వరాహపురాణమ్

ఏవముక్తస్తదా తేన చక్రం జ్వలనసన్నిభమ్ । (ముమోచ దుర్జయబలే కాలచక్రం సుదర్శనమ్) ।। ౧౧.

అప్పుడు ఆయన అగ్నిలా జ్వలించే చక్రాన్ని, ఆ దుర్జయ సైన్యంపై కాలచక్రంగా ప్రసిద్ధమైన సుదర్శనాన్ని విసిరాడు.

తేన చక్రేణ తత్సైన్యమాసురం దౌర్జయం క్షణాత్ । నిమేషాన్తరమాత్రేణ భస్మవద్ బహుధా కృతమ్ ।। ౧౧.

ఆ చక్రంతో, ఆ అసుర సైన్యం క్షణంలోనే — కన్నుమూసేలోపే — బహువిధాలుగా బూడిదైపోయింది.

ఏవం కృత్వా తతో దేవో మునిం గౌరముఖం తదా । ఉవాచ నిమిషేణేదం నిహతం దానవం బలమ్ ।। ౧౧.

అలా చేసిన తరువాత ఆ దేవుడు గౌరముఖ మునిని చూచి, 'ఈ దానవ సైన్యం కన్నుమూసేలోపే నాశనం అయింది' అని చెప్పాడు.

అరణ్యేఽస్మింస్తతస్త్వేవం నైమిషారణ్యసంజ్ఞితమ్ । భవిష్యతి యథార్థం వై బ్రాహ్మణానాం విశేషతః ।। ౧౧.

ఈ ఘటన వల్ల, ఈ అడవి 'నైమిశారణ్యం' అని ప్రసిద్ధి చెందుతుంది. ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణులకు ఇది నిజమైన పేరుగా నిలుస్తుంది.

అహం చ యజ్ఞపురుష ఏతస్మిన్ వనగోచరే । నామ్నా యాజ్యా సదా చేమే దశ పఞ్చ చ నాయకాః । కృతే యుగే భవిష్యన్తి రాజానో మణిజా మునే ।। ౧౧.

ఈ అడవిలో నేను యజ్ఞపురుషుడిగా నివసిస్తాను. నా పేరు ఇక్కడ ఎప్పుడూ పూజించబడుతుంది. ఈ పదిహేను నాయకులు — మణిరాజులు — కృతయుగంలో ఉద్భవిస్తారు, ఓ మునీ!

ఏవముక్త్వా తతో దేవో గతోఽన్తర్ధానమీశ్వరః । ద్విజోఽపి స్వాశ్రమే తస్థౌ ముదా పరమయా యుతః ।। ౧౧.

ఇలా చెప్పి ఆ ఈశ్వరుడు కనబడకుండా పోయాడు. ఆ ద్విజుడు తన ఆశ్రమంలో పరమానందంతో ఉండిపోయాడు.

శ్రీవరాహ ఉవాచ । తతః పుత్రం రథాఙ్గాగ్నిదగ్ధం శ్రుత్వా నృపోత్తమః । సుప్రతీకః ప్రతీతాత్మా చిన్తయామాస పార్థివః । తస్య చిన్తయతస్త్వేవం తదా బుద్ధిరజాయత ।। ౧౨.

శ్రీవరాహుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ చక్రాగ్ని వల్ల తన కుమారుడు కాలిపోయాడని విని, సుప్రతీకుడు అనే మహారాజు స్థిరమైన మనస్సుతో ఆలోచించసాగాడు. ఆలోచిస్తూ ఉండగా, అతనికి ఒక ఆలోచన కలిగింది.

చిత్రకూటే గిరౌ విష్ణుః సదా రామేతి కీర్త్యతే । తతోఽహం రామసంజ్ఞేన నామ్నా స్తౌమి జగత్పతిమ్ ।। ౧౨.

చిత్రకూట పర్వతంపై విష్ణువు ఎప్పుడూ 'రాముడు' అని ప్రసిద్ధి. అందుకే నేను జగత్పతిని 'రామ' అనే పేరుతో స్తుతించాలి.

సుప్రతీక ఉవాచ । నమామి రామం నరనాథమచ్యుతం కవిం పురాణం త్రిదశారినాశనమ్ । శివస్వరూపం ప్రభవం మహేశ్వరం సదా ప్రపన్నార్తిహరం ధృతశ్రియమ్ ।। ౧౨.

సుప్రతీకుడు ఇలా అన్నాడు: మానవుల అధిపతి, అచ్యుతుడు, పురాతన కవి, దేవతలకు శత్రువులను నాశనం చేసేవాడవైన రాముడికి నమస్కరిస్తున్నాను. శివస్వరూపుడవు, సర్వానికి మూలకారణుడవు, మహేశ్వరుడవు, శరణాగతుల బాధలను ఎప్పుడూ తొలగించేవాడవు, మహిమతో అలంకృతుడవు.

భవాన్ సదా దేవ సమస్తతేజసాం కరోషి తేజాంసి సమస్తరూపధృక్ । క్షితౌ భవాన్ పఞ్చగుణస్తథా జలే చతుఃప్రకారస్త్రివిధోఽథ తేజసి । ద్విధాఽథ వాయౌ వియతి ప్రతిష్ఠితో భవాన్ హరే శబ్దవపుః పుమానసి ।। ౧౨.

ప్రభూ! నీవే అన్ని తేజస్సులకు మూలం. నీవే అన్ని తేజస్సులను సృష్టించేవాడవు, అన్ని రూపాలను ధరించేవాడవు. భూమిపై నీవు ఐదు రూపాలలో, నీటిలో నాలుగు విధాలుగా, అగ్నిలో మూడు విధాలుగా, గాలిలో రెండు విధాలుగా, ఆకాశంలో శబ్దరూపంగా స్థితివున్నవాడవు, ఓ హరి!

భవాన్ శశీ సూర్యహుతాశనోఽసి త్వయి ప్రలీనం జగదేతదుచ్యతే । భవత్ప్రతిష్ఠం రమతే జగత్ యతః స్తుతోఽసి రామేతి జగత్ ప్రతిష్ఠితమ్ ।। ౧౨.

నీవే చంద్రుడు, నీవే సూర్యుడు, నీవే అగ్ని. ఈ జగత్తు అంతా నీలో లయమవుతుంది. నీలో స్థిరమైన ఈ లోకం ఆనందిస్తుంది. అందుకే నీవు 'రాముడు'గా, జగత్తుకు ఆధారంగా స్తుతించబడుతున్నావు.

భవార్ణవే దుఃఖతరోర్మిసంకులే తథాక్షమానగ్రహణేఽతిభీషణే । న మజ్జతి త్వత్స్మరణప్లవో నరః స్మృతోఽసి రామేతి తథా తపోవనే ।। ౧౨.

భవసాగరంలో బాధల అలలు ఉప్పొంగుతున్నప్పుడు, సహనశక్తి అనే మొసలి భయంకరంగా ఉన్నా, నీ స్మరణ అనే పడవ ఉన్నవాడు ఎప్పుడూ మునగడు. అందుకే తపోవనంలో కూడా నిన్ను 'రాముడు'గా స్మరిస్తారు.

వేదేషు నష్టేషు భవాంస్తథా హరే కరోషి మాత్స్యం వపురాత్మనః సదా । యుగక్షయే రఞ్జితసర్వదిఙ్ముఖో భవాంస్తథాగ్నిర్బహురూపధృగ్ విభో ।। ౧౨.

వేదాలు నశించినప్పుడు, ఓ హరి! నీవు ఎప్పుడూ మీనరూపాన్ని ధరించావు. యుగాంతంలో, అన్ని దిక్కులు ఎర్రబడినప్పుడు, నీవు అనేక రూపాలైన అగ్నిగా మారావు, ఓ విభూ!

కౌర్మం తథా తే వపురాస్థితః సదా యుగే యుగే మాధవ తోయమన్థనే । న చాన్యదస్తీతి భవత్సమం క్వచి- జ్జనార్దనాద్ యః స్వయం భూతముత్తమమ్ ।। ౧౨.

ప్రతి యుగంలో సముద్రాన్ని మథించేటప్పుడు నీవు ఎప్పుడూ కూర్మావతారాన్ని ధరించావు, మాధవా. జనార్దనా, నీవే పరమాత్మ, నీవు సమానమైనవాడు ఎవరూ లేరు.

త్వయా తతం విశ్వమిదం మహాత్మన్ స్వకాఖిలాన్ వేద దిశశ్చ సర్వాః । కథం త్వమాద్యం పరమం తు ధామ విహాయ చాన్యం శరణం వ్రజామి ।। ౧౨.

మహాత్మా, ఈ జగత్తంతా నీతో నిండిపోయింది. నీవు అన్ని దిశలను పూర్తిగా తెలుసు. ఆదియైన, పరమమైన ఆశ్రయాన్ని వదిలి ఇంకెవరినైనా ఆశ్రయించగలను?

భవానేకః పూర్వమాసీత్ తతశ్చ త్వత్తో మహీ సలిలం వహ్నిరుచ్చైః । వాయుస్తథా ఖం చ మనోఽపి బుద్ధి- శ్చేతోగుణాస్తత్ప్రభవం చ సర్వమ్ ।। ౧౨.

ముందుగా నీవొక్కడే ఉన్నావు. తర్వాత నీ నుండి భూమి, నీరు, అగ్ని, గాలి, ఆకాశం, మనస్సు, బుద్ధి, చైతన్య లక్షణాలు అన్నీ పుట్టాయి.

త్వయా తతం విశ్వమిదం సమస్తం సనాతనస్త్వం పురుషో మతో మే । సమస్తవిశ్వేశ్వర విశ్వమూర్తే సహస్త్రబాహో జయ దేవ దేవ । నమోఽస్తు రామాయ మహానుభావ ।। ౧౨.

ఈ విశ్వం అంతా నీతో నిండిపోయింది. నీవు శాశ్వతుడు, నీవే పరమ పురుషుడు అని నేను భావిస్తున్నాను. సమస్త లోకాల అధిపతీ, విశ్వరూపుడా, వేల చేతులవాడా, దేవదేవా, నీకు జయము కలగాలి. మహానుభావుడైన రామునికి నమస్కారం.

ఇతి స్తుతో దేవవరః ప్రసన్నః తదా రాజ్ఞః సుప్రతీకస్య మూర్తిమ్ । సందర్శయామాస తతోఽభ్యువాచ వరం వృణీష్వేతి చ సుప్రతీకమ్ ।। ౧౨.

ఇలా స్తుతించబడిన దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు సంతోషించి, రాజు సుప్రతీకుడికి తన స్వరూపాన్ని చూపించి, 'ఒక వరం కోరుకో' అని అన్నాడు.

ఏవం శ్రుత్వా వచనం తస్య రాజా ససంభ్రమం దేవదేవం ప్రణమ్య । ఉవాచ దేవేశ్వర మే ప్రయచ్ఛ లయం యదాస్తే పరమం వపుస్తే ।। ౧౨.

ఆ మాటలు విని, రాజు భయభక్తులతో దేవదేవుడికి నమస్కరించి, 'దేవేశ్వరా, ప్రళయ సమయంలో నీ పరమ స్వరూపంలో లయమయ్యే వరాన్ని నాకు దయచేయు' అని అన్నాడు.

ఇతీరితే రాజవరః క్షణేన లయం తథాఽగాదసురఘ్నమూర్తౌ । స్థితస్తస్మిన్నాత్మభూతో విముక్తః స భూమిపః కర్మకాణ్డైరనేకైః ।। ౧౨.

రాజు ఇలా కోరగానే, క్షణంలోనే అతను అసుర సంహార స్వరూపంలో లయమై, ఆ స్థితిలో స్థిరమై, అనేక కర్మకాండల వల్ల విముక్తి పొందాడు.

శ్రీవరాహ ఉవాచ । ఇతీరితం తే తు మయా పురాణం స్వాయమ్భువే చాదికృతైకదేశమ్ । శక్యం న చాస్యైర్బహుభిః సహస్త్రై- రపీహ కేనాపి ముఖేన వక్తుమ్ ।। ౧౨.

శ్రీవరాహుడు ఇలా అన్నాడు: 'నేను నీకు ఈ పురాణాన్ని, స్వాయంభువుడికి చెప్పిన విధంగా వివరించాను. వేలమంది కలిసినా, దీన్ని పూర్తిగా వివరించడం ఎవరికీ సాధ్యం కాదు.'

ఉద్దేశతః సంస్మృతమాత్రమేత- న్మయా భద్రే కథితం తే పురాణమ్ । సముద్రతోయాత్ పరిమాణసృష్టిః క్వచిత్ క్వచిద్ వృత్తమథో హ్యనర్ధ్యమ్ ।। ౧౨.

భద్రే, నేను నీకు ఈ పురాణాన్ని సంక్షిప్తంగా, గుర్తొచ్చినంతగా చెప్పాను. సముద్రపు నీటి సృష్టి, అక్కడక్కడ జరిగినవి అన్నీ కొలవలేనివి.

స్వయమ్భువా కథితం బ్రహ్మణాఽపి నారాయణేనాపి కుతో భవేఽన్యః । అశక్యమస్మాభిరితీరితం తే తన్మూర్త్తిత్వాత్ స్మరణేనేదమాద్యమ్ ।। ౧౨.

స్వయంభువుడైన బ్రహ్మ, నారాయణుడు కూడా దీన్ని వివరించారు. మరెవరు చెప్పగలరు? ఈ పరమ రూపం ఎంత విస్తారమైందో, మేము కేవలం ఆది భాగాన్ని మాత్రమే గుర్తు చేసుకోగలిగాము.

సముద్రే బాలుకాసంఖ్యా విద్యతే రజసః క్షితౌ । న తు సృష్టేః పునః సంఖ్యా క్రీడతః పరమేష్ఠినః ।। ౧౨.

భూమిపై సముద్రపు ఇసుక రేణువులు లెక్కించలేనివి. కానీ పరమేశ్వరుడు చేసిన సృష్టి కార్యాలకు లెక్కే లేదు.

ఏష నారాయణస్యాంశో మయా ప్రోక్తః శుచిస్మితే । కృతే వృత్తాన్త ఏషశ్చ కిమన్యచ్ఛ్రోతుమిచ్ఛసి ।। ౧౨.

నారాయణుని గురించి ఈ భాగాన్ని నేను చెప్పాను, సుందరీ. కృతయుగంలో జరిగిన కథ ఇదే. ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?

ధరణ్యువాచ । ఏతత్ తన్మహదాశ్చర్యం దృష్ట్వా గౌరముఖో మునిః । తే చాపి మణిజాః ప్రాప్తాః కిం ఫలం తు వరం గురోః ।। ౧౩.

ధరని అడిగింది: ఆ మహద్భుతమైన సంఘటనను చూసిన తర్వాత, గౌరముఖుడు అనే ముని మరియు ఆ మణులను తెచ్చినవారు గురువుతో ఏ ఫలితాన్ని పొందారు?

కోఽసౌ గౌరముఖః శ్రీమాన్ మునిః పరమధార్మ్మికః । కిం చకార హరేః కర్మ్మ దృష్ట్వాఽసౌ మునిపుంగవః ।। ౧౩.

ఆ గౌరముఖుడు ఎవరు? ఆయన ఎంత ధార్మికుడో, మహిమాన్వితుడో చెప్పు. హరిని చూసిన తర్వాత ఆ మునిపుంగవుడు ఏమి చేశాడు?

శ్రీవరాహ ఉవాచ । నిమిషేణ కృతం కర్మ దృష్ట్వా భగవతో మునిః । ఆరిరాధయిషుర్దేవం తమేవ ప్రయయౌ వనమ్ । ప్రభాసం నామ సోమస్య తీర్థం పరమదుర్లభమ్ ।। ౧౩.

శ్రీవరాహుడు ఇలా అన్నాడు: భగవంతుడు క్షణంలో చేసిన కార్యాన్ని చూసి, ఆ ముని దేవుణ్ణి ఆరాధించాలనే కోరికతో సోముని ప్రసిద్ధి చెందిన, అత్యంత దుర్లభమైన ప్రభాస అనే అరణ్యంలోకి వెళ్లాడు.

తత్ర దైత్యాన్తకృద్ దేవః ప్రోచ్యతే తీర్థచిన్తకైః । ఆరాధయామాస హరిం దైత్యసూదనసంజ్ఞితమ్ ।। ౧౩.

అక్కడ తీర్థాలను ధ్యానించే వారు దైత్య సంహారుడైన దేవుణ్ణి స్తుతిస్తారు. ఆ ముని హరిని, దైత్య సంహారుడని పిలవబడే వాడిని, ఆరాధించాడు.