వరాహపురాణమ్

రక్షోఘ్నమన్త్రపఠనం భూమేరాస్తరణం తిలైః । కృత్వాఽధ్యేయాశ్చ పితరస్త ఏవ ద్విజసత్తమాః ।। ౧౪.

రక్షణ మంత్రాలు చదివి, నేలపై నువ్వులు చల్లిన తర్వాత, ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు పితృస్తుతులు పఠించాలి.

పితా పితామహశ్చైవ తథైవ ప్రపితామహః । మమ తృప్తిం ప్రయాన్త్వద్య హోమాప్యాయితమూర్త్తయః ।। ౧౪.

నాకు తండ్రి, తాత, పరతాత, హోమంలో సమర్పించిన నైవేద్యంతో తృప్తి పొందాలి.

పితాపితామహశ్చైవ తథైవ ప్రపితామహః । మమ తృప్తిం ప్రయాన్త్వద్య విప్రదేహేషు సంస్థితాః ।। ౧౪.

నా తండ్రి, తాత, పరతాత, బ్రాహ్మణుల శరీరాల్లో ఉన్న వారు, ఈ రోజు తృప్తి పొందాలి.

పితా పితామహశ్చైవ తథైవ ప్రపితామహః । తృప్తిం ప్రయాన్తు పిణ్డేషు మయా దత్తేషు భూతలే ।। ౧౪.

నా తండ్రి, తాత, పరతాత, నేలపై నేను సమర్పించిన పిండల వల్ల తృప్తి పొందాలి.

పితా పితామహశ్చైవ తథైవ ప్రపితామహః । తృప్తిం ప్రయాన్తు మే భక్త్యా యన్మయైతదుదాహృతమ్ ।। ౧౪.

నా తండ్రి, తాత, పరతాత, నేను భక్తితో చెప్పిన ఈ కార్యం వల్ల తృప్తి పొందాలి.

మాతామహస్తృప్తిముపైతు తస్య తథా పితా తస్య పితా తతోఽన్యః । విశ్వేఽథ దేవాః పరమాం ప్రయాన్తు తృప్తిం ప్రణశ్యన్తు చ యాతుధానాః ।। ౧౪.

నా మామ, ఆయన తండ్రి, ఆయన తండ్రి కూడా తృప్తి పొందాలి. అన్ని దేవతలు పరమ సంతృప్తిని పొందాలి. దుష్టాత్ములు నశించాలి.

యజ్ఞేశ్వరో హవ్యసమస్తకవ్య- భోక్తాఽవ్యయాత్మా హరిరీశ్వరోఽత్ర । తత్సన్నిధానాదపయాన్తు సద్యో రక్షాంస్యశేషాణ్యసురాశ్చ సర్వే ।। ౧౪.

యజ్ఞేశ్వరుడు, హవ్యకవ్య భోక్త అయిన హరి, అవినాశి పరమాత్మ, ఇక్కడ ఉన్నాడు. ఆయన సన్నిధితో అన్ని రాక్షసులు, అసురులు వెంటనే తొలగిపోవాలి.

తృప్తేష్వేతేషు విప్రేషు కిరేదన్నం మహీతలే । దద్యాదాచమనార్థాయ తేభ్యో వారి సకృత్సకృత్ ।। ౧౪.

ఈ బ్రాహ్మణులు తృప్తిగా ఉన్నప్పుడు, భూమిపై మిగిలిన అన్నాన్ని వారికి ఇవ్వాలి. ఆచమనానికి నీళ్లు ఒక్కసారి లేదా మళ్లీ మళ్లీ ఇవ్వాలి.

సుతృప్తైస్తైరనుజ్ఞాతః సర్వేణాన్నేన భూతలే । సలిలేన తతః పిణ్డాన్ సమాగృహ్య సమాహితః ।। ౧౪.

వారు పూర్తిగా తృప్తి చెబితే, అనుమతి ఇచ్చిన తర్వాత, ఏకాగ్రతతో భూమిపై ఉన్న పిండలను నీటితో కూడి తీసుకోవాలి.

పితృతీర్థేన సలిలం తథైవ సలిలాఞ్జలిమ్ । మాతామహేభ్యస్తేనైవ పిణ్డాంస్తీర్థేన నిర్వపేత్। దక్షిణాగ్రేషు దర్భేషు పుష్పధూపాదిపూజితామ్ ।। ౧౪.

పితృతీర్థ జలంతో, అలాగే నీళ్లతో కూడిన అంజలిని తీసుకుని, మామవారికి కూడా అదే తీర్థంతో పిండాలను సమర్పించాలి. దక్షిణ దిశలో దర్భపై, పువ్వులు, ధూపం మొదలైనవి అలంకరించి పెట్టాలి.

స్వపిత్రే ప్రథమం పిణ్డం దద్యాదుచ్ఛిష్టసన్నిధౌ । పితామహాయ చైవాన్యం తత్పిత్రే చ తథాఽపరమ్ ।। ౧౪.

మొదటి పిండాన్ని తండ్రికి, మిగిలిన అన్నం సమక్షంలో ఇవ్వాలి. రెండవదాన్ని తాతకు, మూడవదాన్ని పరతాతకు ఇవ్వాలి.

దర్భమూలే లేపభుజః ప్రీణయేల్లేపఘర్షణాత్ । పిణ్డే మాతామహే తద్వద్ గన్ధమాల్యాదిసంయుతైః ।। ౧౪.

దర్భ గడ్డి అడుగున, చేతులకు లేపం రాసి, ఆ రాసినదాన్ని మృదువుగా మర్దించాలి. అలాగే, మాతామహులకు కూడా సువాసన గల పదార్థాలు, పూలమాలలు మొదలైన వాటితో నివేదించాలి.

పూజయిత్వా ద్విజాగ్ర్యాణాం దద్యాదాచమనం బుధః । పైత్రేభ్యః ప్రథమం భక్త్యా తన్మనస్కో ద్విజేశ్వర ।। ౧౪.

ద్విజులలో శ్రేష్ఠులను పూజించిన తరువాత, జ్ఞానులు మొదట భక్తితో మనస్సు పెట్టి, పితృదేవతలకు ఆచమనం సమర్పించాలి.

సుస్వధేత్యాశిషా యుక్తాం దద్యాచ్ఛక్త్యా చ దక్షిణామ్ । దత్త్వా చ దక్షిణాం తేభ్యో వాచయేద్ వైశ్వదేవికాన్ । ప్రీయన్తామితి యే విశ్వే దేవాస్తేన ఇతీరయేత్ ।। ౧౪.

‘సుస్వధా’ అని ఆశీర్వచనం పలికి, తన శక్తికి తగిన దక్షిణా ఇవ్వాలి. దక్షిణా ఇచ్చిన తరువాత, వైశ్వదేవ మంత్రాలను పఠించాలి — ‘విశ్వదేవతలు సంతోషించాలి’ అని చెప్పాలి.

తథేతి చోక్తే తైర్విప్రైః ప్రార్థనీయాస్తథాశిషః । పశ్చాద్ విసర్జయేద్ దేవాన్ పూర్వం పైత్రాన్మహామతే ।। ౧౪.

బ్రాహ్మణులు ‘అలా జరుగనీ’ అని అనగానే, వారి ఆశీర్వాదాన్ని కోరాలి. ఆ తరువాత, మహామతివంతుడా, ముందుగా పితృదేవతలను, తరువాత దేవతలను సదాచారంతో పంపించాలి.

మాతామహానామప్యేవం సహ దేవైః క్రమః స్మృతః । భోజనే చ స్వశక్త్యా చ దానే తద్వద్ విసర్జ్జనే । ఆపాదశౌచనాత్ పూర్వం కుర్యాదేవ ద్విజన్మసు ।। ౧౪.

అలాగే, మాతామహులకు కూడా దేవతలతో కలిపి ఇదే క్రమాన్ని పాటించాలి. భోజనం, శక్తికి తగిన దానం, పంపించడంలో ఇదే విధానం. పాదాలు కడుక్కోవడానికి ముందు, ద్విజులకు ఈ విధంగా చేయాలి.

జానన్తం ప్రథమం పిత్ర్యం తథా మాతామహేషు చ । విసర్జయేత్ ప్రీతివచః సంమాన్యాభ్యర్థితాంస్తతః । నివర్త్తేతాభ్యనుజ్ఞాత ఆద్వారాన్తమనువ్రజేత్ ।। ౧౪.

ముందుగా పితృదేవతలను, తరువాత మాతామహులను ప్రేమతో పలకరించి పంపించాలి. గౌరవించి, అభ్యర్థించి, వారు అనుమతించిన తరువాత, వారిని తలుపు వరకు అనుసరించి వెళ్లాలి.

తతస్తు వైశ్వదేవాఖ్యాం కుర్యాన్నిత్యక్రియాం తతః । భుఞ్జీయాచ్చ సమం పూజ్య భృత్యబన్ధుభిరాత్మనా ।। ౧౪.

ఆ తరువాత, వైశ్వదేవ నిత్యకర్మను చేయాలి. తరువాత, గౌరవించదగినవారు, సేవకులు, బంధువులు, తానే కలిసి భోజనం చేయాలి.

ఏవం శ్రాద్ధం బుధః కుర్యాత్ పిత్ర్యం మాతామహం తథా । శ్రాద్ధైరాప్యాయితా దద్యుః సర్వాన్ కామాన్ పితామహాః ।। ౧౪.

ఈ విధంగా జ్ఞానులు పితృదేవతలు, మాతామహుల కోసం శ్రాద్ధం చేయాలి. శ్రాద్ధ భోజనంతో సంతృప్తిచెందిన పితామహులు అన్ని కోరికలు తీర్చుతారు.

త్రీణి శ్రాద్ధే పవిత్రాణి దౌహిత్రః కుతపస్తిలాః । రజతస్య తథా దానం తథా సందర్శనాదికమ్ ।। ౧౪.

శ్రాద్ధంలో మూడు పవిత్రమైనవి — మనుమడు, దర్భ గడ్డి, నువ్వులు. అలాగే వెండి దానం, గౌరవప్రదానం చేయడం కూడా పవిత్రమే.

వర్జ్యస్తు కుర్వతా శ్రాద్ధం క్రోధోఽధ్వగమమం త్వరా । భోక్తురప్యత్ర విప్రేన్ద్ర త్రయమేతన్న సంశయః ।। ౧౪.

శ్రాద్ధం చేసే వారు కోపం, ప్రయాణం, తొందరను తప్పక నివారించాలి. భోజనం చేసే వారికి కూడా ఇవే వర్తిస్తాయి — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

విశ్వేదేవాః సపితరస్తథా మాతామహా ద్విజ । కులం చాప్యాయతే పుంసాం సర్వం శ్రాద్ధం ప్రకుర్వతామ్ ।। ౧౪.

విశ్వదేవతలు, పితృదేవతలు, మాతామహులు, ద్విజులారా, శ్రాద్ధాన్ని సక్రమంగా నిర్వహించే వారి వంశమంతా సంతోషంగా పోషించబడతారు.

సోమాధారః పితృగణో యోగాధారశ్చ చన్ద్రమాః । శ్రాద్ధం యోగినియుక్తం తు తస్మద్ విప్రేన్ద్ర శస్యతే ।। ౧౪.

పితృగణాలు సోముని ద్వారా పోషించబడతారు. చంద్రుడు యోగానికి ఆధారం. అందుకే, యోగంతో కూడిన శ్రాద్ధం ఎంతో ప్రశంసనీయం.

సహస్త్రస్యాపి విప్రాణాం యోగీ చేత్ పురతః స్థితః । సర్వాన్ భోక్తౄంస్తారయతి యజమానం తథా ద్విజ ।। ౧౪.

వెయ్యి మంది బ్రాహ్మణులు ఉన్నా, ఒక యోగి ముందుండి శ్రాద్ధంలో పాల్గొంటే, అందరినీ, యజమానునిని కూడా, అతడు రక్షించగలడు.

మహ్యం సనత్కుమారేణ పూర్వకల్పే ద్విజోత్తమ । కథితం వాయునా చాపి దేవానాం శంభునా తథా ।। ౧౪.

ఈ విషయాన్ని నాకు పుర్వకాలంలో సనత్కుమారుడు, వాయుదేవుడు, దేవతలలో శంభుడు చెప్పారు, ద్విజోత్తమా.

ఋషీణాం శక్తిపుత్రేణ తథా మైత్రేయసంజ్ఞితే । భవిష్యతి క్రమాద్ యావన్ మయా తే కథితం ద్విజ ।। ౧౪.

అలాగే, ఋషుల కుమారుడు అయిన మైత్రేయుడు కూడా చెప్పాడు. భవిష్యత్తులో ఎలా జరుగుతుందో నేను నీకు వివరించాను, ద్విజుడా.

) ఇయం సర్వపురాణేషు సామాన్యా పైతృకీ క్రియా । ఏతత్ క్రమాత్ కర్మకాణ్డం జ్ఞాత్వా ముచ్యేత బన్ధనాత్ ।। ౧౪.

ఇది అన్ని పురాణాలలోను సాధారణమైన పితృకర్మ. ఈ క్రమాన్ని తెలుసుకుంటే, బంధనాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.

ఏతదాశ్రిత్య నిర్వాణం ఋషయః సంశితవ్రతాః । ప్రాప్తా గౌరముఖేదానీం త్వమప్యేవం పరో భవ ।। ౧౪.

ఈ విధంగా ఆచరించి, దృఢవ్రతులు అయిన ఋషులు మోక్షాన్ని పొందారు. ఇప్పుడు నీవు కూడా ఆ గోవు ముఖ మార్గంలో పరమునవుతావు.

ఇతి తే కథితం భక్త్యా పృచ్ఛతో ద్విజసత్తమ । పితౄన్ యష్ట్వా హరిం ధ్యాయేద్ యస్తస్య కిమతః పరమ్ । న తస్మాత్ పరతః పిత్ర్యం తన్త్రమస్తీతి నిశ్చయః ।। ౧౪.

ఇలా నీవు అడిగినందుకు భక్తితో వివరించాను, ద్విజశ్రేష్ఠా. పితృదేవతలను పూజించి, హరిని ధ్యానించాలి — అంతకన్నా గొప్పది మరొకటి లేదు. ఈ పితృకర్మకంటే శ్రేష్ఠమైనది లేదు, ఇది నిశ్చయంగా తెలుసుకో.