వరాహపురాణమ్

ధరణ్యువాచ । భగవన్ గౌరముఖః కోఽసౌ అన్యజన్మని కః స్మృతః । కథం చ స్మృతవాన్ స్మృత్వా కిం చకార చ సత్తమః ।। ౧౫.

భూమి ఇలా అడిగింది: ప్రభూ, ఆ గౌరముఖుడు ఎవరు? అతను మునుపటి జన్మలో ఎవరో గుర్తు పెట్టుకున్నావా? అతను ఎలా గుర్తు చేసుకున్నాడు? గుర్తు చేసుకున్న తర్వాత ఆ మహాత్ముడు ఏమి చేశాడు?

శ్రీవరాహ ఉవాచ । భృగురాసీత్ స్వయం సాక్షాదన్యస్మిన్ బ్రహ్మ జన్మని । తదన్వయాత్మజస్త్వేష మార్కణ్డేయో మహామునిః ।। ౧౫.

శ్రీవరాహుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ బ్రహ్మా, మునుపటి జన్మలో అతను స్వయంగా భృగుమహర్షి. ఇప్పుడు ఆ మహాముని మర్కండేయుడు ఆయన వంశజుడు.

పుత్రైస్తు బోధితా యూయం సుగతిం ప్రాప్స్యథేతి యత్ । ప్రాగుక్తం బ్రహ్మణా తేన మార్కణ్డేయేన బోధితః ।। ౧౫.

మీరు మీ కుమారుల వల్ల జ్ఞానం పొంది, మంచి స్థితిని పొందుతారని బ్రహ్మా ముందే చెప్పాడు. ఆ మాటలను మర్కండేయుడు గుర్తు చేసుకున్నాడు.

సస్మార సర్వజన్మాని స్మృత్వా చైవ తు యత్కృతమ్ । తచ్ఛృణుష్వ వరారోహే కథయామి సమాసతః ।। ౧౫.

అతడు తన అన్ని జన్మలను గుర్తు చేసుకున్నాడు. ఏం జరిగిందో గుర్తు చేసుకుని, ఓ సుందరీ, నేను సంక్షిప్తంగా చెబుతాను, విను.

ఏవం శ్రాద్ధవిధానేన ద్వాదశాబ్దం తతః పితౄన్ । ఇష్ట్వా పశ్చాద్ధరేః స్తోత్రం స మునిస్తూపచక్రమే ।। ౧౫.

అలా, పితృదేవతలకు పన్నెండు సంవత్సరాలు శ్రాద్ధకర్మలు నిర్వహించిన ఆ ముని, ఆ తరువాత హరిదేవుని స్తోత్రాలు చేయడం ప్రారంభించాడు.

ప్రభాసం నామ యత్తీర్థం త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్ । తత్ర దైత్యాన్తకం దేవం స్తోతుం గౌరముఖః స్థితః ।। ౧౫.

మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన ప్రబాసక్షేత్రంలో, గౌరముఖుడు దైత్యులను సంహరించే దేవుని స్తుతించేందుకు అక్కడ నిలిచాడు.

గౌరముఖ ఉవాచ । స్తోష్యే మహేన్ద్రం రిపుదర్పహం శివం నారాయణం బ్రహ్మవిదాం ప్రతిష్ఠితమ్ । ఆదిత్యచన్ద్రాశ్వియుగస్థమాద్యం పురాతనం దైత్యహరం సదా హరిమ్ ।। ౧౫.

గౌరముఖుడు ఇలా అన్నాడు: శత్రువుల గర్వాన్ని నశింపజేసే మహేంద్రుడు, శివుడు, నారాయణుడు, బ్రహ్మజ్ఞానులకు ఆధారమైనవాడు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, అశ్వినులతో కూడిన ఆదిపురుషుడు, పురాతనుడు, దైత్యహంత అయిన హరిదేవుని నేను స్తుతిస్తాను.

చకార మాత్స్యం వపురాత్మనో యః పురాకృతం వేదవినాశకాలే । మహామహీధృగ్వపురగ్రపుచ్ఛ - ఛటాహవార్చ్చిః సురశత్రుహాద్యః ।। ౧౫.

వేదాలు నశించినప్పుడు ఒకప్పుడు మత్స్యరూపం ధరించి, భూమిని తన మహా శరీరంతో మోయగా, అతని తోక మెరుపులా ప్రకాశించగా, దేవతల శత్రువులను తొలిసారిగా సంహరించినవాడు—

తథాబ్ధిమన్థానకృతే గిరీన్ద్రం దధార యః కౌర్మ్మవపుః పురాణమ్ । హితేచ్ఛయా యః పురుషః పురాణః ప్రపాతు మాం దైత్యహరః సురేశః ।। ౧౫.

పారిజాత సముద్ర మథనం కోసం పురాతన కూర్మరూపం ధరించి, పర్వతాన్ని మోయగా, సదా మంగళం కోరే ఆ పురుషుడు, దేవతాధిపతి, దైత్యహంతుడు నన్ను కాపాడాలి.

మహావరాహః సతతం పృథివ్యాస్ తలాత్తలం ప్రావిశద్ యో మహాత్మా । యజ్ఞాఙ్గసంజ్ఞః సురసిద్ధవన్ద్యః స పాతు మాం దైత్యహరః పురాణః ।। ౧౫.

పెద్ద వరాహరూపంలో భూమి లోతుల్లోకి ప్రవేశించి, యజ్ఞమూర్తిగా, దేవతలు, సిద్ధులు పూజించే పురాతన దైత్యహంతుడు నన్ను కాపాడాలి.

నృసింహరూపీ చ భవత్యజస్త్రం యుగే యుగే యోగివరోగ్రభీమః । కరాలవక్త్రః కనకాగ్రవర్చా రత్నాశయోఽస్మానసురాన్తకోఽవ్యాత్ ।। ౧౫.

యుగయుగాలుగా నిత్యంగా నరసింహరూపం ధరించి, యోగుల్లో అత్యంత భయంకరుడై, ఉగ్రమైన ముఖంతో, బంగారు మెరిసే కిరీటంతో, రత్నాల నివాసమైన అసురాంతకుడు మనలను కాపాడాలి.

బలేర్మఖధ్వంసకృతే మహాత్మా స్వాం గూఢతాం యోగవపుఃస్వరూపః । స దణ్డకాష్ఠాఽజినలక్షణః పునః క్షితిం చ పదా క్రాన్తవాన్ యః స పాతు ।। ౧౫.

బలిచక్రవర్తి యాగాన్ని ధ్వంసించేందుకు, తన యోగమాయారూపంలో, దండం, కఠి, అజినముతో గుర్తింపబడే వామనుడు, తన పాదంతో భూమిని తిరిగి కొలిచిన ఆ మహాత్ముడు మనలను కాపాడాలి.

త్రిఃసప్తకృత్వో జగతీం జిగాయ జిత్వా దదౌ కశ్యపాయ ప్రచణ్డః । స జామదగ్న్యోఽభిజనస్య గోప్తా హిరణ్యగర్భోఽసురహా ప్రపాతు ।। ౧౫.

ఇరవై ఒక సార్లు భూమిని జయించి, ఆ విజయాన్ని కశ్యపునికి సమర్పించిన పరాక్రమవంతుడు, జమదగ్ని కుమారుడు, సజ్జనులను రక్షించే హిరణ్యగర్భుడు, అసురహంతుడు మనలను కాపాడాలి.

చతుఃప్రకారం చ వపుర్య ఆద్యం హైరణ్యగర్భప్రతిమానలక్ష్యమ్ । రామాదిరూపైర్బహురూపభేద- శ్చకార సోఽస్మానసురాన్తకోఽవ్యాత్ ।। ౧౫.

నాలుగు విధాలుగా తన మూర్తి ప్రదర్శించి, హిరణ్యగర్భుని రూపాన్ని కలిగి, రామాది అనేక రూపాలతో, భిన్నమైన అవతారాలు ధరించిన అసురాంతకుడు మనలను కాపాడాలి.

చాణూరకంసాసురదర్పభీతే- ర్భీతామరాణామభయాయ దేవః । యుగే యుగే వాసుదేవో బభూవ కల్పే భవత్యద్భుతరూపకారీ । యుగే యుగే కల్కినామ్నా మహాత్మా వర్ణస్థితిం కర్త్తుమనేకమూర్త్తిః ।। ౧౫.

చాణూరుడు, కంసుడు వంటి రాక్షసుల భయానికి, భయపడిన దేవతలకు అభయం కల్పించేందుకు, ప్రతి యుగంలో వాసుదేవుడిగా అవతరించి, ప్రతి కల్పంలో అద్భుతమైన రూపాలు ధరించి, ప్రతి యుగంలో కల్కియైన మహాత్ముడు, అనేక రూపాలతో varnashrama ధర్మాన్ని స్థాపించేవాడు.

సనాతనో బ్రహ్మమయః పురాణో న యస్య రూపం సురసిద్ధదైత్యాః । పశ్యన్తి విజ్ఞానగతిం విహాయ అథోప్యనేకాని సమర్చ్వయన్తి । మత్స్యాదిరూపాణి చరాణి సోఽవ్యాత్ ।। ౧౫.

శాశ్వతమైన, బ్రహ్మస్వరూపుడైన పురాతనుడు, దేవతలు, సిద్ధులు, దైత్యులు కూడా జ్ఞానమార్గాన్ని విడిచిపెట్టి ఆయన రూపాన్ని చూడలేరు. అయినా వారు అనేక విధాలుగా ఆయనను పూజిస్తారు. మత్స్యాది రూపాలు ధరించి సంచరించే ఆయన మనలను కాపాడాలి.

నమో నమస్తే పురుషోత్తమాయ పునశ్చ భూయోఽపి నమో నమస్తే । నమః పురస్తాదథ పృష్ఠతస్తే నయస్వ మాం ముక్తిపదం నమస్తే ।। ౧౫.

పురుషోత్తముడైన నీకు నమస్కారం, నమస్కారం! మళ్లీ మళ్లీ నీకు నమస్కారం! ముందు, వెనుక నీకు నమస్కారం! నన్ను మోక్షపదానికి నడిపించు, నీకు నమస్కారం!

ఏవం నమస్యతస్తస్య మహర్షేర్భావితాత్మనః । ప్రత్యక్షతాం గతో దేవః స్వయం చక్రగదాధరః ।। ౧౫.

అలా ఆ మహర్షి ఏకాగ్రతతో భక్తిగా నమస్కరిస్తుండగా, చక్రం, గదా ధరించిన దేవుడు ప్రత్యక్షంగా అతని ముందు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

తం దృష్ట్వా తస్య విజ్ఞానం నిస్తరఙ్గం స్వదేహతః । ఉత్తస్థౌ సోఽపి తం లబ్ధ్వా తస్మిన్ బ్రహ్మణి శాశ్వతే । లయం జగామ దేవాత్మా త్వపునర్భవసంజ్ఞితే ।। ౧౫.

ఆ దేవునిని చూసిన వెంటనే, ఆ మహర్షి యొక్క మనస్సు ప్రశాంతంగా తన శరీరంలో నిలిచి, పరమాత్మను పొందిన తరువాత, మళ్లీ జననం లేని మోక్షాన్ని పొందాడు.

ధరణ్యువాచ । తదా దుర్వాససా శప్తో దేవరాజః శతక్రతుః । వసిష్యసి త్వం మర్త్త్యేషు సుప్రతీకసుతేన తు ।। ౧౬.

అప్పుడు భూమి ఇలా చెప్పింది: ఆ సమయంలో దుర్వాసుడు శతక్రతువు అయిన దేవేంద్రుడిని శపించాడు. సుప్రతీకుని కుమారుని ద్వారా నీవు మానవ లోకంలో నివసించవలసి వస్తుంది.

ఉత్సాదితో దివో మూఢేత్యేవముక్తస్తు భూధర । ఇన్ద్రో మర్త్త్యముపాగమ్య సర్వదేవసమన్వితః ।। ౧౬.

భూధరుడు 'నీవు స్వర్గం నుండి వెళ్లగొట్టబడ్డావు, మూర్ఖుడా' అని చెప్పినప్పుడు, ఇంద్రుడు అన్ని దేవతలతో కలిసి మానవ లోకానికి వచ్చాడు.

కిం చకార చ తస్మింస్తు దుర్జయే చ నిపాతితే । పరమేష్ఠినా భగవతా తేన యోగవిదుత్తమౌ ।। ౧౬.

అజేయుడైన వాడిని పరమేశ్వరుడు, యోగంలో ప్రావీణ్యుడైన భగవంతుడు, జయించిన తరువాత, ఆ సమయంలో ఇంద్రుడు ఏమి చేశాడు?

స్వర్గే విద్యుత్సువిద్యుచ్చ తౌ చ కిం చక్రతుస్తదా । ఏతన్మే సంశయం దేవ కథయస్వ ప్రసాదతః ।। ౧౬.

ఆ సమయంలో స్వర్గంలో విద్యుత్సు, విద్యూచ్చలు ఏమి చేశారు? దేవా, నా ఈ సందేహాన్ని దయచేసి వివరంగా చెప్పు.

శ్రీవరాహ ఉవాచ । దూర్జయేన జితో ధాత్రి దేవరాజః శతక్రతుః । భారతే హి తదా వర్షే వారాణస్యాం తు పూర్వతః । ఆశ్రిత్య సంస్థితో దేవైః సహ యక్షమహోరగైః ।। ౧౬.

శ్రీ వరాహుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ సమయంలో దూర్జయుడు భూమిని జయించాడు, దేవేంద్రుడు అయిన శతక్రతువు ఓడిపోయాడు. ఆ సమయంలో భారతదేశంలో, వారణాసి తూర్పున, దేవతలు, యక్షులు, మహానాగులతో కలిసి అక్కడే ఉండిపోయాడు.

విద్యుత్సువిద్యుచ్చ తదా యోగమాస్థాయ శోభనే । దీర్ఘతాపజ్వరం వాయుకర్మయోగేన సంశ్రితౌ ౧౬.

అప్పుడు, అందాలవాడా, విద్యుత్సు, విద్యూచ్చలు యోగాన్ని ఆశ్రయించి, వాయు మరియు కర్మయోగ సాధన వల్ల కలిగిన దీర్ఘకాల జ్వరాన్ని భరించారు.

తం దుర్జయం మృతం శ్రుత్వా సముద్రాన్తఃస్థితం తదా । ఆనీయ చతురఙ్గం తు దేవాన్ ప్రతి విజగ్మతుః ।। ౧౬.

ఆ సమయంలో దూర్జయుడు మరణించి సముద్రంలో ఉన్నాడని విని, వారు తమ నాలుగు విభాగాల సేనను తీసుకుని దేవతలపై యుద్ధానికి బయలుదేరారు.

ఆగత్య తౌ తదా దైత్యౌ మహత్సైన్యేన పర్వతమ్ । హిమవన్తం సమాశ్రిత్య సంస్థితౌ తు బభూవతుః ।। ౧౬.

అప్పుడు ఆ ఇద్దరు దానవులు గొప్ప సేనతో వచ్చి, హిమవంతం అనే పర్వతాన్ని ఆశ్రయించి అక్కడే ఉండిపోయారు.

దేవా అపి మహత్సైన్యం సంహత్య కృతదంశితాః । మన్త్రయాఞ్చక్రురవ్యగ్రా ఐన్ద్రం పదమభీప్సవః ।। ౧౬.

దేవతలు కూడా పెద్ద సేనను కూడగట్టి, అవసరమైన ఏర్పాట్లు చేసుకుని, ఇంద్ర పదవిని కోరుతూ, యుద్ధంపై సలహాలు చేసుకున్నారు.

అబ్రవీత్ తత్ర దేవానాం గురురాఙ్గిరసో మునిః । గోమేధేన యజఘ్వం వై ప్రథమేన తదన్తరమ్ ।। ౧౬.

అక్కడ దేవతల గురువు అయిన ఆంగిరసుడు ఇలా అన్నాడు: 'ముందుగా గోమేధ యజ్ఞం చేయాలి, ఆ తరువాత మరొకటి చేయాలి.'