వరాహపురాణమ్

స్వపిత్రే ప్రథమం పిణ్డం దద్యాదుచ్ఛిష్టసన్నిధౌ । పితామహాయ చైవాన్యం తత్పిత్రే చ తథాఽపరమ్ ।। ౧౪.

మొదటి పిండాన్ని తండ్రికి, మిగిలిన అన్నం సమక్షంలో ఇవ్వాలి. రెండవదాన్ని తాతకు, మూడవదాన్ని పరతాతకు ఇవ్వాలి.

దర్భమూలే లేపభుజః ప్రీణయేల్లేపఘర్షణాత్ । పిణ్డే మాతామహే తద్వద్ గన్ధమాల్యాదిసంయుతైః ।। ౧౪.

దర్భ గడ్డి అడుగున, చేతులకు లేపం రాసి, ఆ రాసినదాన్ని మృదువుగా మర్దించాలి. అలాగే, మాతామహులకు కూడా సువాసన గల పదార్థాలు, పూలమాలలు మొదలైన వాటితో నివేదించాలి.

పూజయిత్వా ద్విజాగ్ర్యాణాం దద్యాదాచమనం బుధః । పైత్రేభ్యః ప్రథమం భక్త్యా తన్మనస్కో ద్విజేశ్వర ।। ౧౪.

ద్విజులలో శ్రేష్ఠులను పూజించిన తరువాత, జ్ఞానులు మొదట భక్తితో మనస్సు పెట్టి, పితృదేవతలకు ఆచమనం సమర్పించాలి.

సుస్వధేత్యాశిషా యుక్తాం దద్యాచ్ఛక్త్యా చ దక్షిణామ్ । దత్త్వా చ దక్షిణాం తేభ్యో వాచయేద్ వైశ్వదేవికాన్ । ప్రీయన్తామితి యే విశ్వే దేవాస్తేన ఇతీరయేత్ ।। ౧౪.

‘సుస్వధా’ అని ఆశీర్వచనం పలికి, తన శక్తికి తగిన దక్షిణా ఇవ్వాలి. దక్షిణా ఇచ్చిన తరువాత, వైశ్వదేవ మంత్రాలను పఠించాలి — ‘విశ్వదేవతలు సంతోషించాలి’ అని చెప్పాలి.

తథేతి చోక్తే తైర్విప్రైః ప్రార్థనీయాస్తథాశిషః । పశ్చాద్ విసర్జయేద్ దేవాన్ పూర్వం పైత్రాన్మహామతే ।। ౧౪.

బ్రాహ్మణులు ‘అలా జరుగనీ’ అని అనగానే, వారి ఆశీర్వాదాన్ని కోరాలి. ఆ తరువాత, మహామతివంతుడా, ముందుగా పితృదేవతలను, తరువాత దేవతలను సదాచారంతో పంపించాలి.

మాతామహానామప్యేవం సహ దేవైః క్రమః స్మృతః । భోజనే చ స్వశక్త్యా చ దానే తద్వద్ విసర్జ్జనే । ఆపాదశౌచనాత్ పూర్వం కుర్యాదేవ ద్విజన్మసు ।। ౧౪.

అలాగే, మాతామహులకు కూడా దేవతలతో కలిపి ఇదే క్రమాన్ని పాటించాలి. భోజనం, శక్తికి తగిన దానం, పంపించడంలో ఇదే విధానం. పాదాలు కడుక్కోవడానికి ముందు, ద్విజులకు ఈ విధంగా చేయాలి.

జానన్తం ప్రథమం పిత్ర్యం తథా మాతామహేషు చ । విసర్జయేత్ ప్రీతివచః సంమాన్యాభ్యర్థితాంస్తతః । నివర్త్తేతాభ్యనుజ్ఞాత ఆద్వారాన్తమనువ్రజేత్ ।। ౧౪.

ముందుగా పితృదేవతలను, తరువాత మాతామహులను ప్రేమతో పలకరించి పంపించాలి. గౌరవించి, అభ్యర్థించి, వారు అనుమతించిన తరువాత, వారిని తలుపు వరకు అనుసరించి వెళ్లాలి.

తతస్తు వైశ్వదేవాఖ్యాం కుర్యాన్నిత్యక్రియాం తతః । భుఞ్జీయాచ్చ సమం పూజ్య భృత్యబన్ధుభిరాత్మనా ।। ౧౪.

ఆ తరువాత, వైశ్వదేవ నిత్యకర్మను చేయాలి. తరువాత, గౌరవించదగినవారు, సేవకులు, బంధువులు, తానే కలిసి భోజనం చేయాలి.

ఏవం శ్రాద్ధం బుధః కుర్యాత్ పిత్ర్యం మాతామహం తథా । శ్రాద్ధైరాప్యాయితా దద్యుః సర్వాన్ కామాన్ పితామహాః ।। ౧౪.

ఈ విధంగా జ్ఞానులు పితృదేవతలు, మాతామహుల కోసం శ్రాద్ధం చేయాలి. శ్రాద్ధ భోజనంతో సంతృప్తిచెందిన పితామహులు అన్ని కోరికలు తీర్చుతారు.

త్రీణి శ్రాద్ధే పవిత్రాణి దౌహిత్రః కుతపస్తిలాః । రజతస్య తథా దానం తథా సందర్శనాదికమ్ ।। ౧౪.

శ్రాద్ధంలో మూడు పవిత్రమైనవి — మనుమడు, దర్భ గడ్డి, నువ్వులు. అలాగే వెండి దానం, గౌరవప్రదానం చేయడం కూడా పవిత్రమే.

వర్జ్యస్తు కుర్వతా శ్రాద్ధం క్రోధోఽధ్వగమమం త్వరా । భోక్తురప్యత్ర విప్రేన్ద్ర త్రయమేతన్న సంశయః ।। ౧౪.

శ్రాద్ధం చేసే వారు కోపం, ప్రయాణం, తొందరను తప్పక నివారించాలి. భోజనం చేసే వారికి కూడా ఇవే వర్తిస్తాయి — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

విశ్వేదేవాః సపితరస్తథా మాతామహా ద్విజ । కులం చాప్యాయతే పుంసాం సర్వం శ్రాద్ధం ప్రకుర్వతామ్ ।। ౧౪.

విశ్వదేవతలు, పితృదేవతలు, మాతామహులు, ద్విజులారా, శ్రాద్ధాన్ని సక్రమంగా నిర్వహించే వారి వంశమంతా సంతోషంగా పోషించబడతారు.

సోమాధారః పితృగణో యోగాధారశ్చ చన్ద్రమాః । శ్రాద్ధం యోగినియుక్తం తు తస్మద్ విప్రేన్ద్ర శస్యతే ।। ౧౪.

పితృగణాలు సోముని ద్వారా పోషించబడతారు. చంద్రుడు యోగానికి ఆధారం. అందుకే, యోగంతో కూడిన శ్రాద్ధం ఎంతో ప్రశంసనీయం.

సహస్త్రస్యాపి విప్రాణాం యోగీ చేత్ పురతః స్థితః । సర్వాన్ భోక్తౄంస్తారయతి యజమానం తథా ద్విజ ।। ౧౪.

వెయ్యి మంది బ్రాహ్మణులు ఉన్నా, ఒక యోగి ముందుండి శ్రాద్ధంలో పాల్గొంటే, అందరినీ, యజమానునిని కూడా, అతడు రక్షించగలడు.

మహ్యం సనత్కుమారేణ పూర్వకల్పే ద్విజోత్తమ । కథితం వాయునా చాపి దేవానాం శంభునా తథా ।। ౧౪.

ఈ విషయాన్ని నాకు పుర్వకాలంలో సనత్కుమారుడు, వాయుదేవుడు, దేవతలలో శంభుడు చెప్పారు, ద్విజోత్తమా.

ఋషీణాం శక్తిపుత్రేణ తథా మైత్రేయసంజ్ఞితే । భవిష్యతి క్రమాద్ యావన్ మయా తే కథితం ద్విజ ।। ౧౪.

అలాగే, ఋషుల కుమారుడు అయిన మైత్రేయుడు కూడా చెప్పాడు. భవిష్యత్తులో ఎలా జరుగుతుందో నేను నీకు వివరించాను, ద్విజుడా.

) ఇయం సర్వపురాణేషు సామాన్యా పైతృకీ క్రియా । ఏతత్ క్రమాత్ కర్మకాణ్డం జ్ఞాత్వా ముచ్యేత బన్ధనాత్ ।। ౧౪.

ఇది అన్ని పురాణాలలోను సాధారణమైన పితృకర్మ. ఈ క్రమాన్ని తెలుసుకుంటే, బంధనాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.

ఏతదాశ్రిత్య నిర్వాణం ఋషయః సంశితవ్రతాః । ప్రాప్తా గౌరముఖేదానీం త్వమప్యేవం పరో భవ ।। ౧౪.

ఈ విధంగా ఆచరించి, దృఢవ్రతులు అయిన ఋషులు మోక్షాన్ని పొందారు. ఇప్పుడు నీవు కూడా ఆ గోవు ముఖ మార్గంలో పరమునవుతావు.

ఇతి తే కథితం భక్త్యా పృచ్ఛతో ద్విజసత్తమ । పితౄన్ యష్ట్వా హరిం ధ్యాయేద్ యస్తస్య కిమతః పరమ్ । న తస్మాత్ పరతః పిత్ర్యం తన్త్రమస్తీతి నిశ్చయః ।। ౧౪.

ఇలా నీవు అడిగినందుకు భక్తితో వివరించాను, ద్విజశ్రేష్ఠా. పితృదేవతలను పూజించి, హరిని ధ్యానించాలి — అంతకన్నా గొప్పది మరొకటి లేదు. ఈ పితృకర్మకంటే శ్రేష్ఠమైనది లేదు, ఇది నిశ్చయంగా తెలుసుకో.

శ్రీవరాహ ఉవాచ । ఏతచ్ఛ్రుత్వా తదా ధాత్రి పితృతన్త్రం మహామునిః । సంస్మారితో జన్మశతం మార్కణ్డేయేన ధీమతా ।। ౧౫.

శ్రీవరాహుడు ఇలా అన్నాడు: ఇదంతా విని, ఓ భూమాతా, ఆ మహాముని మర్కండేయుడు నీ వల్ల తన పితృకర్మలు, వంద జన్మలు గుర్తు చేసుకున్నాడు.

ధరణ్యువాచ । భగవన్ గౌరముఖః కోఽసౌ అన్యజన్మని కః స్మృతః । కథం చ స్మృతవాన్ స్మృత్వా కిం చకార చ సత్తమః ।। ౧౫.

భూమి ఇలా అడిగింది: ప్రభూ, ఆ గౌరముఖుడు ఎవరు? అతను మునుపటి జన్మలో ఎవరో గుర్తు పెట్టుకున్నావా? అతను ఎలా గుర్తు చేసుకున్నాడు? గుర్తు చేసుకున్న తర్వాత ఆ మహాత్ముడు ఏమి చేశాడు?

శ్రీవరాహ ఉవాచ । భృగురాసీత్ స్వయం సాక్షాదన్యస్మిన్ బ్రహ్మ జన్మని । తదన్వయాత్మజస్త్వేష మార్కణ్డేయో మహామునిః ।। ౧౫.

శ్రీవరాహుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ బ్రహ్మా, మునుపటి జన్మలో అతను స్వయంగా భృగుమహర్షి. ఇప్పుడు ఆ మహాముని మర్కండేయుడు ఆయన వంశజుడు.

పుత్రైస్తు బోధితా యూయం సుగతిం ప్రాప్స్యథేతి యత్ । ప్రాగుక్తం బ్రహ్మణా తేన మార్కణ్డేయేన బోధితః ।। ౧౫.

మీరు మీ కుమారుల వల్ల జ్ఞానం పొంది, మంచి స్థితిని పొందుతారని బ్రహ్మా ముందే చెప్పాడు. ఆ మాటలను మర్కండేయుడు గుర్తు చేసుకున్నాడు.

సస్మార సర్వజన్మాని స్మృత్వా చైవ తు యత్కృతమ్ । తచ్ఛృణుష్వ వరారోహే కథయామి సమాసతః ।। ౧౫.

అతడు తన అన్ని జన్మలను గుర్తు చేసుకున్నాడు. ఏం జరిగిందో గుర్తు చేసుకుని, ఓ సుందరీ, నేను సంక్షిప్తంగా చెబుతాను, విను.

ఏవం శ్రాద్ధవిధానేన ద్వాదశాబ్దం తతః పితౄన్ । ఇష్ట్వా పశ్చాద్ధరేః స్తోత్రం స మునిస్తూపచక్రమే ।। ౧౫.

అలా, పితృదేవతలకు పన్నెండు సంవత్సరాలు శ్రాద్ధకర్మలు నిర్వహించిన ఆ ముని, ఆ తరువాత హరిదేవుని స్తోత్రాలు చేయడం ప్రారంభించాడు.

ప్రభాసం నామ యత్తీర్థం త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్ । తత్ర దైత్యాన్తకం దేవం స్తోతుం గౌరముఖః స్థితః ।। ౧౫.

మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన ప్రబాసక్షేత్రంలో, గౌరముఖుడు దైత్యులను సంహరించే దేవుని స్తుతించేందుకు అక్కడ నిలిచాడు.

గౌరముఖ ఉవాచ । స్తోష్యే మహేన్ద్రం రిపుదర్పహం శివం నారాయణం బ్రహ్మవిదాం ప్రతిష్ఠితమ్ । ఆదిత్యచన్ద్రాశ్వియుగస్థమాద్యం పురాతనం దైత్యహరం సదా హరిమ్ ।। ౧౫.

గౌరముఖుడు ఇలా అన్నాడు: శత్రువుల గర్వాన్ని నశింపజేసే మహేంద్రుడు, శివుడు, నారాయణుడు, బ్రహ్మజ్ఞానులకు ఆధారమైనవాడు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, అశ్వినులతో కూడిన ఆదిపురుషుడు, పురాతనుడు, దైత్యహంత అయిన హరిదేవుని నేను స్తుతిస్తాను.

చకార మాత్స్యం వపురాత్మనో యః పురాకృతం వేదవినాశకాలే । మహామహీధృగ్వపురగ్రపుచ్ఛ - ఛటాహవార్చ్చిః సురశత్రుహాద్యః ।। ౧౫.

వేదాలు నశించినప్పుడు ఒకప్పుడు మత్స్యరూపం ధరించి, భూమిని తన మహా శరీరంతో మోయగా, అతని తోక మెరుపులా ప్రకాశించగా, దేవతల శత్రువులను తొలిసారిగా సంహరించినవాడు—

తథాబ్ధిమన్థానకృతే గిరీన్ద్రం దధార యః కౌర్మ్మవపుః పురాణమ్ । హితేచ్ఛయా యః పురుషః పురాణః ప్రపాతు మాం దైత్యహరః సురేశః ।। ౧౫.

పారిజాత సముద్ర మథనం కోసం పురాతన కూర్మరూపం ధరించి, పర్వతాన్ని మోయగా, సదా మంగళం కోరే ఆ పురుషుడు, దేవతాధిపతి, దైత్యహంతుడు నన్ను కాపాడాలి.