వరాహపురాణమ్

తపస్తీవ్రం సమాస్థాయ శోషయిష్యే కలేవరమ్

"ఇప్పటి నుంచి గాఢమైన తపస్సు చేయాలి; ఈ శరీరాన్ని ఎండబెట్టేస్తాను."

గణ్డకీసంగమే స్నాత్వా సన్తర్ప్య పితృదేవతాః 146.

గండకీ నదిలో సంగమంలో స్నానం చేసి, పితృదేవతలను తృప్తిపరిచాడు.

పశ్యన్భృగ్వాశ్రమం రమ్యముత్తరం గతవాన్ శనైః

అతడు భృగువు ఆశ్రమాన్ని చూడుతూ, ఉత్తర దిశగా నెమ్మదిగా ముందుకు వెళ్లాడు.

దృష్ట్వా తీరేషు విశ్రాంతస్తపోభూమిమచింతయత్

ఆ ఆశ్రమాన్ని చూసి, నది తీరంలో విశ్రాంతి తీసుకుని, తపస్సు జరిగే స్థలాన్ని ఆలోచించాడు.

అతప్యత తపో ఘోరం శివదర్శనలాలసః

శివుని దర్శనం కోసం తపస్సు చేసుకుంటూ, భయంకరమైన తపస్సు ఆచరించాడు.

లింగరూపధరః సాక్షాదుపర్యపి తథా హ్యధః

శివుడు లింగరూపంలో అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు — పైపక్కన, అలాగే క్రింద కూడా.

ఉవాచ చ ప్రసన్నాత్మా మునే పశ్య చ మాం శివమ్

ప్రసన్నమైన హృదయంతో శివుడు ఇలా అన్నాడు: 'మునీంద్రా, నన్ను — శివునిని — చూడు.'

పూర్వమన్తరభావేన దృష్టవానసి యన్మమ

'మునుపు నీవు నా అంతర్ముఖ రూపాన్ని చూసావు.'

ఆవామేకేన భావేన పశ్యంస్త్వం సిద్ధిమాప్స్యసి

'ఇప్పుడు మేమిద్దరినీ ఒకటిగా చూస్తే, నీవు సిద్ధిని పొందుతావు.'

సమంగమితి విఖ్యాతమేతత్స్థానం భవిష్యతి

'ఈ స్థలం ఇకపై సమంగమం అని ప్రసిద్ధి చెందుతుంది.'

తస్య యోగఫలం సమ్యగ్భవిష్యతి న సంశయః

'ఇక్కడ తపస్సు చేసినవాడికి యోగఫలం సంపూర్ణంగా లభిస్తుంది — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'

దేవదత్తోఽపి స మునిః సమ్ప్రాప్య జ్ఞానముత్తమమ్ 146.

ఆ ముని దేవదత్తుడు కూడా అత్యుత్తమ జ్ఞానం పొందాడు.

ప్రమ్లోచాపి మునేర్గర్భం సమ్ప్రాప్యాశ్రమమన్తికాత్

ప్రమ్లోచా ఆ మునికి గర్భాన్ని ధరించి, ఆశ్రమం దగ్గరనుంచి వెళ్లిపోయింది.

పునర్జాతమివాత్మానం మన్యమానా శుచిస్మితా

శుచిస్మితా, తాను మళ్లీ పుట్టినట్టుగా భావించి, పవిత్రమైన చిరునవ్వుతో నవ్వింది.

తతః సునిశ్చయం కృత్వా తపసే ధృతమానసా

అప్పుడతను దృఢనిశ్చయంతో తపస్సు చేయాలని మనసు పెట్టింది.

మాసే సా ప్రథమే బాలా ఫలాహారపరాయణా

మొదటి నెలలో ఆ బాలిక కేవలం పండ్లు మాత్రమే తింటూ జీవించింది.

తృతీయే పంచమ దినే చతుర్థే సప్తమాంతరే

మూడవ నెలలో ఐదవ రోజున, నాల్గవ నెలలో ఏడవ దిన మధ్యలో—

మాసేన సప్తమే చైవ శీర్ణపర్ణాశనాష్టమే

ఏడవ నెలలో, ఎనిమిదవ నెలలో కేవలం నేలపై పడిన ఆకులు మాత్రమే తింది.

సైవం వర్షశతం స్థిత్వా హరావేకాగ్రమానసా

ఇలా వంద సంవత్సరాలు హరుడిపై మనసు నిలిపి తపస్సు చేసింది.

ద్వన్ద్వాని నావిదచ్చాపి ఆత్మభూతాన్తరం వినా

అతడు ద్వంద్వాలనూ, తనకు వేరుగా ఇంకొక జీవిని కూడా చూడలేదు.

తత్తేజసా వృతం సర్వం తదా దృష్ట్వా వసున్ధరే 146.

ఆ సమయంలో ఆ తేజస్సు మొత్తం భూమిని కప్పేసినదని చూసాడు.

సన్నిరుద్ధేన్ద్రియగ్రామా నాచక్షత బహిఃస్థితమ్

ఇంద్రియాలన్నీ నియంత్రించబడినవిగా ఉండగా, అతడు బయట ఉన్నదేదీ చూడలేదు.

స్థితోఽహం వసుధే దేవి అక్ష్ణోః ప్రత్యక్షతాం గతః

ఓ భూమిదేవీ, నేను అక్కడే నిలబడి, అతని కన్నుల ముందే ప్రత్యక్షంగా కనిపించాను.

హృషీకేశ ఇతి ఖ్యాతో నామ్నా తత్రైవ సంస్థితః

అక్కడే నేను హృషీకేశుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాను.

బహిః స్థితం చ మాం దృష్ట్వా ప్రణనామ కృతాఞ్జలిః

బయట నేను నిలబడి ఉన్నదాన్ని చూసి, అతడు చేతులు జోడించి నమస్కరించాడు.

రోమాంచితతనుశ్చాసీత్కదమ్బముకులాకృతిః

ఆమెకు ఆనందంతో ఒంట్లో రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి, కదంబపువ్వు మొగ్గలవంటి ఆకారంగా మారింది.

అయి బాలే విశాలాక్షి తుష్టోఽహం తపసస్తవ

ఓ విశాలనేత్రాల బాలికా, నీ తపస్సు వల్ల నేను సంతోషించాను.

అదేయమపి తే దద్మి యదన్యేషాం సుదుర్ల్లభమ్

ఇతరులకు దుర్లభమైనది అయినా, నీకోసం నేను ఇవ్వగలను.

స్తుత్వా తం దేవదేవేశం ప్రబద్ధకరసంపుటా

ఆ దేవతల అధిపతిని స్తుతిస్తూ, చేతులు జోడించి ఆమె ప్రార్థించింది.