వరాహపురాణమ్

తస్య పుత్రో మహాతేజాః కశ్యపో నామ వై మునిః । స్వయం ప్రజాపతిః శ్రీమాన్ దేవతానాం పితాఽభవత్ ।। ౨౦.

ఆ మరీచికి మహాతేజస్సుతో కూడిన కశ్యపుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు. అతడు ప్రజాపతిగా, దేవతల తండ్రిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

తస్య పుత్రా బభూవుర్హి ఆదిత్యా ద్వాదశ ప్రభో । అదిత్యపత్యాని తే సర్వే ఆదిత్యాస్తేన కీర్తితాః ।। ౨౦.

ఆయనకు పన్నెండు మంది ఆదిత్యులు కుమారులుగా జన్మించారు. వారు అందరూ అదితి పుత్రులుగా ఆదిత్యులు అని పిలవబడతారు.

తేషాం మధ్యే మహాతేజా మార్త్తణ్డో లోకవిశ్రుతః । నారాయణాత్మకం తేజో ద్వాదశం సంప్రకీర్తితమ్ ।। ౨౦.

వారిలో మహాతేజస్సుతో ప్రసిద్ధి చెందిన మర్తాండుడు, నారాయణ స్వరూపంతో కూడిన ద్వాదశ ఆదిత్యుడిగా లోకాల్లో పేరుగాంచాడు.

యే తే మాసాస్త ఆదిత్యాః స్వయం సంవత్సరో హరిః । ఏవం తే ద్వాదశాదిత్యా మార్త్తణ్డశ్చ ప్రధానవాన్ ।। ౨౦.

ఈ ఆదిత్యులే నెలలు, సంవత్సరమే హరిదేవుడు. ఇలా పన్నెండు ఆదిత్యులలో మర్తాండుడు ప్రధానుడు.

తస్య త్వష్టా దదౌ కన్యాం సంజ్ఞాం నామ మహాప్రభామ్ । తస్యాపత్యద్వయం జజ్ఞే యమశ్చ యమునా తథా ।। ౨౦.

త్వష్టా తన కుమార్తె సంజ్ఞను, మహాప్రభతో కూడినవారిని అతనికి ఇచ్చాడు. ఆమెకు యముడు, యమునా అనే ఇద్దరు పిల్లలు పుట్టారు.

తస్య తేజోఽప్యసహతీ బభూవాశ్వీ మనోజవా । స్వాం ఛాయాం తత్ర సంస్థాప్య సా జగమోత్తరాన్ కురూన్ ।। ౨౦.

ఆమె అతని తేజస్సును భరించలేక, మనస్సు వేగంతో తన నీడను అక్కడే వదిలి, ఉత్తరకురుదేశానికి వెళ్లిపోయింది.

తద్రూపాం తాం సవర్ణాం తు భేజే మార్త్తణ్డభాస్కరః । తస్యా అపి ద్వయం జజ్ఞే శనిం తపతిమేవ చ ।। ౨౦.

మర్తాండుడు, ఆ నీడను ఆమె రూపంలో భార్యగా స్వీకరించాడు. ఆమెకు కూడా శని, తపతి అనే ఇద్దరు పిల్లలు పుట్టారు.

యదా త్వసదృశం భేజే పుత్రాన్ ప్రతి నరోత్తమ । సంజ్ఞాం ప్రోవాచ భగవాన్ క్రోధసంరక్తలోచనః । అసమత్వం న కర్త్తవ్యం స్వేష్వపత్యేషు భామిని ।। ౨౦.

కానీ కుమారుల విషయంలో ఆమె అసమానంగా ప్రవర్తించినప్పుడు, భగవంతుడు కోపంతో కళ్లను ఎర్రబెట్టుకొని సంజ్ఞను ఇలా అన్నాడు: 'నీ పిల్లలందరినీ సమంగా చూడాలి, భామినీ.'

ఏవముక్తా యదా సా తు అసమత్వం వ్యరోచత । తదా యమః స్వపితరం ప్రోవాచ భృశదుఃఖితః ।। ౨౦.

అలా చెప్పిన తర్వాత, అసమానత ఆమెకు నచ్చలేదు. అప్పుడు యముడు ఎంతో బాధతో తన తండ్రిని అడిగాడు.

నేయం మాతా భవేత్ తాత అస్మాకం శత్రువత్ సదా । సపత్నీవ వృథాచారా స్వేస్వపత్యేషు వత్సలా ।। ౨౦.

ఈమె మనకు తల్లి కాదు తండ్రీ, ఎప్పుడూ శత్రువులా ఉంటుంది. రెండవ భార్యలా, మనతో మోసం చేస్తూ, తన పిల్లలపై మాత్రం ప్రేమ చూపుతుంది.

ఏవం యమవచః శ్రుత్వా సా ఛాయా క్రోధమూర్చ్ఛితా । శశాప ప్రేతరాజస్త్వం భవిష్యస్యచిరాదివ ।। ౨౦.

యముని మాటలు విని, ఛాయా కోపంతో ఊగిపోయి, "నీవు వెంటనే ప్రేతల రాజవు అవుతావు" అని శపించింది.

ఏవం శ్రుత్వాఽథ మార్త్తణ్డస్తదా పుత్రహితైషయా । ఉవాచ మధ్యవర్తీ త్వం భవితా ధర్మపాపయోః । లోకపాలశ్చ భవితా త్వం పుత్ర దివి శోభసే ।। ౨౦.

అలా విని, మార్థండుడు తన కుమారుని మేలు కోరుతూ ఇలా అన్నాడు: "నీవు ధర్మం, పాపానికి మధ్యన నిలిచి, లోకాలకు రక్షకుడవై, పరలోకంలో ప్రకాశించే వాడవవు కుమారా."

శనిం శశాప మార్త్తణ్డశ్ఛాయాకోపప్రధర్షితః । త్వం క్రూరదృష్టిర్భవితా మాతృదోషేణ పుత్రక ।। ౨౦.

ఛాయా కోపానికి గురైన మార్థండుడు శనిని శపించాడు: "నీ తల్లి తప్పు వల్ల, నీవు క్రూరమైన చూపు కలవాడవవు కుమారా."

ఏవముక్త్వా సముత్థాయ యోగం భానుర్దిదృక్షయా । తామపశ్యత్త్వసౌ సాశ్వీ ఉత్తరేషు కురుష్వథ ।। ౨౦.

ఇలా చెప్పి, భాను యోగబలంతో ఆమెను చూడాలని ప్రయత్నించాడు. కానీ ఆమెను చూడలేకపోయాడు. ఎందుకంటే, ఆమె అశ్వరూపంలో ఉత్తర కురువుల దగ్గర ఉంది.

తతోఽశ్వరూపం కృత్వా స గత్వా తత్రోత్తరాన్ కురూన్ । ప్రాజాపత్యేన మార్గేణ యుయోజాత్మానమాత్మనా ।। ౨౦.

అప్పుడతడు కూడా గుర్రపు రూపం ధరించి, ఉత్తర కురువుల దగ్గరకు వెళ్లి, ప్రాజాపతుల మార్గాన్ని అనుసరించి, తనను తాను ఆమెతో కలిపాడు.

తస్యాం త్వాష్ట్ర్యామశ్వరూప్యాం మార్త్తణ్డస్తీవ్రతేజసః । బీజం నిర్వాపయామాస తజ్జ్వలన్తం ద్విధాఽపతత్ ।। ౨౦.

ఆ త్వష్టృ కుమార్తె అయిన అశ్వరూపిణిలో మార్థండుడు తన తేజస్సుతో బీజాన్ని ఉంచాడు. ఆ మండే బీజం రెండు భాగాలుగా పడింది.

తత్ర ప్రాణస్త్వపానశ్చ యోనౌ చాత్మజితౌ పురా । వరదానేన చ పునర్మూర్త్తిమన్తౌ బభూవతుః ।। ౨౦.

అక్కడ ప్రాణం, అపానమనే రెండు శక్తులు, గతంలో స్వయంగా విజేతలై, వరప్రభావంతో మళ్లీ రూపాన్ని పొందాయి.

తౌ త్వాష్ట్ర్యామశ్వరూపిణ్యాం జాతౌ యేన నరోత్తమౌ । తతస్తావశ్వినౌ దేవౌ కీర్త్త్యేతే రవినన్దనౌ ।। ౨౦.

ఆ ఇద్దరూ త్వష్టృ కుమార్తె అయిన అశ్వరూపిణిలో జన్మించి, ఉత్తమ పురుషులయ్యారు. అందుకే వారిని అశ్వినీ దేవతలు, రవిపుత్రులు అని ప్రసిద్ధి.

ప్రజాపతిః స్వయం భానుస్త్వాష్ట్రీ శక్తిః పరాపరా । తస్యాః ప్రాగ్వచ్ఛరీరస్థావమూర్త్తౌ మూర్తిమాశ్రితౌ ।। ౨౦.

భాను స్వయంగా ప్రాజాపతి, త్వష్ట్రీ పరాశక్తి, ప్రబలమైనది. ఆమె శరీరంలో, మునుపటిలానే, నిరాకారులు మూర్తిగా అవతరించారు.

తతస్తావశ్వినౌ దేవౌ మార్త్తణ్డముపతస్థతుః । ఊచతుః స్వరుచిం తావత్ కిం కర్త్తవ్యమథావయోః ।। ౨౦.

ఆ తరువాత అశ్వినీ దేవతలు మార్థండుని దగ్గరకు వెళ్లి, "ప్రభా వంతుడా, మేము ఇప్పుడు ఏం చేయాలి?" అని అడిగారు.

మార్త్తణ్డ ఉవాచ । పుత్రౌ ప్రజాపతిం దేవం భక్త్యారాధయతాం వరమ్ । నారాయణం స వో దాతా వరం నూనం భవిష్యతి ।। ౨౦.

మార్థండుడు ఇలా అన్నాడు: "కుమారులారా, మీరు భక్తితో ప్రాజాపతిని ఆరాధించండి. నారాయణుడు మీకు కావాల్సిన వరం తప్పకుండా ఇస్తాడు."

ఏవం తావశ్వినౌ ప్రోక్తౌ మార్త్తణ్డేన మహాత్మనా । తేపతుస్తీవ్రతపసౌ తపః పరమదుశ్చరమ్ । బ్రహ్మపారమయం స్తోత్రం జపన్తౌ తు సమాహితౌ ।। ౨౦.

మహాత్ముడైన మార్థండుడు చెప్పినట్లు, అశ్వినీ దేవతలు కఠినమైన తపస్సు చేసి, అత్యంత దుర్లభమైన తపస్సు ఆచరించుతూ, పరబ్రహ్మను స్తుతిస్తూ ధ్యానంతో మునిగిపోయారు.

తయోః కాలేన మహతా బ్రహ్మా నారాయణాత్మకః । తుతోష పరమప్రీత్యా వరం చైతం దదౌ తయోః ।। ౨౦.

కాలక్రమంలో, నారాయణ స్వరూపుడైన బ్రహ్మా, వారి తపస్సుతో పరమ సంతోషం పొందాడు. వారికి కోరిన వరాన్ని ఇచ్చాడు.

ప్రజాపాల ఉవాచ । అశ్విభ్యామీరితం స్తోత్రం బ్రహ్మణోఽవ్యక్తజన్మనః । శ్రోతుమిచ్ఛామ్యహం బ్రహ్మంస్త్వత్ప్రసాదాన్మహామునే ।। ౨౦.

ప్రజాపాలుడు ఇలా అన్నాడు: "అశ్వినీ దేవతలు బ్రహ్మను స్తుతించిన స్తోత్రాన్ని వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది మహామునివరా, మీ అనుగ్రహంతో దయచేసి చెప్పండి."

మహాతపా ఉవాచ । శ్రృణు రాజన్ యథా స్తోత్రమశ్విభ్యాం బ్రహ్మణః కృతమ్ । ఈదృశం చ ఫలం ప్రాప్తం తయోః స్తోత్రస్య చానఘ ।। ౨౦.

మహాతపస్వి ఇలా అన్నాడు: "ఓ రాజా, అశ్వినీ దేవతలు బ్రహ్మను ఎలా స్తుతించారు, ఆ స్తోత్రం వల్ల వారికి ఏ ఫలం లభించింది, విను పాపరహితుడా."

వరం వరయతాం శీఘ్రం దేవైః పరమదుర్లభమ్ । యేన మే వరదానేన చరతస్త్రిదివం సుఖమ్ ।। ౨౦.

మీరు కోరిన వరాన్ని అడగండి. దేవతలకు కూడా దొరకని దుర్లభమైన వరాన్ని నేను ఇస్తాను. దాని వలన మీరు మూడు లోకాలలో సుఖంగా సంచరించగలుగుతారు.

అశ్వినావూచతుః । ఆవయోర్యజ్ఞభాగం తు దేహి దేవ ప్రజాపతే । సోమపత్వం చ దేవానాం సామాన్యత్వం చ శాశ్వతమ్ ।। ౨౦.

అశ్వినులు ఇలా అన్నారు: ప్రభూ, ప్రజాపతీ, మాకు యజ్ఞంలో భాగం ఇవ్వండి. దేవతలందరితో సమానంగా సోమపానం చేసే హక్కు, ఎప్పటికీ వారితో సమానత్వం మాకు కలుగజేయండి.

బ్రహ్మోవాచ । రూపం కాన్తిరనౌపమ్యం భిషక్త్వం సర్వవస్తుషు । సోమపత్వం చ లోకేషు సర్వమేతద్ భవిష్యతి ।। ౨౦.

బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: మీకు అపూర్వమైన రూపం, అందం, అన్ని వస్తువులకు వైద్యశక్తి, అన్ని లోకాల్లో సోమపానం చేసే హక్కు — ఇవన్నీ మీకు తప్పకుండా లభిస్తాయి.