వరాహపురాణమ్

ఏవం ప్రభావో దేవోఽసౌ వేదవేద్యో జనార్దనః । కథితో నృపతే తుభ్యం కిమన్యచ్ఛ్రోతుమిచ్ఛసి ।। ౧౭.

ఓ రాజా! వేదాల ద్వారా తెలిసే జనార్దనుని మహిమను నీకు వివరించాను. ఇంకా ఏది వినాలని కోరుకుంటున్నావు?

thumb|పఞ్చమహాభూతాః ప్రజాపాల ఉవాచ । కథమగ్నేః సముత్పత్తిరశ్వినోర్వా మహామునే । గౌర్యా గణపతేర్వాఽపి నాగానాం వా గుహస్య చ ।। ౧౮.

ప్రజాపాలుడు ఇలా అడిగాడు: మహామునీ! అగ్ని ఎలా పుట్టాడు? అశ్వినులు ఎలా పుట్టారు? గౌరీ, గణపతి, నాగులు, గుహుడు ఎలా పుట్టారు?

ఆదిత్యచన్ద్రమాతౄణాం దుర్గాయా వా దిశాం తథా । ధనదస్య చ విష్ణోర్వా ధర్మస్య పరమేష్ఠినః ।। ౧౮.

ఆదిత్యులు, మాతృదేవతలు, దుర్గా, దిక్కులు, ధనదుడు, విష్ణువు, ధర్ముడు, పరమేశ్వరుడు — వీరు ఎలా పుట్టారు?

శమ్భోర్వాపి పితౄణాం చ తథా చన్ద్రమసో మునే । శరీరదేవతా హ్యేతాః కథం మూర్త్తిత్వమాగతాః ।। ౧౮.

శంభుడు, పితృదేవతలు, చంద్రుడు — వీరు ఎలా శరీరాన్ని ధరించి దేవతలుగా మారారు, ఓ మునీ!

కిం చ తాసాం మునే భోజ్యం కా వా సంజ్ఞా తిథిశ్చ కా । యస్యాం యష్టాస్త్వమీ పుంసాం ఫలం యచ్ఛన్త్యనామయమ్ । ఏతన్మే సరహస్యం తు మునే త్వం వక్తుమర్హసి ।। ౧౮.

మునీ! వీరి భోజనం ఏమిటి? పేర్లు ఏమిటి? ఏ తిథిలో వీరిని పూజిస్తే, మనుషులకు ఎలాంటి ఫలం లభిస్తుంది? ఈ రహస్యాన్ని నాకు పూర్తిగా చెప్పాలి.

మహాతపా ఉవాచ । యోగసాధ్యః స్వరూపేణ ఆత్మా నారాయణాత్మకః । సర్వజ్ఞః క్రీడతస్తస్య భోగేచ్ఛా చాత్మనాత్మని । క్షోభితేఽభూన్మహాభూతే ఏతచ్ఛబ్దం తదద్భుతమ్ ।। ౧౮.

మహాతపా ఇలా అన్నాడు: యోగంతో పొందదగిన ఆత్మ, నారాయణ స్వరూపుడు, అన్నీ తెలిసినవాడు. ఆయన ఆటలో మునిగి ఉన్నప్పుడు, తనలో తానే అనుభవించాలనే కోరిక కలిగింది. ఆ మహాభూతం కదిలినప్పుడు, ఒక అద్భుతమైన శబ్దం పుట్టింది.

తమప్యప్రీతిమత్తోయం వికారం సమరోచయత్ । వికుర్వతస్తస్య తదా మహానగ్నిః సముత్థితః । కోటిజ్వాలాపరీవారః శబ్దవాన్ దహనాత్మకః ।। ౧౮.

ఆ శబ్దం వల్ల, నీరు అసంతృప్తితో కదిలింది; ఆ మార్పు జరుగుతున్నప్పుడు, కోట్ల జ్వాలలతో చుట్టుముట్టిన, శబ్దంతో కూడిన, దహన స్వరూపమైన గొప్ప అగ్ని పుట్టింది.

అసావప్యతితేజస్వీ వికారం సమరోచయత్ । వికుర్వతో బభౌ వహ్నేర్వాయుః పరమదారుణః । తస్మాదపి వికారస్థాదాకాశం సమపద్యత ।। ౧౮.

ఆ అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న అగ్నికి కూడా మార్పు వచ్చింది. ఆ మార్పుతో అగ్నిలోంచి భయంకరమైన వాయువు పుట్టింది; ఆ వాయువు మార్పుతో ఆకాశం ఏర్పడింది.

తచ్ఛబ్దలక్షణం వ్యోమ స చ వాయుః ప్రతాపవాన్ । తచ్చ తేజోఽమ్భసా యుక్తం శ్లిష్టమన్యోన్యతస్తదా ।। ౧౮.

ఆకాశం శబ్ద లక్షణంతో, వాయువు బలంగా, అగ్ని నీటితో కలిసినప్పుడు, అవన్నీ పరస్పరం కలిసిపోయాయి.

తేజసా శోషితం తోయం వాయునా ఉగ్రగామినా । బాధితేన తథా వ్యోమ్నా మార్గే దత్తే తు తత్క్షణాత్ ।। ౧౮.

అగ్ని వల్ల నీరు ఎండిపోయింది, ఉగ్రమైన వాయువు దాన్ని తోడింది, ఆకాశం కూడా ఒత్తిడి చేసింది; అప్పుడు ఒక మార్గం ఏర్పడింది.

పిణ్డీభూతం తథా సర్వం కాఠిన్యం సమపద్యత । సేయం పృథ్వీ మహాభాగ తేషాం వృద్ధతరాఽభవత్ ।। ౧౮.

అన్నీ గట్టిపడి, దృఢంగా మారాయి; ఓ మహాభాగ, ఈ భూమి వాటిలో అత్యుత్తమంగా ఏర్పడింది.

చతుర్ణాం యోగకాఠిన్యాదేకైకగుణవృద్ధితః । పృథ్వీ పఞ్చగుణా జ్ఞేయా తేఽప్యేతస్యాం వ్యవస్థితాః ।। ౧౮.

నాలుగు భూతాల కలయిక, గట్టితనం, ఒక్కొక్కటి ఒక్కో గుణాన్ని పెంచడం వల్ల, భూమి ఐదు గుణాలతో ఉన్నదిగా తెలుసుకోవాలి; అవన్నీ భూమిలోనే స్థిరంగా ఉన్నాయి.

స చ కాఠిన్యకం కుర్వన్ బ్రహ్మాణ్డం సమపద్యత । తస్మిన్ నారాయణో దేవశ్చతుర్మూర్తిశ్చతుర్భుజః ।। ౧౮.

ఆ గట్టితనాన్ని కలిగిస్తూ, బ్రహ్మాండం ఏర్పడింది. అందులో నారాయణుడు, నాలుగు రూపాలు, నాలుగు చేతులతో కనిపించాడు.

ప్రాజాపత్యేన రూపేణ సిసృక్షుర్వివిధాః ప్రజాః । చిన్తయన్ నాధిగచ్ఛేత సృష్టిం లోకపితామహః ।। ౧౮.

ప్రజాపతి రూపంలో ఎన్నో జాతులను సృష్టించాలనే తపనతో లోకపితామహుడు ఎంతో ఆలోచించినా, ఆ సృష్టికి మార్గం కనుగొనలేకపోయాడు.

తతోఽస్య సుమహాన్ కోపో జజ్ఞే పరమదారుణః । తస్మాత్ కోపాత్ సహస్త్రార్చిరుత్తస్థౌ దహనాత్మకః ।। ౧౮.

అప్పుడతని లోపల భయంకరమైన కోపం ఉప్పొంగింది. ఆ కోపం వల్ల వెయ్యి జ్వాలలు ఉప్పొంగే అగ్ని స్వరూపుడు పుట్టాడు.

స తం దిధక్షుర్బ్రహ్మాణం బ్రహ్మణోక్తస్తదా నృప । హవ్యం కవ్యం వహస్వేతి తతోఽసౌ హవ్యవాహనః ।। ౧౮.

అతడు బ్రహ్మను కాల్చేయాలని ఉద్దేశించి ముందుకు వచ్చాడు. అప్పుడు బ్రహ్మ అతనితో, 'దేవతలకు, పితృదేవతలకు హవిస్సు తీసుకెళ్లు' అని చెప్పాడు. అందుకే అతడు హవ్యవాహనుడు అయ్యాడు.

బ్రహ్మాణం క్షుధితః ప్రాయాత్ కిం కరోమి ప్రసాధి మామ్ । స బ్రహ్మా ప్రత్యువాచాథ త్రిధా తృప్తిమవాప్స్యసి ।। ౧౮.

ఆ అగ్ని ఆకలితో బ్రహ్మవద్దకు వచ్చి, 'నేను ఏమి చేయాలి? నన్ను తృప్తిపరచు' అన్నాడు. బ్రహ్మ, 'నీవు మూడు విధాలుగా తృప్తి పొందుతావు' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.

దత్తాసు దక్షిణాస్వాదౌ తృప్తిర్భూత్వా యతోఽమరాన్ । నయసే దక్షిణాభాగం దక్షిణాగ్నిస్తతోఽభవత్ ।। ౧౮.

యజ్ఞాలలో ఇచ్చే దక్షిణల వల్ల నీకు తృప్తి కలుగుతుంది. నీవు అమరులకు దక్షిణ భాగాన్ని అందిస్తావు. అందుకే నీవు దక్షిణాగ్ని అయ్యావు.

ఆ సమన్తాద్ధుతం కించిద్ యత్ త్రిలోకే విభావసో । తద్ వహస్వ సురార్థాయ తతస్త్వం హవ్యవాహనః ।। ౧౮.

మూడు లోకాలలో ఎక్కడైనా యజ్ఞంలో అర్పించే హవిస్సు ఏదైనా, ఓ ప్రకాశవంతుడా, నీవు దానిని దేవతల కోసం తీసుకెళ్తావు. అందుకే నీవు హవ్యవాహనుడవయ్యావు.

గృహం శరీరమిత్యుక్తం తత్పతిస్త్వం యతోఽధునా । అతో వై గార్హపత్యస్త్వం భవ సర్వగతో విభో ।। ౧౮.

ఇల్లు శరీరంగా చెప్పబడింది. ఇప్పుడు నీవు దానికి అధిపతివి. అందువల్ల, ఓ సర్వవ్యాపకుడా, నీవు గార్హపత్యాగ్ని అవు.

విశ్వాన్ నరాన్ హుతో యేన నయసే సద్గతిం ప్రభో । అతో వైశ్వానరో నామ తవ వాక్యం భవిష్యతి ।। ౧౮.

యజ్ఞంలో హవిస్సు ద్వారా అందరు మనుష్యులను సద్గతికి నీవే నడిపిస్తావు. అందువల్ల, నీ పేరు వైశ్వానరుడు అవుతుంది.

ద్రవిణం బలమిత్యుక్తం ధనం చ ద్రవిణం యతః । దదాతి తద్ భవానేవ ద్రవిణోదాస్తతోఽభవత్ ।। ౧౮.

ధనం శక్తిగా పిలవబడుతుంది. ధనాన్ని ద్రవిణం అంటారు. దాన్ని నీవే ఇస్తావు కాబట్టి, నీకు ద్రవిణోదా అనే పేరు వస్తుంది.

తనుం పాస్యతనుం పాసి యేన త్వం సర్వదా విభో । తతస్తనూనపాన్నామ తవ వత్స భవిష్యతి ।। ౧౮.

శరీరాన్ని, సూక్ష్మశరీరాన్ని నీవు ఎప్పుడూ కాపాడుతావు. అందుకే, నా బిడ్డా, నీ పేరు తనూనపాత్ అవుతుంది.

భవాన్ జాతాని వై వేద అజాతాని చ యేన వై । అతస్తే నామ భవతు జాతవేదా ఇతి ప్రభో ।। ౧౮.

పుట్టినవాటినీ, ఇంకా పుట్టని వాటినీ నీవు తెలుసు. అందువల్ల, నీకు జాతవేదసు అనే పేరు కలుగుతుంది.

నారాః సామాన్యతః పుంసో విశేషేణ ద్విజాతయః । తే శంసన్తి యతస్త్వాం తు నారాశంసస్తతో భవ ।। ౧౮.

నీరు అందరికీ, ముఖ్యంగా ద్విజులకు సాధారణంగా ఉంటుంది. వారు నిన్ను స్తుతిస్తారు కాబట్టి, నీవు నారాశంసుడవుతావు.

అగస్ తిరోభవేన్నిత్యం నిఃశబ్దో నిశ్చయాత్మకః । అగస్త్వం సర్వగత్వాచ్చ తేనాగ్నిస్త్వం భవిష్యసి ।। ౧౮.

అగస్ అంటే ఎప్పుడూ దాగి ఉండే, మౌనంగా ఉండే, స్థిరమైనదని అర్థం. నీవు సర్వవ్యాప్తివి కాబట్టి, నీవు అగ్ని అనే పేరుతో పిలవబడతావు.

ధ్మా ప్రపూరణశబ్దో య ఇధ్మా నామ ప్రకీర్త్యతే । పూరితస్యాగతిర్యేన తేనేధ్మస్త్వం భవిష్యసి ।। ౧౮.

ధ్మా అంటే ఊదే శబ్దం. ఇంధనాన్ని ఇధ్మం అంటారు. ఆ ఇంధనం వెలిగినప్పుడు నీవు వస్తావు కాబట్టి, నీకు ఇధ్మ అనే పేరు వస్తుంది.

యాజ్యాన్యేతాని నామాని తవ పుత్ర మహామఖే । యజన్తస్త్వాం నరాః కామైస్తర్పయిష్యన్త్యసంశయమ్ ।। ౧౮.

ఈ పేర్లన్నీ, ఓ కుమారా, మహాయజ్ఞంలో నీకు వరంగా ఉన్నాయి. మనుష్యులు ఫలితాల కోరికతో నిన్ను పూజించి, నిన్ను తప్పక తృప్తిపరచుతారు.

మహాతపా ఉవాచ । విష్ణోర్విభూతిమాహాత్మ్యం కథితం తే ప్రసఙ్గతః । తిథీనాం శ్రృణు మాహాత్మ్యం కథ్యమానం మయా నృప ।। ౧౯.

మహాతపా ఇలా అన్నాడు: విష్ణువు మహిమను నీకు సందర్భానుసారంగా వివరించాను. ఇప్పుడు, రాజా, తిథుల మహత్యాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను. విను.