వరాహపురాణమ్

భూతకార్యేష్వమూర్తేన దేవలోకే తు మూర్తినా । తిష్ఠధ్వమపి కాలాన్తే లయం త్వావిశత ద్రుతమ్ ।। ౧౭.

"భూతాల కార్యాలలో రూపరహితంగా ఉండండి; దేవలోకంలో రూపంతో ఉండండి. కాలాంతంలో త్వరగా లయలో కలిసిపోండి."

శరీరాణి పునర్నైవం కర్త్తవ్యోఽహమితి క్వచిత్ । మూర్త్తీనాం చ తథా తుభ్యం దద్మి నామాని వోఽధునా ।। ౧౭.

"ఇంకా నేను ఎప్పుడూ శరీరాలను సృష్టించకూడదు; అలాగే, ఇప్పుడు మీ రూపాలకు పేర్లు కూడా ఇస్తున్నాను."

అగ్నేర్వైశ్వానరో నామ ప్రాణాపానౌ తథాశ్వినౌ । భవిష్యతి తథా గౌరీ హిమశైలసుతా తథా ।। ౧౭.

"అగ్నికి వైశ్వానరుడు అనే పేరు వస్తుంది; ప్రాణ, అపానాలు అశ్వినులు అవుతారు; గౌరీ, హిమశైల కుమార్తె కూడా అలాగే ఉంటారు."

పృథివ్యాదిగణస్త్వేష గజవక్త్రో భవిష్యతి । శరీరధాతవశ్చేమే నానాభూతాని ఏవ తు । అహంకారస్తథా స్కన్దః కార్త్తికేయో భవిష్యతి ।। ౧౭.

"భూమి మొదలైన సమూహం గజవక్త్రుడు అవుతాడు; ఈ శరీర భూతాలు వేర్వేరు జీవులుగా అవుతాయి; అహంకారం స్కందుడు, కార్తికేయుడు అవుతాడు."

భానుశ్చాదిత్యరూపోఽసౌ మూర్త్తామూర్త్త చ చక్షుషీ । కామాద్యోఽయం గణో భూయో మాతృరూపో భవిష్యతి ।। ౧౭.

"భాను సూర్యుని రూపంలో, రూపంతో కూడినవాడిగా, రూపరహితంగా కూడా కళ్ళుగా ఉంటాడు; కోరిక మొదలైన సమూహం మళ్లీ మాతృకలుగా అవుతుంది."

శరీరమాయా దుర్గైషా కారణాన్తే భవిష్యతి । దశ కన్యా భవిష్యన్తి కాష్ఠాస్త్వేతాస్తు వారుణాః ।। ౧౭.

ఈ శరీరం మాయతో ఏర్పడిన కోటలా ఉంటుంది; సృష్టి అంతంలో ఇది మిగిలిపోతుంది. పది కన్యలు ఉంటారు; వీరి రూపాలు 모두 వరుణుని స్వరూపాలే.

అయం వాయుర్ధనేశస్తు కారణాన్తే భవిష్యతి । అయం మనో విష్ణునామా భవిష్యతి న సంశయః ।। ౧౭.

ఇతడు వాయువు, ధనాధిపతి కూడా; సృష్టి అంతంలో ఇతడు మిగిలిపోతాడు. ఇతడే మనస్సు, విష్ణువు అని పిలవబడతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

ధర్మోఽపి యమనామా చ భవిష్యతి న సంశయః । మహత్తత్త్వం చ భగవాన్ మహాదేవో భవిష్యతి ।। ౧౭.

ధర్ముడు కూడా యముడిగా మారతాడు — ఇందులో సందేహం లేదు. మహత్తత్త్వం మహాదేవుడిగా అవతరిస్తాడు.

ఇన్ద్రియార్థాశ్చ పితరో భవిష్యన్తి న సంశయః । అయం సోమః స్వయం భూత్వా యామిత్రం సర్వదామరాః ।। ౧౭.

ఇంద్రియాలకు సంబంధించిన విషయాలు పితృదేవతలుగా మారతాయి — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఈ సోముడు తన స్వరూపంతో ఎప్పుడూ అమరులందరికీ తోడుగా ఉంటాడు.

ఏవం వేదాన్తపురుషః ప్రోక్తో నారాయణాత్మకః । స్వస్థానే దేవతాః సర్వా దేవస్తు విరరామ హ ।। ౧౭.

ఇలా వేదాంతంలో చెప్పిన పురుషుడు, నారాయణ స్వరూపుడని ప్రకటించబడాడు. అన్ని దేవతలు తమ తమ స్థానాల్లో నిలిచిపోయారు; ఆ దేవుడు విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు.

ఏవం ప్రభావో దేవోఽసౌ వేదవేద్యో జనార్దనః । కథితో నృపతే తుభ్యం కిమన్యచ్ఛ్రోతుమిచ్ఛసి ।। ౧౭.

ఓ రాజా! వేదాల ద్వారా తెలిసే జనార్దనుని మహిమను నీకు వివరించాను. ఇంకా ఏది వినాలని కోరుకుంటున్నావు?

thumb|పఞ్చమహాభూతాః ప్రజాపాల ఉవాచ । కథమగ్నేః సముత్పత్తిరశ్వినోర్వా మహామునే । గౌర్యా గణపతేర్వాఽపి నాగానాం వా గుహస్య చ ।। ౧౮.

ప్రజాపాలుడు ఇలా అడిగాడు: మహామునీ! అగ్ని ఎలా పుట్టాడు? అశ్వినులు ఎలా పుట్టారు? గౌరీ, గణపతి, నాగులు, గుహుడు ఎలా పుట్టారు?

ఆదిత్యచన్ద్రమాతౄణాం దుర్గాయా వా దిశాం తథా । ధనదస్య చ విష్ణోర్వా ధర్మస్య పరమేష్ఠినః ।। ౧౮.

ఆదిత్యులు, మాతృదేవతలు, దుర్గా, దిక్కులు, ధనదుడు, విష్ణువు, ధర్ముడు, పరమేశ్వరుడు — వీరు ఎలా పుట్టారు?

శమ్భోర్వాపి పితౄణాం చ తథా చన్ద్రమసో మునే । శరీరదేవతా హ్యేతాః కథం మూర్త్తిత్వమాగతాః ।। ౧౮.

శంభుడు, పితృదేవతలు, చంద్రుడు — వీరు ఎలా శరీరాన్ని ధరించి దేవతలుగా మారారు, ఓ మునీ!

కిం చ తాసాం మునే భోజ్యం కా వా సంజ్ఞా తిథిశ్చ కా । యస్యాం యష్టాస్త్వమీ పుంసాం ఫలం యచ్ఛన్త్యనామయమ్ । ఏతన్మే సరహస్యం తు మునే త్వం వక్తుమర్హసి ।। ౧౮.

మునీ! వీరి భోజనం ఏమిటి? పేర్లు ఏమిటి? ఏ తిథిలో వీరిని పూజిస్తే, మనుషులకు ఎలాంటి ఫలం లభిస్తుంది? ఈ రహస్యాన్ని నాకు పూర్తిగా చెప్పాలి.

మహాతపా ఉవాచ । యోగసాధ్యః స్వరూపేణ ఆత్మా నారాయణాత్మకః । సర్వజ్ఞః క్రీడతస్తస్య భోగేచ్ఛా చాత్మనాత్మని । క్షోభితేఽభూన్మహాభూతే ఏతచ్ఛబ్దం తదద్భుతమ్ ।। ౧౮.

మహాతపా ఇలా అన్నాడు: యోగంతో పొందదగిన ఆత్మ, నారాయణ స్వరూపుడు, అన్నీ తెలిసినవాడు. ఆయన ఆటలో మునిగి ఉన్నప్పుడు, తనలో తానే అనుభవించాలనే కోరిక కలిగింది. ఆ మహాభూతం కదిలినప్పుడు, ఒక అద్భుతమైన శబ్దం పుట్టింది.

తమప్యప్రీతిమత్తోయం వికారం సమరోచయత్ । వికుర్వతస్తస్య తదా మహానగ్నిః సముత్థితః । కోటిజ్వాలాపరీవారః శబ్దవాన్ దహనాత్మకః ।। ౧౮.

ఆ శబ్దం వల్ల, నీరు అసంతృప్తితో కదిలింది; ఆ మార్పు జరుగుతున్నప్పుడు, కోట్ల జ్వాలలతో చుట్టుముట్టిన, శబ్దంతో కూడిన, దహన స్వరూపమైన గొప్ప అగ్ని పుట్టింది.

అసావప్యతితేజస్వీ వికారం సమరోచయత్ । వికుర్వతో బభౌ వహ్నేర్వాయుః పరమదారుణః । తస్మాదపి వికారస్థాదాకాశం సమపద్యత ।। ౧౮.

ఆ అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న అగ్నికి కూడా మార్పు వచ్చింది. ఆ మార్పుతో అగ్నిలోంచి భయంకరమైన వాయువు పుట్టింది; ఆ వాయువు మార్పుతో ఆకాశం ఏర్పడింది.

తచ్ఛబ్దలక్షణం వ్యోమ స చ వాయుః ప్రతాపవాన్ । తచ్చ తేజోఽమ్భసా యుక్తం శ్లిష్టమన్యోన్యతస్తదా ।। ౧౮.

ఆకాశం శబ్ద లక్షణంతో, వాయువు బలంగా, అగ్ని నీటితో కలిసినప్పుడు, అవన్నీ పరస్పరం కలిసిపోయాయి.

తేజసా శోషితం తోయం వాయునా ఉగ్రగామినా । బాధితేన తథా వ్యోమ్నా మార్గే దత్తే తు తత్క్షణాత్ ।। ౧౮.

అగ్ని వల్ల నీరు ఎండిపోయింది, ఉగ్రమైన వాయువు దాన్ని తోడింది, ఆకాశం కూడా ఒత్తిడి చేసింది; అప్పుడు ఒక మార్గం ఏర్పడింది.

పిణ్డీభూతం తథా సర్వం కాఠిన్యం సమపద్యత । సేయం పృథ్వీ మహాభాగ తేషాం వృద్ధతరాఽభవత్ ।। ౧౮.

అన్నీ గట్టిపడి, దృఢంగా మారాయి; ఓ మహాభాగ, ఈ భూమి వాటిలో అత్యుత్తమంగా ఏర్పడింది.

చతుర్ణాం యోగకాఠిన్యాదేకైకగుణవృద్ధితః । పృథ్వీ పఞ్చగుణా జ్ఞేయా తేఽప్యేతస్యాం వ్యవస్థితాః ।। ౧౮.

నాలుగు భూతాల కలయిక, గట్టితనం, ఒక్కొక్కటి ఒక్కో గుణాన్ని పెంచడం వల్ల, భూమి ఐదు గుణాలతో ఉన్నదిగా తెలుసుకోవాలి; అవన్నీ భూమిలోనే స్థిరంగా ఉన్నాయి.

స చ కాఠిన్యకం కుర్వన్ బ్రహ్మాణ్డం సమపద్యత । తస్మిన్ నారాయణో దేవశ్చతుర్మూర్తిశ్చతుర్భుజః ।। ౧౮.

ఆ గట్టితనాన్ని కలిగిస్తూ, బ్రహ్మాండం ఏర్పడింది. అందులో నారాయణుడు, నాలుగు రూపాలు, నాలుగు చేతులతో కనిపించాడు.

ప్రాజాపత్యేన రూపేణ సిసృక్షుర్వివిధాః ప్రజాః । చిన్తయన్ నాధిగచ్ఛేత సృష్టిం లోకపితామహః ।। ౧౮.

ప్రజాపతి రూపంలో ఎన్నో జాతులను సృష్టించాలనే తపనతో లోకపితామహుడు ఎంతో ఆలోచించినా, ఆ సృష్టికి మార్గం కనుగొనలేకపోయాడు.

తతోఽస్య సుమహాన్ కోపో జజ్ఞే పరమదారుణః । తస్మాత్ కోపాత్ సహస్త్రార్చిరుత్తస్థౌ దహనాత్మకః ।। ౧౮.

అప్పుడతని లోపల భయంకరమైన కోపం ఉప్పొంగింది. ఆ కోపం వల్ల వెయ్యి జ్వాలలు ఉప్పొంగే అగ్ని స్వరూపుడు పుట్టాడు.

స తం దిధక్షుర్బ్రహ్మాణం బ్రహ్మణోక్తస్తదా నృప । హవ్యం కవ్యం వహస్వేతి తతోఽసౌ హవ్యవాహనః ।। ౧౮.

అతడు బ్రహ్మను కాల్చేయాలని ఉద్దేశించి ముందుకు వచ్చాడు. అప్పుడు బ్రహ్మ అతనితో, 'దేవతలకు, పితృదేవతలకు హవిస్సు తీసుకెళ్లు' అని చెప్పాడు. అందుకే అతడు హవ్యవాహనుడు అయ్యాడు.

బ్రహ్మాణం క్షుధితః ప్రాయాత్ కిం కరోమి ప్రసాధి మామ్ । స బ్రహ్మా ప్రత్యువాచాథ త్రిధా తృప్తిమవాప్స్యసి ।। ౧౮.

ఆ అగ్ని ఆకలితో బ్రహ్మవద్దకు వచ్చి, 'నేను ఏమి చేయాలి? నన్ను తృప్తిపరచు' అన్నాడు. బ్రహ్మ, 'నీవు మూడు విధాలుగా తృప్తి పొందుతావు' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.

దత్తాసు దక్షిణాస్వాదౌ తృప్తిర్భూత్వా యతోఽమరాన్ । నయసే దక్షిణాభాగం దక్షిణాగ్నిస్తతోఽభవత్ ।। ౧౮.

యజ్ఞాలలో ఇచ్చే దక్షిణల వల్ల నీకు తృప్తి కలుగుతుంది. నీవు అమరులకు దక్షిణ భాగాన్ని అందిస్తావు. అందుకే నీవు దక్షిణాగ్ని అయ్యావు.

ఆ సమన్తాద్ధుతం కించిద్ యత్ త్రిలోకే విభావసో । తద్ వహస్వ సురార్థాయ తతస్త్వం హవ్యవాహనః ।। ౧౮.

మూడు లోకాలలో ఎక్కడైనా యజ్ఞంలో అర్పించే హవిస్సు ఏదైనా, ఓ ప్రకాశవంతుడా, నీవు దానిని దేవతల కోసం తీసుకెళ్తావు. అందుకే నీవు హవ్యవాహనుడవయ్యావు.