వరాహపురాణమ్

నారద ఉవాచ అశోచ్యానన్వశోచస్త్వం ప్రజ్ఞావాన్నావబుధ్యసే

నారదుడు ఇలా అన్నాడు: నీవు శోకించవలసినవారిని కాదు, అయినా శోకిస్తున్నావు; జ్ఞానవంతుడివైనా నీవు ఇది గ్రహించలేవు.

గతాసూనగతాసూంశ్చ నానుశోచన్తి పణ్డితాః

పండితులు బ్రతికినవారికైనా, చనిపోయినవారికైనా శోకించరు.

అమిత్రాస్తస్య హృష్యన్తి స చాపి న నివర్త్తతే

వారి శత్రువులు ఆనందపడతారు, అయినా అతను తిరిగి రాడు.

దేవతాసురగన్ధర్వా మానుషా మృగపక్షిణః

దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులు, మనుషులు, జంతువులు, పక్షులు—

జాతస్య సర్వభూతస్య కాలో మృత్యురుపస్థితః

పుట్టిన ప్రతి జీవికి కాలమనే మరణం ఎదురుగా ఉంటుంది.

తవ పుత్రో మహాత్మా వై శ్రీమాన్నామ శ్రియో నిధిః

నీ కుమారుడు నిజంగా మహాత్ముడు, ఖ్యాతిగాంచినవాడు, శ్రీ సంపదకు నిలయంగా ఉన్నవాడు.

మృత్యుకాలమనుప్రాప్య గతో దివ్యాం పరాం గతిమ్

మరణ సమయం వచ్చినప్పుడు, అతడు పరమదివ్యమైన స్థితిని పొందాడు.

నారదేనైవముక్తే తు శ్రుత్వా స ద్విజసత్తమః

నారదుడు ఇలా చెప్పినప్పుడు, ఆ ఉత్తమ ద్విజుడు వినిపించాడు.

భీతో గద్గదయా వాచా నిఃశ్వసంశ్చ ముహుర్ముహుః 187.

భయంతో, వాక్యాలు తడబడుతూ, పునఃపునః నిశ్వాసాలు విడిచాడు.

అహో మునివరశ్రేష్ఠ అహో ధర్మవిదాం వర

ఓ మునిశ్రేష్ఠా! ఓ ధర్మజ్ఞులలో అగ్రగణ్యుడా!

ప్రణయాత్సౌహృదాద్వాపి స్నేహాద్వక్ష్యామి తచ్ఛృణు

ప్రేమతో, స్నేహంతో, మమకారంతో నేను చెప్పబోతున్నాను—దయచేసి విను.

కృతస్నేహస్య పుత్రార్థే మయా సంకల్ప్య యత్కృతమ్

తన కుమారుని మీద ప్రేమతో నేను సంకల్పించి చేసిన కార్యం ఇదే.

పశ్చాద్విసర్జితం పిణ్డం దర్భానాస్తీర్య భూతలే

తర్వాత నేలపై దర్భ గడ్డి పరచి, పిండాన్ని సమర్పించాను.

శోకస్య తు ప్రభావేణ ఏతత్కర్మ మయా కృతమ్

విషాదం ప్రభావంతోనే ఈ పని నేను చేసాను.

నష్టబుద్ధిస్మృతిసత్త్వో హ్యజ్ఞానేన విమోహితః

అజ్ఞానంతో నా బుద్ధి, జ్ఞాపకం, ధైర్యం అన్నీ పోయాయి.

భయం తీవ్రం ప్రపశ్యామి మునిశాపాత్సుదారుణాత్ న భేతవ్యం ద్విజశ్రేష్ఠ పితరం శరణం వ్రజ

మహర్షి శాపం వల్ల భయంకరమైన భయం కనిపిస్తోంది. అయినా, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! భయపడవద్దు, నీ తండ్రిని ఆశ్రయించు.

అధర్మం న చ పశ్యామి ధర్మో నైవాత్ర సంశయః

ఇక్కడ అధర్మం ఏదీ కనిపించదు; ఇది నిస్సందేహంగా ధర్మమే.

కర్మణా మనసా వాచా పితరం శరణం గతః

కార్యంతో, మనసుతో, మాటతో తన తండ్రిని ఆశ్రయించాడు.

ధ్యాయమానస్తతోఽప్యాశు ఆజగామ తపోధనమ్ 187.

అలా ధ్యానం చేస్తూ, వెంటనే తపస్సుతో ఉన్న మహర్షిని చేరాడు.

పుత్రమాశ్వాసయామాస వాగ్భిరిష్టాభిరవ్యయైః

అతని కుమారునికి శుభమైన, నిత్యమైన మాటలతో ధైర్యం చెప్పాడు.

పితృయజ్ఞేతి నిర్దిష్టా ధర్మోఽయం బ్రహ్మణా స్వయమ్

పితృయజ్ఞం అనే ఈ ధర్మాన్ని స్వయంగా బ్రహ్మానే నిర్దేశించారు.

కృతః స్వయంభువా పూర్వం శ్రాద్ధం యో విత్త్విత్తమః

శ్రాద్ధాన్ని మొదటగా స్వయంభువు చేసినాడు, ఓ జ్ఞానశ్రేష్ఠా!

శ్రాద్ధకర్మవిధిం చైవ ప్రేతకర్మ చ యా క్రియా

శ్రాద్ధకర్మ విధానం, ప్రేతకర్మలు కూడా ఇలానే స్థిరపడ్డాయి.

మమ చైవ ప్రసాదేన తస్య బుద్ధిం దదామ్యహమ్

నా అనుగ్రహంతో అతనికి జ్ఞానం ప్రసాదిస్తాను.

అవశ్యమేవ గన్తవ్యం ధర్మరాజస్య శాసనాత్

ధర్మరాజు ఆజ్ఞతో తప్పక వెళ్లాల్సిందే.

జాతస్య హి ధ్రువో మృత్యుర్ధ్రువం జన్మ మృతస్య చ

పుట్టినవానికి మరణం తప్పదు; మరణించినవానికి మళ్లీ జననం కూడా తప్పదు.

సత్త్వం రజస్తమశ్చైవ త్రయః శారీరజాః స్మృతాః

సత్త్వం, రజసం, తమసం అనే మూడు శరీరధర్మాలు అని చెబుతారు.

సాత్త్వికం నావబుద్ధ్యన్తి కర్మదోషేణ తామసః

తమసుతో ఉన్నవారు, తమ కర్మదోషం వల్ల సాత్వికతను గ్రహించలేరు.

సాత్త్వికం ముక్తియానాయ యాన్తి వేదవిదో జనాః 187.

వేదాలు తెలిసిన సాత్వికులు మోక్షమార్గాన్ని చేరుతారు.