సమంగమితి విఖ్యాతమేతత్స్థానం భవిష్యతి
'ఈ స్థలం ఇకపై సమంగమం అని ప్రసిద్ధి చెందుతుంది.'
తస్య యోగఫలం సమ్యగ్భవిష్యతి న సంశయః
'ఇక్కడ తపస్సు చేసినవాడికి యోగఫలం సంపూర్ణంగా లభిస్తుంది — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'
దేవదత్తోఽపి స మునిః సమ్ప్రాప్య జ్ఞానముత్తమమ్ 146.
ఆ ముని దేవదత్తుడు కూడా అత్యుత్తమ జ్ఞానం పొందాడు.
ప్రమ్లోచాపి మునేర్గర్భం సమ్ప్రాప్యాశ్రమమన్తికాత్
ప్రమ్లోచా ఆ మునికి గర్భాన్ని ధరించి, ఆశ్రమం దగ్గరనుంచి వెళ్లిపోయింది.
పునర్జాతమివాత్మానం మన్యమానా శుచిస్మితా
శుచిస్మితా, తాను మళ్లీ పుట్టినట్టుగా భావించి, పవిత్రమైన చిరునవ్వుతో నవ్వింది.
తతః సునిశ్చయం కృత్వా తపసే ధృతమానసా
అప్పుడతను దృఢనిశ్చయంతో తపస్సు చేయాలని మనసు పెట్టింది.
మాసే సా ప్రథమే బాలా ఫలాహారపరాయణా
మొదటి నెలలో ఆ బాలిక కేవలం పండ్లు మాత్రమే తింటూ జీవించింది.
తృతీయే పంచమ దినే చతుర్థే సప్తమాంతరే
మూడవ నెలలో ఐదవ రోజున, నాల్గవ నెలలో ఏడవ దిన మధ్యలో—
మాసేన సప్తమే చైవ శీర్ణపర్ణాశనాష్టమే
ఏడవ నెలలో, ఎనిమిదవ నెలలో కేవలం నేలపై పడిన ఆకులు మాత్రమే తింది.
సైవం వర్షశతం స్థిత్వా హరావేకాగ్రమానసా
ఇలా వంద సంవత్సరాలు హరుడిపై మనసు నిలిపి తపస్సు చేసింది.
ద్వన్ద్వాని నావిదచ్చాపి ఆత్మభూతాన్తరం వినా
అతడు ద్వంద్వాలనూ, తనకు వేరుగా ఇంకొక జీవిని కూడా చూడలేదు.
తత్తేజసా వృతం సర్వం తదా దృష్ట్వా వసున్ధరే 146.
ఆ సమయంలో ఆ తేజస్సు మొత్తం భూమిని కప్పేసినదని చూసాడు.
సన్నిరుద్ధేన్ద్రియగ్రామా నాచక్షత బహిఃస్థితమ్
ఇంద్రియాలన్నీ నియంత్రించబడినవిగా ఉండగా, అతడు బయట ఉన్నదేదీ చూడలేదు.
స్థితోఽహం వసుధే దేవి అక్ష్ణోః ప్రత్యక్షతాం గతః
ఓ భూమిదేవీ, నేను అక్కడే నిలబడి, అతని కన్నుల ముందే ప్రత్యక్షంగా కనిపించాను.
హృషీకేశ ఇతి ఖ్యాతో నామ్నా తత్రైవ సంస్థితః
అక్కడే నేను హృషీకేశుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాను.
బహిః స్థితం చ మాం దృష్ట్వా ప్రణనామ కృతాఞ్జలిః
బయట నేను నిలబడి ఉన్నదాన్ని చూసి, అతడు చేతులు జోడించి నమస్కరించాడు.
రోమాంచితతనుశ్చాసీత్కదమ్బముకులాకృతిః
ఆమెకు ఆనందంతో ఒంట్లో రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి, కదంబపువ్వు మొగ్గలవంటి ఆకారంగా మారింది.
అయి బాలే విశాలాక్షి తుష్టోఽహం తపసస్తవ
ఓ విశాలనేత్రాల బాలికా, నీ తపస్సు వల్ల నేను సంతోషించాను.
అదేయమపి తే దద్మి యదన్యేషాం సుదుర్ల్లభమ్
ఇతరులకు దుర్లభమైనది అయినా, నీకోసం నేను ఇవ్వగలను.
స్తుత్వా తం దేవదేవేశం ప్రబద్ధకరసంపుటా
ఆ దేవతల అధిపతిని స్తుతిస్తూ, చేతులు జోడించి ఆమె ప్రార్థించింది.
దుర్లభం తే వరం దద్మి తపసాహం ప్రతోషితః 146.
నీ తపస్సు నన్ను సంతృప్తిపరిచింది, అందుకే దుర్లభమైన వరాన్ని నీకు ఇస్తున్నాను.
యది ప్రసన్నో దేవేశ తదా మాం కురు పావనీమ్
ఓ దేవతల అధిపతీ, మీరు సంతోషిస్తే, నన్ను పవిత్రురాలిని చేయండి.
తామహం దేవి సుభగే ప్రావోచం పునరేవ హి
ఓ మంగళకరమైన దేవీ, నేను ఆమెతో మళ్లీ ఇలా చెప్పాను.
తవ నామ్నాం చ విఖ్యాతమేతత్క్షేత్రం భవిష్యతి
నీ పేరుతో ఈ స్థలం ప్రసిద్ధి చెందుతుంది.
విలోక్య మాం భవేత్పూతో మమ వాక్యాన్న సంశయః
నన్ను దర్శించడంవల్ల పవిత్రత లభిస్తుంది — నా మాటల్లో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యాస్యన్తి విలయం క్షిప్రమేవమేతన్న సంశయః
వారు త్వరగా నాశనమవుతారు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
సాపి కాలేన సఞ్జాతా తీర్థభూతా తథాఽభవత్
కాలక్రమంలో ఆమె తీర్థంగా మారింది.
రురుక్షేత్రస్య ప్రభవమేతద్గుహ్యం పరం మమ
ఇది రురు క్షేత్రం ఉద్భవానికి నా పరమ గూఢమైన రహస్యం.
ఇతి శ్రీవరాహపురాణే భగవచ్ఛాస్త్రే రురుక్షేత్రఋషీకేశయోర్మాహాత్మ్యం నామ షట్చత్వారింశదధికశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీవరాహపురాణంలో భగవద్గీతగా చెప్పబడిన రురుక్షేత్రం, ఋషికేశ్ మహిమ గురించి చెప్పిన నూరయ్యారవ అధ్యాయం ముగిసింది.
అథ గోనిష్క్రమణమాహాత్మ్యమ్ అత్యాశ్చర్యం శ్రుతం హ్యేతద్రురుక్షేత్రసముద్భవమ్
ఇప్పుడు ఆవు వెళ్లిపోవడమునకు సంబంధించిన మహిమను చెబుతాను. ఇది రురుక్షేత్రంలో జరిగిన అద్భుతమైన సంఘటనగా వినబడింది.