వరాహపురాణమ్

యోఽసౌ ప్రజాపతిస్త్వాద్యో దక్షిణాఙ్గుష్ఠసంభవః । తస్యాదౌ తత్ర వంశేన జగదేతచ్చరాచరమ్ ।। ౨.

ఆ మొదటి ప్రజాపతి, కుడి బొటనవేలి నుండి జన్మించినవాడు, మొదట తన వంశం ద్వారా ఈ చరాచర జగత్తును సృష్టించాడు.

దేవాశ్చ దానవాశ్చైవ గన్ధర్వోరగపక్షిణః । సర్వే దక్షస్య కన్యాసు జాతాః పరమధార్మికాః ।। ౨.

దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, నాగులు, పక్షులు — వీరందరూ దక్షుడి కుమార్తెల నుంచి పుట్టారు. వీరందరూ అత్యంత ధార్మికులు.

యోఽసౌ రుద్రేతి విఖ్యాతః పుత్రః క్రోధసముద్భవః । భ్రుకుటీకుటిలాత్ తస్య లలాటాత్ పరమేష్ఠినః ।। ౨.

క్రోధం వల్ల పుట్టిన రుద్రుడు అని ప్రసిద్ధి చెందిన వాడు, పరమేశ్వరుడి వంకర భ్రూవద్దల నుంచి ఉద్భవించాడు.

అర్ద్ధనారీనరవపుః ప్రచణ్డోఽతిభయంకరః । విభజాత్మానమిత్యుక్తో బ్రహ్మణాఽన్తర్దధే పునః ।। ౨.

ఆయన అర్ధనారీశ్వర స్వరూపంతో, భయంకరంగా, ఉగ్రంగా ఉండగా, బ్రహ్మదేవుడు తనను విడగొట్టు అని చెప్పగా, వెంటనే అదృశ్యమయ్యాడు.

తథోక్తోఽసౌ ద్విధా స్త్రీత్వం పురుషత్వం చకార సః । బిభేద పురుషత్వం చ దశధా చైకధా చ సః । తతస్త్వేకాదశ ఖ్యాతా రుద్రా బ్రహ్మసముద్భవాః ।। ౨.

అలా చెప్పిన తరువాత, ఆయన తనను ఇద్దరుగా — ఒకవైపు స్త్రీగా, మరొకవైపు పురుషుడిగా చేసుకున్నాడు. ఆ పురుషత్వాన్ని పది భాగాలుగా, ఒక్క భాగంగా విడగొట్టాడు. అప్పుడు బ్రహ్మ నుండి పుట్టిన పదకొండు రుద్రులు ప్రసిద్ధి చెందారు.

అయముద్దేశతః ప్రోక్తో రుద్రసర్గో మయాఽనఘే । ఇదానీం యుగమాహాత్మ్యం కథయామి సమాసతః ।। ౨.

ఓ పాపరహితురాలా! రుద్రుని సృష్టిని నేను సంక్షిప్తంగా చెప్పాను. ఇప్పుడు యుగాల మహిమను కూడా సంక్షిప్తంగా వివరిస్తాను.

కృతం త్రేతా ద్వాపరశ్చ కలిశ్చేతి చతుర్యుగమ్ । ఏతస్మిన్ యే మహాసత్త్వా రాజానో భూరిదక్షిణాః । దేవాసురాశ్చ యం చక్రుర్ధర్మం కర్మ చ తచ్ఛృణు ।। ౨.

కృతయుగం, త్రేతాయుగం, ద్వాపరయుగం, కలియుగం — ఇవే నాలుగు యుగాలు. వీటిలో గొప్ప మనస్సు కలిగిన రాజులు, విరివిగా దానం చేసినవారు, దేవతలు, దానవులు ధర్మాన్ని స్థాపించి, పలు కార్యాలు చేశారు. వాటిని విను.

ఆసీత్ ప్రథమకల్పే తు మనుః స్వాయంభువః పురా । తస్య పుత్రద్వయం జజ్ఞే అతిమానుషచేష్టితమ్। ప్రియవ్రతోత్తానపాదనామానం ధర్మవత్సలమ్ ।। ౨.

మొదటి కల్పంలో స్వాయంభువుడు అనే మనువు ఉండేవాడు. అతనికి ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు — వారి కార్యాలు మానవులను మించిపోయేవి. వారి పేర్లు ప్రియవ్రతుడు, ఉత్తానపాదుడు; ఇద్దరూ ధర్మాన్ని ప్రేమించేవారు.

తత్ర ప్రియవ్రతో రాజా మహాయజ్వా తపోబలః । స చేష్ట్వా వివిధైర్యజ్ఞైర్విపులైర్భూరిదక్షిణైః ।। ౨.

అక్కడ ప్రియవ్రతుడు అనే రాజు, గొప్ప యజ్ఞకర్త, తపస్సుతో పరిపూర్ణుడు. అతను విభిన్నమైన, విస్తారమైన, విరివిగా దానం చేసిన యజ్ఞాలు చేశాడు.

సప్తద్వీపేషు సంస్థాప్య భరతాదీన్ సుతాన్ నిజాన్ । స్వయం విశాలాం వరదాం గత్వా తేపే మహత్ తపః ।। ౨.

సప్తద్వీపాల్లో తన కుమారులు — భరతుడు మొదలైనవారిని నియమించి, తానే విశాలమైన, వరప్రదమైన భూమికి వెళ్లి, గొప్ప తపస్సు చేశాడు.

తస్మిన్ స్థితస్య తపసి రాజ్ఞో వై చక్రవర్త్తినః । ఉపేయాన్నారదస్తత్ర దిదృక్షుర్ధర్మచారిణమ్ ।। ౨.

ఆ రాజు, చక్రవర్తి తపస్సులో ఉన్నప్పుడు, ధర్మాన్ని అనుసరించే వాడిని చూడాలని నారదుడు అక్కడికి వచ్చాడు.

స దృష్ట్వా నారదం వ్యోమ్ని జ్వలద్భాస్కరతేజసమ్ । అభ్యుత్థానేన రాజేన్ద్ర ఉత్తస్థౌ హర్షితస్తదా ।। ౨.

ఆకాశంలో భాస్కరుడిలా ప్రకాశించే నారదుణ్ని చూసి, రాజు ఆనందంతో లేచి, అతనికి ఆత్మీయంగా స్వాగతం పలికాడు.

తస్యాసనం చ పాద్యం చ సమ్యక్ తస్య నివేద్య వై । స్వాగతాదిభిరాలాపైః పరస్పరమవోచతామ్ । కథాన్తే నారదం రాజా పప్రచ్ఛ బ్రహ్మవాదినమ్ ।। ౨.

అతనికి సరిగ్గా ఆసనం, పాద్యాన్ని సమర్పించి, స్వాగతం వంటి మధురమైన మాటలతో పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు. సంభాషణ చివర రాజు, బ్రహ్మవేత్త అయిన నారదుణ్ని ప్రశ్నించాడు.

ప్రియవ్రత ఉవాచ । భగవన్ కిఞ్చిదాశ్చర్యమేతస్మిన్ కృతసంజ్ఞితే । యుగే దృష్టం శ్రుతం వాఽపి తన్మే కథయ నారద ।। ౨.

ప్రియవ్రతుడు ఇలా అడిగాడు: భగవన్! ఈ కృతయుగంలో మీరు ఏదైనా ఆశ్చర్యకరమైన విషయం చూశారా, లేదా వినారా? అది నాకు చెప్పండి నారదా.

నారద ఉవాచ । ఆశ్చర్యమేకం దృష్టం మే తచ్ఛృణుష్వ ప్రియవ్రత । హ్యస్తనేఽహని రాజేన్ద్ర శ్వేతాఖ్యం గతవానహమ్ । ద్వీపం తత్ర సరో దృష్టం ఫుల్లపఙ్కజమాలినమ్ ।। ౨.

నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రియవ్రతా! నేను ఒక ఆశ్చర్యాన్ని చూశాను, విను. నిన్న నేను శ్వేత ద్వీపానికి వెళ్లి, అక్కడ పుష్పించిన కమలాలతో అలంకరించబడిన ఒక సరస్సు చూశాను.

సరసస్తస్య తీరే తు కుమారీం పృథులోచనామ్ । దృష్ట్వాఽహం విస్మయాపన్నస్తాం కన్యామాయతేక్షణామ్ ।। ౨.

ఆ సరస్సు తీరంలో, విశాలమైన కళ్లున్న ఒక యువతిని చూసి, ఆమె దీర్ఘనయనముతో ఉండటాన్ని చూసి నేను ఆశ్చర్యపోయాను.

పృష్టవానస్మి రాజేన్ద్ర తదా మధురభాషిణీమ్ । కాఽసి భద్రే కథం వాఽసి కిం వా కార్యమిహ త్వయా । కర్త్తవ్యం చారుసర్వాఙ్గి తన్మమాచక్ష్వ శోభనే ।। ౨.

ఆమె మధురంగా మాట్లాడుతుండగా, నేను ఇలా అడిగాను: సోదరి! నువ్వెవరు? ఇక్కడ ఎలా ఉన్నావు? నీకు ఇక్కడ ఏ పని ఉంది? అందమైనవాడా, నువ్వు చేయదలచినది నాకు చెప్పు.

ఏవముక్తా మయా సా హి మాం దృష్ట్వాఽనిమిషేక్షణా । స్మృత్వా తూష్ణీం స్థితా యావత్ తావన్మే జ్ఞానముత్తమమ్ ।। ౨.

నేను ఇలా అడిగినప్పుడు, ఆమె నన్ను నిశ్చలమైన కళ్లతో చూసి, ఏదో జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ మౌనంగా ఉండిపోయింది. అంతలోనే నాకు పరమ జ్ఞానం కలిగింది.

విస్మృతం సర్వవేదాశ్చ సర్వశాస్త్రాణి చైవ హ । యోగశాస్త్రాణి శిక్షాశ్చ వేదానాం స్మృతయస్తథా ।। ౨.

అప్పుడే నాకు వేదాలు, అన్ని శాస్త్రాలు, యోగశాస్త్రాలు, వేదస్మృతులు అన్నీ మరిచిపోయాయి.

సర్వం దృష్ట్వైవ మే రాజన్ కుమార్యాఽపహృతం క్షణాత్ । తతోఽహం విస్మయార్విష్టశ్చిన్తాశోకసమన్వితః ।। ౨.

ఓ రాజా, నేను చూస్తుండగానే ఆ కన్యకా ఒక్క క్షణంలోనే నా వద్ద ఉన్నది అంతా తీసుకుపోయింది. అప్పుడు నేను ఆశ్చర్యంతో పాటు ఆందోళన, దుఃఖంతో నిండిపోయాను.

తామేవ శరణం గత్వా యావత్ పశ్యామి పార్థివ । తావద్ దివ్యః పుమాంస్తస్యాః శరీరే సమదృశ్యత ।। ౨.

ఆమెనే ఆశ్రయంగా తీసుకుని, ఓ రాజా, నేను ఆమెను చూస్తున్నప్పుడు, వెంటనే ఆమె శరీరంలో ఒక దివ్య పురుషుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

తస్యాపి పంసో హృదయే త్వపరస్తస్య చోరసి । అన్యో రక్తేక్షణః శ్రీమాన్ ద్వాదశాదిత్యసన్నిభః ।। ౨.

ఆమె హృదయంలో మరొకరు, అతని ఛాతీపై ఇంకొకరు — ఎర్ర కళ్లతో, కాంతివంతంగా, పన్నెండు సూర్యుల్లా ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు.

ఏవం దృష్ట్వా పుమాంసోఽత్ర త్రయః కన్యాశరీరగాః । క్షణేన తత్ర కన్యైకా న తాన్ పశ్యామి సువ్రత ।। ౨.

అలా నేను ఆ కన్యకా శరీరంలో ముగ్గురు పురుషులను చూశాను. కానీ ఒక్క క్షణంలో అక్కడ కన్యక మాత్రమే మిగిలింది; వారిని నేను ఇక చూడలేకపోయాను, ఓ సువ్రత.

తతః పృష్టా మయా దేవీ సా కుమారీ కథం మమ । వేదా నష్టా మమాచక్ష్వ భద్రే తన్నాశకారణమ్ ।। ౨.

అంతట నేను ఆ దేవిని, ఆ కన్యకను అడిగాను: 'నా వేదాలు ఎలా పోయాయి? ఓ మంగళకరమైనవాడా, వాటి నశనం కారణం చెప్పు.'

కన్యోవాచ । మాతాఽహం సర్వవేదానాం సావిత్రీ నామ నామతః । మాం న జానాసి యేన త్వం తతో వేదా హృతాస్తవ ।। ౨.

ఆ కన్యక ఇలా చెప్పింది: 'నేనే అన్ని వేదాలకు తల్లి, నాకు సావిత్రీ అనే పేరు ఉంది. నువ్వు నన్ను గుర్తించకపోవడం వల్లే నీ వేదాలు పోయాయి.'

ఏవముక్తే తయా రాజన్ విస్మయేన తపోధన । పృష్టా క ఏతే పురుషా ఏతత్కథయ శోభనే

ఇలా ఆమె చెప్పిన తర్వాత, ఓ రాజా, తపస్సుతో నిండిన నేను ఆశ్చర్యంతో ఇలా అడిగాను: 'ఈ పురుషులు ఎవరు? చెప్పు, ఓ శోభాయమానురాలీ.'

కన్యోవాచ య ఏష మచ్ఛరీరస్థః సర్వాఙ్గైశ్చారులోచనః । ఏష ఋగ్వేదనామా తు దేవో నారాయణః స్వయమ్ । వహ్నిభూతో దహత్యాశు పాపాన్యుచ్చారణాదను ।। ౨.

ఆ కన్యక ఇలా చెప్పింది: 'నా శరీరంలో ఉన్నవాడు, అందమైన కళ్లతో, అన్ని అవయవాలతో ఉన్నవాడు, స్వయంగా నారాయణుడు, ఋగ్వేద రూపంలో ఉన్నాడు. ఆయన అగ్నిలా మారి, జపంతో పాపాలను వెంటనే కాల్చేస్తాడు.'

ఏతస్య హృదయే యోఽయం దృష్ట ఆసీత్ త్వయాత్మజః । స యజుర్వేదరూపేణ స్థితో బ్రహ్మా మహాబలః ।। ౨.

'అతని హృదయంలో నువ్వు చూసినవాడు, ఓ కుమారా, యజుర్వేద రూపంలో ఉన్న మహాబలుడు బ్రహ్మా.'

తస్యాప్యురసి సంవిష్టో య ఏష శుచిరుజ్జ్వలః । స సామవేదనామా తు రుద్రరూపీ వ్యవస్థితః । ఏష ఆదిత్యవత్ పాపాన్యాశు నాశయతే స్మృతః ।। ౨.

'అతని ఛాతీపై కూర్చున్నవాడు, నిర్మలంగా, ప్రకాశంగా ఉన్నవాడు, సామవేద రూపంలో ఉన్న రుద్రుడు. ఆయన సూర్యుడిలా పాపాలను త్వరగా నాశనం చేస్తాడని గుర్తించబడతాడు.'