వరాహపురాణమ్

మిత్రధ్రుక్ కునఖీ చైవ శ్యావదన్తస్తథా ద్విజః । కన్యాదూషయితా వహ్నివేదోజ్ఝః సోమవిక్రయీ ।। ౧౪.

స్నేహితులను మోసం చేసేవాడు, వంకర గోళ్లున్నవాడు, నల్ల బొమ్మలు ఉన్న బ్రాహ్మణుడు, కన్యను అపవిత్రం చేసినవాడు, అగ్నిసేవను వదిలేసినవాడు, సోమరసం అమ్మేవాడు.

అభిశప్తస్తథా స్తేనః పిశునో గ్రామయాజకః । భృతకాధ్యాపకశ్చైవ భృతకాధ్యాపితశ్చ యః ।। ౧౪.

శాపగ్రస్తుడు, దొంగ, పరనిందకుడు, గ్రామపూజారి, జీతానికి బోధించే వాడు, జీతానికి విద్య నేర్చుకునేవాడు.

పరపూర్వాపతిశ్చైవ మాతాపిత్రోస్తథోజ్ఝకః । వృషలీసూతిపోష్యశ్చ వృషలీపతిరేవ చ । తథా దేవలకశ్చాపి శ్రాద్ధే నార్హన్తి కేతనమ్ ।। ౧౪.

ఇతరుల భార్యను పెళ్లి చేసుకున్నవాడు, తల్లిదండ్రులను నిర్లక్ష్యం చేసినవాడు, శూద్రస్త్రీని పోషించే వాడు లేదా ఆమె భర్త, దేవాలయ పూజారి — వీరిని శ్రద్ధలో నియమించరాదు.

ప్రథమేఽహ్ని బుధః కుర్యాద్ విప్రాగ్ర్యాణాం నిమన్త్రణమ్ । ఆనిమన్త్ర్య ద్విజాన్ గేహమాగతాన్ భోజయేద్ యతీన్ ।। ౧౪.

మొదటి రోజున, జ్ఞానవంతుడు ప్రధాన బ్రాహ్మణులను ఆహ్వానించాలి. ఆహ్వానం చేయకపోయినా, ఇంటికి వచ్చిన యతులను భోజనం పెట్టాలి.

పాదశౌచాదినా గేహమాగతాన్ భోజయేద్ ద్విజాన్ । పవిత్రపాణిరాచాన్తానాసనేషూపవేశయేత్ ।। ౧౪.

పాదశౌచాది చేసి ఇంటికి వచ్చిన బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టాలి. పవిత్రమైన చేతులతో, ఆచమనము చేసి, ఆసనాలపై కూర్చోబెట్టి ఆహ్వానించాలి.

పితౄణామయుజో యుగ్మాన్ దేవానామపి యోజయేత్ । దేవానామేకమేకం వా పితౄణాం చ నియోజయేత్ ।। ౧౪.

పితృదేవతలకు జతలుగా, దేవతలకు కూడా జతలుగా నియమించాలి. లేకపోతే ఒక్కొక్కరికి ఒక్కొక్కరిని నియమించవచ్చు.

తథా మాతామహశ్రాద్ధం వైశ్వదేవసమన్వితమ్ । కుర్వీత భక్తిసంపన్నసక్తన్త్రం వా వైశ్వదేవికమ్ ।। ౧౪.

మామయ్యకు చేసే శ్రద్ధను వైశ్వదేవకర్మతో కలిపి, భక్తితో చేయాలి. లేకపోతే క్రమంగా వైశ్వదేవకర్మను మాత్రమే చేయవచ్చు.

ప్రాఙ్ముఖం భోజభేద్ విప్రం దేవానాముభయాత్మకమ్ । పితృపైతామహానాం చ భోజయేచ్చాప్యుదఙ్ముఖాన్ ।। ౧౪.

దేవతల కోసం బ్రాహ్మణుడిని తూర్పు వైపున కూర్చోబెట్టి భోజనం పెట్టాలి. పితృదేవతలు, పితామహులకు ఉత్తర దిశలో కూర్చోబెట్టి భోజనం పెట్టాలి.

పృథక్ తయోః కేచిదాహుః శ్రాద్ధస్య కరణం ద్విజ । ఏకత్రైకేన పాకేన వదన్త్యన్యే మహర్షయః ।। ౧౪.

శ్రద్ధను రెండింటికీ వేర్వేరుగా చేయాలని కొందరు అంటారు. మరికొందరు మహర్షులు ఒకే వంటతో కలిపి చేయవచ్చని చెబుతారు.

విష్టరార్థం కుశాన్ దత్త్వా సంపూజ్యార్ఘవిధానతః । కుర్యాదావాహనం ప్రాజ్ఞో దేవానాం తదనుజ్ఞయా ।। ౧౪.

కూర్చునేందుకు కుశాలను ఇచ్చి, అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించి గౌరవం చేసి, దేవతలను వారి అనుమతితో ఆహ్వానించాలి.

యవామ్బునా చ దేవానాం దద్యాదర్ఘ్యం విధానవిత్ । సుగన్ధధూపదీపాంశ్చ దత్త్వా తేభ్యో యథావిధి । పితౄణామపసకవ్యేన సర్వమేవోపకల్పయేత్ ।। ౧౪.

యవపానంతో దేవతలకు అర్ఘ్యం సమర్పించాలి. సువాసన గల ధూపం, దీపాలు కూడా విధిగా ఇవ్వాలి. పితృదేవతలకు అపసవ్యంతో అన్నీ సిద్ధం చేయాలి.

అనుజ్ఞాం చ తతః ప్రాప్య దత్త్వా దర్భాన్ ద్విధాకృతాన్ । మన్త్రపూర్వం పితౄణాం తు కుర్యాదావాహనం బుధః । తిలామ్బునా చాపసవ్యం దద్యాదర్ధ్యాదికం బుధః ।। ౧౪.

అనుమతి తీసుకుని, రెండు భాగాలుగా చేసిన దర్భలను ఇచ్చి, మంత్రాలతో పితృదేవతలను ఆహ్వానించాలి. నువ్వుల నీటితో అపసవ్యంగా అర్ఘ్యాది సమర్పించాలి.

కాలే తత్రాతిథిం ప్రాప్తమన్నకామం ద్విజాధ్వగమ్ । బ్రాహ్మణైరభ్యనుజ్ఞాతః కామం తమపి పూజయేత్ ।। ౧౪.

ఆ సమయంలో, ఆహారం కోరుకుంటూ వచ్చిన అతిథి బ్రాహ్మణుడు ఉంటే, ఇతర బ్రాహ్మణుల అనుమతితో అతనికీ కావలసిన విధంగా సత్కారం చేయాలి.

యోగినో వివిధై రూపైర్నరాణాముపకారిణః । భ్రమన్తి పృథివీమేతామవిజ్ఞాతస్వరూపిణః ।। ౧౪.

యోగులు అనేక రూపాల్లో ఈ భూమిపై తిరుగుతూ, మనుషులకు మేలు చేస్తారు. వారి అసలు స్వరూపం ఎవరికీ తెలియదు.

తస్మాదభ్యర్చయేత్ ప్రాప్తం శ్రాద్ధకాలేఽతిథిం బుధః । శ్రాద్ధక్రియాఫలం హన్తి ద్విజేన్ద్రాపూజితోఽతిథిః ।। ౧౪.

కావున శ్రాద్ధ సమయంలో వచ్చిన అతిథిని జ్ఞానవంతుడు గౌరవంగా పూజించాలి. అతిథి, ముఖ్యమైన బ్రాహ్మణుడు, పూజించకపోతే ఆ శ్రాద్ధ ఫలం నశిస్తుంది.

జుహుయాద్ వ్యఞ్జనం క్షారైర్వర్జ్యమన్నం తతోఽనలే । అనుజ్ఞాతో ద్బిజైస్తైస్తు త్రిః కృత్వా పురుషర్షభ ।। ౧౪.

ఉప్పు, కారం లేని రుచికరమైన అన్నాన్ని మూడుసార్లు అగ్నిలో నైవేద్యంగా పెట్టాలి. బ్రాహ్మణులు అనుమతినిచ్చిన తర్వాత, ఓ మానవశ్రేష్ఠా, అలా చేయాలి.

అగ్నయే కవ్యవాహనాయ స్వాహేతి ప్రథమాహుతిః । సోమాయ వై పితృమతే దాతవ్యా తదనన్తరమ్ ।। ౧౪.

మొదటి హోమాన్ని 'స్వాహా' అని అగ్నికి, పితృదేవతలకు నైవేద్యం తీసుకెళ్లే అగ్నికి సమర్పించాలి. వెంటనే తర్వాత సోమునికి, పితృమాతృకుడైన సోమునికి ఇవ్వాలి.

వైవస్వతాయ చైవాన్యా తృతీయా దీయతాహుతిః । హుతావశిష్టమల్పాల్పం విప్రపాత్రేషు నిర్వపేత్ ।। ౧౪.

మూడవ హోమాన్ని వైవస్వతునికి సమర్పించాలి. హోమంలో మిగిలిన తక్కువ అన్నాన్ని బ్రాహ్మణుల పాత్రల్లో పెట్టాలి.

తతోఽన్నం మృష్టమత్యర్థమభీష్టమభిసంస్కృతమ్ । దత్త్వా జుషధ్వమిచ్ఛాతో వాచ్యమేతదనిష్ఠురమ్ ।। ౧౪.

తర్వాత, బాగా వండిన, ఇష్టమైన, శుద్ధమైన అన్నాన్ని ఇచ్చి, 'మీరు ఇష్టానుసారం ఆనందంగా భోజనం చేయండి' అని మృదువుగా చెప్పాలి.

భోక్తవ్యం తైశ్చ తచ్చిత్తైర్మౌనిభిః సుముఖైః సుఖమ్ । అక్రుధ్యతా అత్వరతా దేయం తేనాపి భక్తితః ।। ౧౪.

వారు ఏకాగ్రతతో, మౌనంగా, సంతోషంగా, మంచి ముఖాలతో భోజనం చేయాలి. కోపం లేకుండా, తొందరపడకుండా, భక్తితో అన్నం ఇవ్వాలి.

రక్షోఘ్నమన్త్రపఠనం భూమేరాస్తరణం తిలైః । కృత్వాఽధ్యేయాశ్చ పితరస్త ఏవ ద్విజసత్తమాః ।। ౧౪.

రక్షణ మంత్రాలు చదివి, నేలపై నువ్వులు చల్లిన తర్వాత, ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు పితృస్తుతులు పఠించాలి.

పితా పితామహశ్చైవ తథైవ ప్రపితామహః । మమ తృప్తిం ప్రయాన్త్వద్య హోమాప్యాయితమూర్త్తయః ।। ౧౪.

నాకు తండ్రి, తాత, పరతాత, హోమంలో సమర్పించిన నైవేద్యంతో తృప్తి పొందాలి.

పితాపితామహశ్చైవ తథైవ ప్రపితామహః । మమ తృప్తిం ప్రయాన్త్వద్య విప్రదేహేషు సంస్థితాః ।। ౧౪.

నా తండ్రి, తాత, పరతాత, బ్రాహ్మణుల శరీరాల్లో ఉన్న వారు, ఈ రోజు తృప్తి పొందాలి.

పితా పితామహశ్చైవ తథైవ ప్రపితామహః । తృప్తిం ప్రయాన్తు పిణ్డేషు మయా దత్తేషు భూతలే ।। ౧౪.

నా తండ్రి, తాత, పరతాత, నేలపై నేను సమర్పించిన పిండల వల్ల తృప్తి పొందాలి.

పితా పితామహశ్చైవ తథైవ ప్రపితామహః । తృప్తిం ప్రయాన్తు మే భక్త్యా యన్మయైతదుదాహృతమ్ ।। ౧౪.

నా తండ్రి, తాత, పరతాత, నేను భక్తితో చెప్పిన ఈ కార్యం వల్ల తృప్తి పొందాలి.

మాతామహస్తృప్తిముపైతు తస్య తథా పితా తస్య పితా తతోఽన్యః । విశ్వేఽథ దేవాః పరమాం ప్రయాన్తు తృప్తిం ప్రణశ్యన్తు చ యాతుధానాః ।। ౧౪.

నా మామ, ఆయన తండ్రి, ఆయన తండ్రి కూడా తృప్తి పొందాలి. అన్ని దేవతలు పరమ సంతృప్తిని పొందాలి. దుష్టాత్ములు నశించాలి.

యజ్ఞేశ్వరో హవ్యసమస్తకవ్య- భోక్తాఽవ్యయాత్మా హరిరీశ్వరోఽత్ర । తత్సన్నిధానాదపయాన్తు సద్యో రక్షాంస్యశేషాణ్యసురాశ్చ సర్వే ।। ౧౪.

యజ్ఞేశ్వరుడు, హవ్యకవ్య భోక్త అయిన హరి, అవినాశి పరమాత్మ, ఇక్కడ ఉన్నాడు. ఆయన సన్నిధితో అన్ని రాక్షసులు, అసురులు వెంటనే తొలగిపోవాలి.

తృప్తేష్వేతేషు విప్రేషు కిరేదన్నం మహీతలే । దద్యాదాచమనార్థాయ తేభ్యో వారి సకృత్సకృత్ ।। ౧౪.

ఈ బ్రాహ్మణులు తృప్తిగా ఉన్నప్పుడు, భూమిపై మిగిలిన అన్నాన్ని వారికి ఇవ్వాలి. ఆచమనానికి నీళ్లు ఒక్కసారి లేదా మళ్లీ మళ్లీ ఇవ్వాలి.

సుతృప్తైస్తైరనుజ్ఞాతః సర్వేణాన్నేన భూతలే । సలిలేన తతః పిణ్డాన్ సమాగృహ్య సమాహితః ।। ౧౪.

వారు పూర్తిగా తృప్తి చెబితే, అనుమతి ఇచ్చిన తర్వాత, ఏకాగ్రతతో భూమిపై ఉన్న పిండలను నీటితో కూడి తీసుకోవాలి.