దేవదేవేన రుద్రేణ వేదగర్భః పురా కిల
దేవతలకు దేవుడైన రుద్రుడు ఒకప్పుడు వేదగర్భుడిని—
దీక్షాం ధారయతే బ్రహ్మా స తేనైవ సుయన్త్రితః
బ్రహ్మా ఆ రుద్రుని నియంత్రణతో దీక్షను స్వీకరించాడు.
సంవర్తేన పురా తాత సర్వే లోకాః సదైవతాః
తండ్రి, పూర్వంలో సంహారకాలంలో అన్ని లోకాలు, దేవతలతో కూడి—
పాతాలే పాలయన్ సత్యం బద్ధో వైరోచనో వసన్
విరోచనుని కుమారుడు పాతాళంలో నివసిస్తూ సత్యాన్ని కాపాడుతూ బంధించబడ్డాడు.
స్థితః సత్యే మహావిన్ధ్యో వర్ద్ధమానో న వర్ద్ధతే
మహా వింధ్య పర్వతం సత్యంలో నిలిచి పెరుగుతున్నా, నిజంగా పెరగదు.
గృహధర్మాశ్చ యే దృష్టా వానప్రస్థాశ్చ శోభితాః
ఇంటి కర్తవ్యాలు కనిపిస్తాయి; వనవాసులు కూడా అలంకరించబడ్డారు.
అశ్వమేధసహస్రం చ సత్యం చ తులయా ధృతమ్
వెయ్యి అశ్వమేధ యజ్ఞాలు, సత్యం రెండూ తులాబారంలో తూచగా ఉంచితే—
సత్యేన పాల్యతే ధర్మో ధర్మో రక్షతి రక్షితః
సత్యం వల్ల ధర్మం కాపాడబడుతుంది; ధర్మాన్ని కాపాడినవాడిని ధర్మమే రక్షిస్తుంది.
ఏవముక్త్వా హృష్టపుష్టః స్వేన దేహేన సువ్రత 193.
ఇలా చెప్పి, ఆనందంతో తన శరీరంలో బలంగా ఉన్నాడు, ఓ సువ్రతా—
ఋషిపుత్రో మహాతేజా సత్యవాగనసూయకః
ఒక మహాతేజస్సుతో ఉన్న ఋషిపుత్రుడు, సత్యవాది, మాయలేని వాడు—
ఇతి శ్రీవరాహపురాణే ప్రాగితిహాసే సంసారచక్రే నచికేతప్రయాణం నామ త్రినవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః
ఇంతటితో మహిమాన్వితమైన వరాహపురాణంలోని పురాతన కథలో, సంసారచక్రంలో నచికేతుని ప్రయాణం అనే నూరియ తొంభైమూడు అధ్యాయం ముగిసింది.
అథ నచికేతసో ఆగమనవర్ణనమ్ గతశ్చ పరమం స్థానం యత్ర రాజా దురాసదః
ఇప్పుడు నచికేతుని తిరిగి రాక గురించి చెప్పబడుతోంది. అతడు దుర్జయుడైన రాజు ఉన్న పరమస్థానానికి చేరుకున్నాడు.
తతో హృష్టమనా రాజన్పుత్రం దృష్ట్వా తపోనిధిః
రాజా! తపస్సులో నిష్ణాతుడైన తండ్రి తన కుమారుడిని చూసి హృదయం ఆనందంతో నిండిపోయింది.
దివం చ పృథివీం చైవ నాదయామాస హృష్టవత్
ఆనందంతో ఆ తపస్వి ఆకాశమంతా, భూమంతా ప్రతిధ్వనించేలా చేశాడు.
పశ్యన్తు మమ పుత్రస్య ప్రభావం దివ్యతేజసః
నా కుమారుడి దివ్యప్రభను, మహత్తర తేజస్సును అందరూ చూడాలని కోరాడు.
పితృస్నేహానుభావేన గురుశుశ్రూషయాపి చ
తండ్రిగా చూపిన ప్రేమ వల్ల, గురువుకు చేసిన సేవ వల్ల,
లోకే మత్సదృశో నాస్తి పుమాన్భాగ్యసమన్వితః
ఈ లోకంలో నా లాంటి అదృష్టవంతుడు మరొకరు లేరు.
కచ్చిత్త్వం న హతో వత్స నైవ బద్ధో యమాలయే
బిడ్డా! నీవు అక్కడ యమలోకంలో హతుడవలేదా? బంధించబడలేదా అని ఆశిస్తున్నాను.
కచ్చిత్తే వ్యాధయో ఘోరా నాన్వగచ్ఛన్యమాలయే
యమలోకంలో నిన్ను భయంకరమైన వ్యాధులు బాధించలేదని ఆశిస్తున్నాను.
కచ్చిద్రాజా త్వయా దృష్టః ప్రేతానామధిపో బలీ
ప్రేతల అధిపతి అయిన బలవంతుడైన రాజును నీవు చూశావా అని ఆశిస్తున్నాను.
కచ్చిన్న తుష్టో భగవాంస్త్వాం దృష్ట్వా స్వయమాగతమ్ 194.
పరమేశ్వరుడు నిన్ను ప్రత్యక్షంగా వచ్చి చూసి సంతోషించాడని ఆశిస్తున్నాను.
కచ్చిద్దౌవారికాస్తత్ర న రౌద్రాస్త్వాం యమాలయే
యమలోకంలో ఉన్న ద్వారపాలకులు నిన్ను కఠినంగా ప్రవర్తించలేదని ఆశిస్తున్నాను.
కచ్చిత్పన్థాస్త్వయా లబ్ధో నిర్గమో వా యమాలయే
యమలోకంలో నీవు బయటికి వచ్చే మార్గాన్ని కనుగొన్నావా అని ఆశిస్తున్నాను.
ఋషయశ్చ మహాభాగా ద్విజాశ్చ సుమహావ్రతాః
అక్కడ మహాభాగులైన ఋషులు, గొప్ప వ్రతధారులైన ద్విజులు కూడా ఉన్నారు.
ఏవమాభాషమాణం తు శ్రుత్వా సర్వే వనౌకసః
అతను ఇలా మాట్లాడుతుండగా, అటువంటి మాటలు విని అటు అడవిలో నివసించే అందరూ,
జపన్తశ్చైవ జాప్యాని పూజయన్తశ్చ దేవతాః
వారు జపాలు చేస్తూ, దేవతలను పూజిస్తూ ఉండేవారు.
ఏకపాదేన తిష్ఠన్తః పశ్యన్తోఽన్యే దివాకరమ్
కొంతమంది ఒక కాలిపై నిలబడి, మరికొందరు సూర్యుని తిలకిస్తూ ఉండేవారు.
వైశ్వానరా మహాభాగాస్తపసా సంశితవ్రతాః
తపస్సులో స్థిరంగా ఉన్న మహాభాగులు అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ ఉండేవారు.
దిగ్వాససశ్చ ఋషయో దన్తోలూఖలినస్తథా
దిక్కులు మాత్రమే వస్త్రాలుగా ధరించిన ఋషులు, పళ్ళు ముద్దలుగా చేసుకుని జీవించే వారు అక్కడ ఉన్నారు.
ధూమదాశ్చ తథా చాన్యే తప్యమానాశ్చ పావకే
మరికొందరు పొగను ఆహారంగా తీసుకునేవారు, ఇంకొందరు అగ్నిలో కాలుతూ తపస్సు చేసేవారు.