంగా ఉండేవారు.
దూతా ఊచుః వయమన్యత్కరిష్యామః స్వామిన్కార్యం సుదుష్కరమ్
దూతలు ఇలా అన్నారు: 'స్వామీ! మేము మీకోసం ఇంకో చాలా కష్టమైన పని చేస్తాము.'
అన్యే హి తావత్తత్కుర్యుర్యథేష్టం తవ సువ్రత
ఇంకొంత మంది, ఓ సద్బుద్ధిగలవాడా, ఈ విషయంలో తమకు నచ్చినట్లు చేయవచ్చు.
తతో వివృత్తరక్తాక్షస్తేన వాక్యేన రోషితః
అప్పుడు ఆ మాటలు విని, అతడు కన్నులు ఎర్రగా చేసి కోపంతో మండిపడ్డాడు.
అదూరే దృష్టవాన్కంచిత్పురుషం స హ్యనాకృతిమ్
అతడు దగ్గరలో ఆకారం లేని ఒక మనిషిని చూశాడు.
నిఃసృతః స చ రోషేణ చిత్రగుప్తేన ధీమతా
ఆ తెలివైన చిత్రగుప్తుడు కోపంతో బయటకు వచ్చాడు.
నానారూపధరా ఘోరా నానాభరణభూషితాః
వారిలో కొందరు భయంకరంగా,色色 రూపాల్లో,色色 అలంకారాలతో అలంకరించబడి ఉన్నారు.