అథ ధర్మరాజపురవర్ణనమ్ తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా ఋషీణాం భావితాత్మనామ్
ఇప్పుడు ధర్మరాజు నగరవివరణ. పవిత్ర హృదయంతో ఉన్న ఋషుల మాటలు విని—
నాచికేత ఉవాచ యోజనానాం సహస్రం తు విస్తరాద్ద్విగుణాయతమ్
నాచికేతు ఇలా అన్నాడు: 'ఆ నగరం వెడల్పు వెయ్యి యోజనాలు, పొడవు రెండు రెట్లు.'
ద్విగుణం పరివేషేణ తద్వై ప్రేతపతేః పురమ్
అక్కడ ప్రేతపతికి చెందిన నగరాన్ని రెండింతల పెద్ద గడియారం చుట్టుముట్టి ఉంది.
హర్మ్యప్రాసాదసంబాధమహాట్టాలసమన్వితమ్
ఆ నగరంలో భవనాలు, కోటలు, గొప్ప గోపురాలతో నిండిపోయి ఉన్నాయి.
కైలాసశిఖరాకారైర్భవనైరుపశోభితమ్
కైలాస శిఖరాలను పోలిన ఇళ్ళు ఆ నగరానికి అందాన్ని చేకూర్చుతున్నాయి.
దీర్ఘికాశ్చ తథా కాన్తా నలిన్యశ్చ సరాంసి చ
అక్కడ అందమైన చెరువులు, కమలపూల తాళాలు, సరస్సులు కూడా ఉన్నాయి.
నరనారీసమాకీర్ణా గజవాజిసమాకులాః
ఆ నగరంలో పురుషులు, స్త్రీలు సమృద్ధిగా ఉండగా, ఏనుగులు, కుదిరాళ్లు కూడా సందడిగా తిరుగుతున్నారు.
సర్వజీవైస్తథాకీర్ణం తస్య రాజ్ఞః పురోత్తమమ్
ఆ రాజు యొక్క ఉత్తమ నగరం అన్ని జీవులతో నిండిపోయి ఉంది.
క్వచిద్గాయన్ హసంశ్చైవ క్వచిద్దుఃఖేన దుఃఖితః
కొన్ని చోట్ల ప్రజలు పాడుతూ నవ్వుతుంటే, మరికొన్ని చోట్ల వారు దుఃఖంతో బాధపడుతున్నారు.
క్వచిన్నృత్యన్క్వచిత్తిష్ఠన్ క్వచిద్బన్ధనసంస్థితః 196.
ఎక్కడో కొందరు నృత్యం చేస్తుంటే, మరికొందరు నిలబడి ఉంటారు, ఇంకొందరు బంధనంలో ఉన్నారు.
స్వకర్మభిః ప్రదృశ్యన్తే స్థూలాః సూక్ష్మాశ్చ జన్తవః
ప్రతి జీవి తన తన కర్మల ప్రకారం, స్థూలంగా లేదా సూక్ష్మంగా అక్కడ కనిపిస్తారు.
అఙ్గాని చైవ సీదన్తి మనో విహ్వలతీవ మే
నా అవయవాలు బలహీనపడుతున్నాయి, నా మనస్సు అయోమయంగా ఉంది.
తథాపి కథయిష్యామి యథాదృష్టం తథాశ్రుతమ్
అయినా నేను చూసినదాన్ని, విన్నదాన్ని చెప్పుతాను.
దృశ్యతే న చ దృశ్యేత నానావృక్షసమాకులా
ఆ నగరం కనిపిస్తుంది, కాని కనిపించనట్టు ఉంటుంది; అక్కడ色色 వృక్షాలు గుంపుగా ఉన్నాయి.
ప్రసన్నేన చ తోయేన శీతలేన సుగన్ధినా
అక్కడ తేలికపాటి, చల్లని, సుగంధమైన నీరు ఉంది.
భ్రాజతే సరితాం శ్రేష్ఠా సర్వపాపప్రణాశినీ
అన్ని పాపాలను తొలగించే గొప్ప నది అక్కడ ప్రకాశిస్తోంది.
అమరాః క్రీడమానాశ్చ జలక్రీడాం పునఃపునః
అమరులు అక్కడ మళ్లీ మళ్లీ నీటిలో ఆటలు ఆడుతూ ఆనందిస్తున్నారు.
భుజఙ్గావనతాఙ్గ్యశ్చ కిన్నర్యశ్చ సుగాయనాః
పాము లాంటి శరీరాలు కలిగిన కిన్నరులు, మధురంగా పాడుతూ అక్కడ కనిపిస్తారు.
ఏవం నారీసహస్రాణి తత్ర దివ్యాని నిత్యశః
అక్కడ ఎప్పుడూ వేలాది దివ్య స్త్రీలు ఉంటారు.
తత్రాపరే వృక్షషణ్డా నిత్యపుష్పఫలాన్వితాః 196.
అదే విధంగా, అక్కడ మరో చోట ఎప్పుడూ పూలు, పండ్లు పండే వృక్షవనాలు ఉన్నాయి.
ప్రమదాశ్చ జలే తత్ర కామరూపాః సుమేఖలాః
అక్కడ ఆ నీటిలో, ఆకర్షణీయమైన అందమైన నడికట్టులతో అలంకరించబడిన, కావలసిన రూపం ధరించగల సుందర మహిళలు ఉన్నారు.
తాం నదీం క్షోభయన్త్యస్తాః క్రీడన్తి సహితాః ప్రియైః
ఆ మహిళలు తమ ప్రియులతో కలిసి ఆ నదిని అలజడి చేయుతూ ఆనందంగా ఆడుకుంటారు.
జలతూర్యనినాదేన భూషణానాం స్వనేన చ
నీటిలో వాయిద్యాల ధ్వని, ఆభరణాల మణిమణికలతో కూడిన శబ్దంతో,
వైవస్వతీ నామ మహానదీ సా శుభా నదీనాం ప్రవరాఽతిరమ్యా
ఆ పవిత్రమైన నది, నదుల్లో అగ్రస్థానం పొందిన, అత్యంత మధురంగా ఉన్నది, వైవస్వతీ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
తోయానురూపా చ మనోహరా చ దివ్యేన తోయేన సదైవ పూర్ణా
ఆ నది నీటికి తగిన అందాన్ని కలిగి, ఎప్పుడూ దివ్యమైన, మనసును ఆకట్టుకునే నీటితో నిండి ఉంటుంది.
రథాఙ్గసాహ్వైః ప్రవరైశ్చ పద్మైః ప్రతప్తజామ్బూనద కర్ణికాభిః
ఆ నది రథాంగ అనే అద్భుతమైన పద్మాలతో, కరిగిన బంగారంలా మెరిసే మధ్యభాగాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
యస్యాస్తు తోయం విమలం సుగన్ధి స్వాదు ప్రసన్నం త్వమృతోపమం చ
ఆ నదిలోని నీరు నిర్మలంగా, సువాసనతో, తీపిగా, పారదీప్తిగా, నిజంగా అమృతంతో సమానంగా ఉంటుంది.
నార్యః సురూపా మదవిహ్వలాశ్చ క్రీడన్తి తా యత్ర మనోజ్ఞరూపాః
అక్కడ సుందరమైన రూపాలతో, ఆనందంలో మునిగిపోయిన మహిళలు ఆడుకుంటూ ఆనందంగా ఉంటారు.
యా దేవతానామపి పూజనీయా తపోనిధీనాం చ తథా మునీనామ్
ఆ నది దేవతలకు, గొప్ప తపస్సు చేసిన asceticsలకు, మునులకు కూడా పూజార్హమైనది.
జలం చ దత్తం బహుభిర్నరైశ్చ తస్యాః స్వరూపప్రతిమా చ నిష్ఠా 196.
అక్కడ అనేక మంది పురుషులు నీటిని సమర్పించారు; ఆ నదికి స్వరూపమే పరమార్థంగా స్థిరంగా ఉంది.