తత్ర తౌ వసతో నిత్యం కల్పగ్రామే ద్విజోత్తమౌ
అక్కడ ఆ ఇద్దరు ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు కల్పగ్రామంలో ఎల్లప్పుడూ నివసించారు.
రుజా తు పీడ్యమానః స దశమీం చ దశాం గతః
అతడు వ్యాధితో బాధపడుతూ పదవ దశకు చేరుకున్నాడు.
ఉవాచ పుత్రం ధర్మాత్మా మరణే సముపస్థితే
మరణ సమయం దగ్గరపడినప్పుడు, ధార్మికుడు తన కుమారునితో మాట్లాడాడు.
తేన పుత్రేణ నీతోఽసౌ గంగాతీరే మహామునిః
తన కుమారుడు ఆ మహామునిని గంగా తీరానికి తీసుకెళ్లాడు.
వేదాధ్యయనశీలః స పితృభక్త్యా నియన్త్రితః
వేదపఠనంలో నిమగ్నుడై, తండ్రి పట్ల భక్తితో నడుచుకున్నాడు.
కల్పగ్రామే తదా సిద్ధస్తస్య కన్యా సుమధ్యమా
అప్పుడు కల్పగ్రామంలో సిద్ధునికి నడుము సన్నగా ఉన్న కుమార్తె ఉండేది.
కదాచిద్దేవయోగేన కాన్యకుబ్జనివాసినః
ఒకసారి దైవకృపతో, కాణ్యకుబ్జం వాసి అక్కడికి వచ్చాడు.
పృష్టోఽసౌ బ్రాహ్మణో భద్రే క్వ భవాంస్త్వమిహాగతః 162.
ఆ బ్రాహ్మణుడు, 'భద్రే, నువ్వు ఇక్కడికి ఎక్కడి నుంచి వచ్చావు?' అని అడిగాడు.
దివ్యజ్ఞానేన తం జ్ఞాత్వా పూజయామాస తం ద్విజః
దివ్యజ్ఞానంతో అతన్ని తెలుసుకొని, ఆ బ్రాహ్మణుడు అతనిని సత్కరించాడు.
శ్వశురస్య గృహే నిత్యం భోజనం కురుతే ద్విజః
ఆ బ్రాహ్మణుడు ఎల్లప్పుడూ తన మామగారి ఇంట్లో భోజనం చేసేవాడు.
కాలే భగవతస్తస్య అతిక్షీణః పితా తదా
ఆ సమయంలో, భగవంతునికి భక్తుడైన అతని తండ్రి బలహీనంగా మారిపోయాడు.
స్వామిన్పితుర్మే మరణం భవిష్యతి వదస్వ మామ్
స్వామీ, నా తండ్రి ఎప్పుడు మరణిస్తాడో నాకు చెప్పండి.
శూద్రాన్నం భక్షితం తేన నిత్యకాలం ద్విజోత్తమ
అతడు ఎప్పటికప్పుడు శూద్రులు వండిన అన్నం తినేవాడు, ద్విజశ్రేష్ఠా.
పాదయోర్విద్యతే తచ్చ శూద్రాన్నం చ పితుస్తవ
ఆ శూద్రులు వండిన అన్నం నీ తండ్రి పాదాల దగ్గర ఉంది.
శూద్రాన్నేన విహీనస్య తస్య మృత్యుర్భవిష్యతి
శూద్రులు వండిన అన్నం లేకుండా ఉన్నవాడికి మరణం వస్తుంది.
తస్య పుత్రస్య వచనం శ్రుత్వాత్మానం విగర్హయత్
తన కుమారుని మాటలు విని, అతడు తనను తానే నిందించుకున్నాడు.
పితుః సమీపాత్స గతః శ్వశురస్య నివేశనమ్
తండ్రి దగ్గర నుండి వెళ్లి, తన మామగారి ఇంటికి చేరాడు.
దుఃఖేన పీడితః క్షీణో మర్త్తుకామో ద్విజోత్తమః 162.
బాధతో బాధపడుతూ, బలహీనంగా మారి, ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడు మరణించాలనే కోరికతో ఉన్నాడు.
సన్నిధావుపలం దృష్ట్వా గృహీతం తేన తత్పదా
పక్కన ఒక రాయిని చూసి, తన కాలితో దాన్ని ఎత్తుకున్నాడు.
తతః ప్రాణాన్పరిత్యజ్య గతోఽసౌ కాలవర్త్తనమ్
అప్పుడతడు ప్రాణాలను విడిచిపెట్టి, కాలలోకానికి వెళ్లిపోయాడు.
గతసంజ్ఞం చ పితరం దృష్ట్వా స రురుదే భృశమ్
తండ్రి చైతన్యం కోల్పోయినట్టు చూసి, అతడు గట్టిగా ఏడ్చాడు.
సంస్కారయోగ్యతా నాస్తి ఇత్యేవం పునరబ్రవీత్
అతడు మళ్లీ, 'ఇతడు అంత్యక్రియలకు అర్హుడు కాదు' అని అన్నాడు.
ఆత్మనస్త్యాగినశ్చైవ ఆపస్తమ్బోఽబ్రవీదిదమ్
తనను తానే త్యజించినవారికి గురించి ఆపస్తంబుడు ఇలా అన్నాడు.
ప్రాయశ్చితం విధీయీత న దద్యాచ్చోదకక్రియామ్
ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి, నీరంజలి చేయకూడదు.
తస్య పుత్రో మహాభాగే గతః శ్వశురమన్దిరమ్
మహాభాగ్యవంతుడా, అతని కుమారుడు మామగారి ఇంటికి వెళ్లాడు.
బ్రహ్మహత్యా తు తే జాతా గచ్ఛ త్వం చ యథేప్సితమ్
నీకు బ్రాహ్మణ హత్య పాపం కలిగింది; నీవు కావాలనుకున్న చోటికి వెళ్లు.
న మయా బ్రాహ్మణవధః కదాచిదపి కారితః
నేను ఎప్పుడూ బ్రాహ్మణుని హత్య చేయించలేదు.
జామాతుర్వచనం శ్రుత్వా శ్వశురో వాక్యమబ్రవీత్ 162.
జామాతుని మాటలు విని, మామగారు ఇలా మాట్లాడారు.
తేన దోషేణ విప్రర్షే బ్రహ్మహత్యాఫలం తవ
ఆ తప్పు వల్ల, మహర్షీ, నీకు బ్రాహ్మణ హత్య ఫలితం కలిగింది.
సంవత్సరేణ పతతి పతితేన సహాచరన్
ఒక సంవత్సరంలో, పతితుడితో కలిసి అది పడిపోతుంది.